Kuvendi i Italisë
Parlamenti i Italisë Parlamento italiano | |
|---|---|
| XIX legjislatura | |
 | |
| Lloji | |
| Lloji | |
| Historia | |
Fillimi i sesionit të ri | 13 tetor 2022 |
| Udhëheqja | |
Kryesohet nga | |
Dhomat | |
| Përbërja | |
| Vendet | 600 anëtarë të zgjedhur + senatorët e përjetshëm |
.svg) | |
.svg) | |
| Vendi i mbledhjes | |
 | |
| Palazzo Montecitorio dhe Palazzo Madama, Roma, Italia | |
| Uebfaqja | |
| www www | |
Parlamenti i Italisë (italisht: Parlamento italiano) është organi përfaqësues kombëtar i Republikës Italiane dhe ushtron pushtetin legjislativ në kuadrin e rendit kushtetues të vendit. Sipas nenit 55 të Kushtetutës italiane, ai përbëhet nga dy dhoma: Dhoma e Deputetëve dhe Senati i Republikës.[1]
Në sistemin italian, të dyja dhomat kanë kompetenca të barabarta në procesin legjislativ dhe në marrëdhënien e besimit me qeverinë. Për këtë arsye, rendi parlamentar italian përshkruhet zakonisht si një sistem i bikameralizmit paritar ose bikameralizmit të përsosur.[2][3]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Parlamenti italian u formua në vitin 1861, pas bashkimit të Italisë, mbi modelin e parlamentit të krijuar në vitin 1848 në Mbretërinë e Sardenjës nga Statuto Albertino. Në periudhën e Mbretërisë së Italisë, ai kishte tashmë strukturë dykamerëshe, me një Senat të emëruar dhe me një Dhomë Deputetësh të zgjedhur.[4]
Në vitin 1939, gjatë regjimit fashist, sistemi parlamentar tradicional u ndërpre dhe Dhoma e Deputetëve u zëvendësua nga Camera dei fasci e delle corporazioni. Pas rënies së fashizmit, referendumit institucional të vitit 1946 dhe hyrjes në fuqi të Kushtetutës republikane më 1 janar 1948, u krijua struktura aktuale e Parlamentit të Republikës Italiane.[4][1]
Struktura
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Parlamenti përbëhet nga dy degë:
Neni 56 i Kushtetutës parashikon që Dhoma e Deputetëve përbëhet nga 400 deputetë, prej të cilëve 8 zgjidhen në qarkun jashtë vendit.[5]
Neni 57 parashikon që Senati i Republikës përbëhet nga 200 senatorë zgjedhorë, prej të cilëve 4 zgjidhen në qarkun jashtë vendit; këtyre u shtohen senatorët e përjetshëm, sipas rasteve të parashikuara nga neni 59 i Kushtetutës.[6][7]
Të dyja dhomat zgjidhen për pesë vjet. Mandati i tyre mund të zgjatet vetëm me ligj dhe vetëm në rast lufte.[8]
Funksionet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Funksioni kryesor i Parlamentit është ai legjislativ. Një projektligj duhet të miratohet në të njëjtin tekst nga të dyja dhomat për t’u bërë ligj. Ky mekanizëm, i njohur zakonisht si navette parlamentare, është një prej tipareve më karakteristike të sistemit italian të bikameralizmit paritar.[9][2]
Përveç funksionit legjislativ, Parlamenti ushtron funksionin e drejtimit politik dhe të kontrollit mbi qeverinë. Qeveria duhet të gëzojë besimin e të dyja dhomave dhe mund të rrëzohet nëse njëra prej tyre voton kundër saj.[3][2]
Parlamenti ushtron gjithashtu funksione të rëndësishme njohëse dhe inspektuese përmes pyetjeve parlamentare, interpelancave, mocioneve, rezolutave, komisioneve dhe hetimeve parlamentare.[10]
Parlamenti në seancë të përbashkët
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Kushtetuta parashikon që Parlamenti të mblidhet në seancë të përbashkët vetëm në rastet e caktuara shprehimisht. Në këto raste deputetët dhe senatorët mblidhen së bashku në sallën e Dhomës së Deputetëve në Palazzo Montecitorio dhe seanca drejtohet nga presidenti i Dhomës së Deputetëve.[1][11]
Rastet kryesore të seancës së përbashkët janë:
- zgjedhja e Presidentit të Republikës, me pjesëmarrjen edhe të delegatëve rajonalë;[12]
- betimi i Presidentit të Republikës;[13]
- vënia në akuzë e Presidentit të Republikës në rastet e parashikuara nga Kushtetuta;[14]
- zgjedhja e një pjese të anëtarëve të Këshillit të Lartë të Magjistraturës;[15]
- zgjedhja e një pjese të gjyqtarëve të Gjykatës Kushtetuese.[16]
Selitë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Veprimtaria e Parlamentit zhvillohet në dy seli kryesore në Roma: Palazzo Montecitorio, ku mblidhet Dhoma e Deputetëve dhe ku mbahet edhe seanca e përbashkët, dhe Palazzo Madama, ku mblidhet Senati i Republikës.[17][18]
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 "La Costituzione - Articolo 55". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- 1 2 3 "La Camera nel sistema parlamentare". Conoscere la Camera (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- 1 2 "Il Parlamento". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- 1 2 "Parlamento". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "La Costituzione - Articolo 56". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "La Costituzione - Articolo 57". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "La Costituzione - Articolo 59". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "La Costituzione - Articolo 60". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Il percorso di una legge". Conoscere la Camera (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "L'attività di indirizzo, controllo e conoscitiva della Camera". Conoscere la Camera (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Aula". visita.camera.it (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "La Costituzione - Articolo 83". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "La Costituzione - Articolo 91". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "La Costituzione - Articolo 90". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Elezione componenti del Consiglio superiore della magistratura". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "La Costituzione - Articolo 135". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Palazzo Montecitorio". Conoscere la Camera (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Palazzo Madama". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.