Kuvendi i Pejës (1899)

Kuvendi i Pejës ka qenë një organizim i rëndësishëm në historinë kombëtare shqiptare, që u mbajt në Pejë nga 23 deri më 29 janar 1899. Ky kuvend u organizua në një periudhë kur trojet shqiptare rrezikoheshin seriozisht nga aspiratat e shteteve fqinje ballkanike. Në këtë takim u themelua Lidhja e Pejës e njohur edhe si "Besa-Besë.

Themelimi dhe qëllimet

Kuvendi i Pejës u mblodh si një përgjigje ndaj rrezikut të copëtimit të territoreve shqiptare, sidomos pas Kongresit të Berlinit (1878) dhe intensifikimit të lëvizjeve nacionaliste serbe, malazeze, bullgare dhe greke. Nën udhëheqjen e Haxhi Zekës, një figurë me ndikim në Lëvizjen Kombëtare, kuvendi synonte të bashkonte shqiptarët dhe të mbronte tërësinë territoriale të vendit. Qëllimet kryesore të Kuvendit të Pejës ishin:

• Të mbrohej integriteti territorial i trojeve shqiptare nga rreziku i copëtimit.
• Të ndalej lufta ndërmjet shqiptarëve dhe të vendosej "Besa-Besë" (një pakt solemn bashkimi).
• Të krijohej një administratë shqiptare e veçantë për katër vilajetet e banuara me shqiptarë (Kosova, Manastiri, Shkodra dhe Janina).

Vendimet dhe rëndësia

Në Kuvendin e Pejës u miratua një program me 11 pika dhe një akt i veçantë, i quajtur "Akti i Besës" me 12 pika. Këto dokumente shprehën vendosmërinë e shqiptarëve për t'i bërë ballë me forcë çdo përpjekjeje për të copëtuar tokat e tyre. Ndonëse nuk kërkonte haptazi autonomi të plotë nga Perandoria Osmane, programi synonte krijimin e një vilajeti të bashkuar shqiptar, i cili do të qeverisej nga shqiptarët. Kuvendi i Pejës pati një rëndësi të madhe sepse:

• Vazhdoi traditën e Lidhjes së Prizrenit, duke e zgjeruar lëvizjen kombëtare.
• Mobilizoi ndërgjegjen kombëtare dhe forcoi bashkimin midis shqiptarëve në një moment kritik.
• Përgatiti terrenin për ngjarjet e mëvonshme të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, duke ndikuar tek rilindësit e kohës, si Sami Frashëri, i cili botoi veprën e tij "Shqipëria ç'ka qenë, ç'është e ç'do të bëhet?" po në këtë vit.

Megjithatë, Lidhja e Pejës u shtyp nga forcat osmane në vitin 1900, pasi Porta e Lartë e shihte si një kërcënim për autoritetin e saj. Pavarësisht kësaj, Kuvendi i Pejës mbetet një moment i rëndësishëm në historinë e Kosovës dhe Shqipërisë, që dëshmon vullnetin e popullit shqiptar për të mbrojtur lirinë dhe identitetin e tij kombëtar.

Shih edhe

• Rajoni i Pejës
• Historia e Pejës