Lëvizja shoqërore
Një lëvizje shoqërore është një përpjekje e organizuar lirshëm ose me kujdes nga një grup i madh njerëzish për të arritur një qëllim të caktuar, zakonisht një qëllim shoqëror ose politik.[1] Kjo mund të jetë kryerja e një ndryshimi shoqëror, ose rezistenca ose zhbërja e një ndryshimi. Është një lloj veprimi në grup dhe mund të përfshijë individë, organizata ose të dyja. Lëvizjet shoqërore janë përshkruar si "struktura dhe strategji organizative që mund të fuqizojnë popullatat e shtypura për të ngritur sfida efektive dhe për t'i rezistuar elitave më të fuqishme dhe të favorizuara". Ato përfaqësojnë një metodë të ndryshimit shoqëror nga poshtë brenda kombeve. Nga ana tjetër, disa lëvizje shoqërore nuk synojnë ta bëjnë shoqërinë më egalitare, por të ruajnë ose përforcojnë marrëdhëniet ekzistuese të pushtetit. Për shembull, studiuesit e kanë përshkruar fashizmin si një lëvizje shoqërore.[2]
Shkenca politike dhe sociologjia kanë zhvilluar një sërë teorish dhe kërkimesh empirike mbi lëvizjet shoqërore. Për shembull, disa kërkime në shkencat politike nxjerrin në pah marrëdhënien midis lëvizjeve popullore dhe formimit të partive të reja politike, si dhe diskutojnë funksionin e lëvizjeve shoqërore në lidhje me përcaktimin e axhendës dhe ndikimin në politikë. Sociologët dallojnë midis disa llojeve të lëvizjes shoqërore duke shqyrtuar gjëra të tilla si fushëveprimi, lloji i ndryshimit, metoda e punës, diapazoni dhe afati kohor.[3]
Disa studiues kanë argumentuar se lëvizjet shoqërore moderne perëndimore u bënë të mundura nëpërmjet arsimit (shpërndarjes më të gjerë të letërsisë) dhe rritjes së lëvizshmërisë së punës për shkak të industrializimit dhe urbanizimit të shoqërive të shekullit të 19-të. Ndonjëherë argumentohet se liria e shprehjes, arsimi dhe pavarësia relative ekonomike mbizotëruese në kulturën moderne perëndimore janë përgjegjëse për numrin dhe fushëveprimin e paparë të lëvizjeve të ndryshme shoqërore bashkëkohore. Shumë nga lëvizjet shoqërore të njëqind viteve të fundit u rritën, si Mau Mau në Kenia, për t'iu kundërvënë kolonializmit perëndimor. Lëvizjet shoqërore kanë qenë dhe vazhdojnë të jenë të lidhura ngushtë me sistemet politike demokratike. Herë pas here, lëvizjet shoqërore kanë qenë të përfshira në demokratizimin e kombeve, por më shpesh ato kanë lulëzuar pas demokratizimit. Gjatë 200 viteve të fundit, ato janë bërë pjesë e një shprehjeje popullore dhe globale të mospajtimit.
Lëvizjet moderne shpesh përdorin teknologjinë dhe internetin për të mobilizuar njerëzit globalisht. Përshtatja me trendet e komunikimit është një temë e zakonshme midis lëvizjeve të suksesshme. Hulumtimet po fillojnë të eksplorojnë se si organizatat e avokimit të lidhura me lëvizjet shoqërore në SHBA dhe Kanada përdorin mediat sociale për të lehtësuar angazhimin qytetar dhe veprimin kolektiv.
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Scott, John; Marshall, Gordon (2009), "social movements", A Dictionary of Sociology (në anglisht), Oxford University Press, doi:10.1093/acref/9780199533008.001.0001/acref-9780199533008-e-2148, ISBN 978-0-19-953300-8, marrë më 2025-06-16
- ↑ (PDF) http://ndl.ethernet.edu.et/bitstream/123456789/47903/1/37.Stefan%20Berger.pdf.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh|title=(Ndihmë!) - ↑ Antje (2023-12-12). "What is a Social Movement? Social Movement Definitions". The Commons (në anglishte australiane). Marrë më 2025-06-16.