Shko te përmbajtja

Korrupsioni politik

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Korrupsioni politik është përdorimi i pushteteve nga zyrtarët qeveritarë ose kontaktet e tyre në rrjet për përfitime private të paligjshme.[1][2] Format e korrupsionit ndryshojnë, por mund të përfshijnë ryshfetin, lobimin, zhvatjen, favorizimin e të afërve, nepotizmin, provincializmin, patronazhin, ndikimin e paligjshëm, ryshfetin dhe përvetësimin. Korrupsioni mund të lehtësojë sipërmarrjen kriminale, siç është trafikimi i drogës, pastrimi i parave dhe trafikimi i qenieve njerëzore, megjithëse nuk kufizohet vetëm në këto aktivitete.

Me kalimin e kohës, korrupsioni është përcaktuar ndryshe. Për shembull, gjatë kryerjes së punës për një qeveri ose si përfaqësues, është joetike të pranosh një dhuratë. Çdo dhuratë falas mund të interpretohet si një skemë për të joshur marrësin drejt disa paragjykimeve. Në shumicën e rasteve, dhurata shihet si një qëllim për të kërkuar favore të caktuara, të tilla si ngritja në punë, bakshishi për të fituar një kontratë, punë ose përjashtim nga detyra të caktuara në rastin e një punonjësi të ri që ia dorëzon dhuratën një punonjësi të lartë i cili mund të jetë çelësi në fitimin e favorit.

Disa forma të korrupsionit, të quajtura tani "korrupsion institucional", dallohen nga ryshfeti dhe lloje të tjera të fitimit të dukshëm personal. Për shembull, disa institucione shtetërore mund të veprojnë vazhdimisht kundër interesave të publikut, siç është keqpërdorimi i fondeve publike për interesin e tyre, ose duke u angazhuar në sjellje të paligjshme ose imorale pa u ndëshkuar. Ryshfeti dhe aktet e hapura kriminale nga individët mund të mos jenë domosdoshmërisht të dukshme, por institucioni megjithatë vepron në mënyrë imorale në tërësi. Fenomeni i shtetit mafioz është një shembull i korrupsionit institucional.

Një veprim i paligjshëm nga një titullar përbën korrupsion politik vetëm nëse veprimi lidhet drejtpërdrejt me detyrat e tij zyrtare, kryhet nën ngjyrosjen e ligjit ose përfshin tregtimin e ndikimit. Aktivitetet që përbëjnë korrupsion të paligjshëm ndryshojnë në varësi të vendit ose juridiksionit. Për shembull, disa praktika të financimit politik që janë të ligjshme në një vend mund të jenë të paligjshme në një tjetër. Në disa raste, zyrtarët qeveritarë kanë kompetenca të gjera ose të papërcaktuara mirë, të cilat e bëjnë të vështirë dallimin midis veprimeve të ligjshme dhe të paligjshme. Në të gjithë botën, vetëm ryshfeti vlerësohet të përfshijë mbi 1 trilion dollarë amerikanë në vit. Një gjendje korrupsioni politik i pakufizuar njihet si kleptokraci, që fjalë për fjalë do të thotë "sundim nga hajdutët".

  1. "Transparency International Knowledge Hub". Transparency International Knowledge Hub. Marrë më 2026-02-19. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. 11853; 11211 (2025-11-06). "What Is Political Corruption and What Can We Do About It? | Brennan Center for Justice". www.brennancenter.org (në anglisht). Marrë më 2026-02-19. {{cite web}}: |last= ka emër shifror (Ndihmë!)