Lëvizshmëria Ushtarake

Lëvizshmëria Ushtarake është një nga projektet fillestare të nisura në kuadër të Programit të Bashkëpunimit të Përhershëm Strukturor në Mbrojtje (PESCO) të Bashkimit Evropian (BE). Zakonisht quhet "Shengen Ushtarak" pasi është frymëzuar nga Zona Shengen e BE-së, por është projektuar për të ndihmuar lëvizjen e lirë të njësive dhe aseteve ushtarake në të gjithë Evropën nëpërmjet heqjes së barrierave burokratike dhe përmirësimit të infrastrukturës.^[1]^[2]

Sfondi

Zona u propozua nga Komandanti i Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara për Evropën, Gjeneral-Lejtnant Ben Hodges, i cili bëri njëfarë përparimi fillestar nëpërmjet NATO-s, por çështje si kontrollet e pasaportave dhe dobësitë në lidhjet e transportit që nuk mund të pranojnë automjete të mëdha ushtarake vazhduan. Në vitin 2017, Jeanine Hennis-Plasschaert, ministrja holandeze e mbrojtjes, propozoi një marrëveshje të frymëzuar nga Shengen për lëvizjen si pjesë e strukturës PESCO që po fitonte terren si rezultat i Brexit dhe presioneve gjeopolitike.^[1]

Lëvizshmëria ushtarake u zgjodh si një projekt PESCO për shkak të kostos së ulët dhe mosmarrëveshjeve relativisht të pakta politike mbi këtë temë. Nga të gjitha projektet PESCO në nisje, pothuajse të gjitha shtetet PESCO do të marrin pjesë në të. Marrëveshja është projektuar për të funksionuar me operacionet e NATO-s dhe BE-së, për të siguruar që "njësitë dhe pajisjet të jenë në vendin e duhur në kohën e duhur, pavarësisht nëse ato janë të vendosura në një kontekst të BE-së apo NATO-s".^[1]

Komisioni Evropian vazhdoi me një Plan Veprimi për Lëvizshmërinë Ushtarake në vitin 2018. Plani i Veprimit synon të ofrojë një kornizë koherente për programet, projektet, iniciativat dhe aktivitetet në vazhdim dhe të ardhshme. Kjo do të lejojë një qasje më të koordinuar të BE-së, duke forcuar solidaritetin midis Shteteve Anëtare dhe duke përmirësuar vlerën e shtuar të BE-së.

Qëllimi

Projekti PESCO mbi Lëvizshmërinë Ushtarake është i frymëzuar nga Shengen, por përballet me sfida shumë të ndryshme. Ai sillet rreth dy fushave kryesore. E para është heqja e barrierave burokratike, siç janë kontrollet e pasaportave dhe kërkesa për njoftim paraprak. Ndërsa në rast emergjence NATO mund të lëvizë trupat më shpejt, gjatë kohës së paqes kërkohet njoftim paraprak për shumë lëvizje; për shembull, lëvizja e trupave amerikane nga Polonia në Gjermani kërkon njoftim paraprak 5 ditësh.^[1]

Fusha e dytë është infrastruktura, ka rrugë dhe ura që nuk mund të përballojnë peshën e pajisjeve të rënda, tunele që janë shumë të vogla dhe pista ajrore që nuk mund të akomodojnë avionë më të mëdhenj.^[1]

Në faqen zyrtare të internetit të PESCO-s, qëllimi i projektit përshkruhet si më poshtë:

"Ky projekt mbështet angazhimin e Shteteve Anëtare për të thjeshtuar dhe standardizuar procedurat e transportit ushtarak ndërkufitar në përputhje me përfundimet e Këshillit të 25 qershorit 2018. Ai synon të mundësojë lëvizjen e papenguar të personelit dhe aseteve ushtarake brenda kufijve të BE-së. Kjo përfshin shmangien e procedurave të gjata burokratike për të lëvizur nëpër ose mbi Shtetet Anëtare të BE-së, qoftë nëpërmjet hekurudhës, rrugës, ajrit apo detit. Çështjet në të cilat është përqendruar aktualisht projekti janë ndarja e praktikave më të mira, zbatimi i rezultateve të përfundimeve të Këshillit të Mbrojtjes FAC të 25 qershorit 2018 dhe komunikimi strategjik."^[3]

Pjesëmarrësit

Që nga lançimi i PESCO-s në dhjetor 2017, projekti i Lëvizshmërisë Ushtarake është i vetmi projekt që numëron pothuajse çdo shtet të PESCO-s si pjesëmarrës (vetëm Franca mungon, fillimisht vetëm duke vëzhguar). Projekti drejtohet nga Gjermania dhe Holanda. PESCO numëron të gjitha shtetet e BE-së përveç Maltës.

Që nga nëntori i vitit 2020, vendet e treta kanë qenë në gjendje të marrin pjesë në PESCO. Kanadaja, Norvegjia dhe Shtetet e Bashkuara kanë aplikuar për të marrë pjesë në projektin për të përmirësuar lëvizshmërinë ushtarake në Evropë. Në maj të vitit 2021, BE u dha të tre vendeve leje për të marrë pjesë në projektin e Lëvizshmërisë Ushtarake. Mbretëria e Bashkuar aplikoi për t'u bashkuar me projektin në korrik të vitit 2022, ndërsa BE dha leje për Mbretërinë e Bashkuar për të marrë pjesë në nëntor të vitit 2022.

Turqia gjithashtu ka kërkuar të bashkohet me projektin. Megjithatë, Austria e ka kundërshtuar ofertën turke, me ministrin austriak të mbrojtjes që argumenton se Turqia "nuk i përmbush kërkesat e pranimit për vendet e treta". Në qershor të vitit 2022, Finlanda dhe Suedia nënshkruan një marrëveshje trepalëshe me Turqinë gjatë samitit të Madridit të vitit 2022, që do të shihte të dy vendet të mbështesnin përfshirjen e Turqisë në Lëvizshmërinë Ushtarake si pjesë e një marrëveshjeje më të gjerë që do t'i lejonte Finlandës dhe Suedisë të bashkoheshin me NATO-n.^[4]

Pjesëmarrësit:

Holanda - Koordinator i projektit
Austria
Belgjika
Bullgaria
Kroacia
Qipro
Republika Çeke
Danimarka
Estoni
Finlanda
Francë
Gjermania
Greqia
Hungaria
Italia
Letonia
Lituania
Luksemburgu
Polonia
Portugalia
Rumania
Sllovakia
Sllovenia
Spanja
Suedia

Pjesëmarrës jo-BE:

Kanadaja
Norvegjia
Mbretëria e Bashkuar
Shtetet e Bashkuara

Planet Kombëtare për Lëvizshmërinë Ushtarake

Në Planin e Veprimit të BE-së për Lëvizshmërinë Ushtarake, një nga rezultatet kryesore për vendet pjesëmarrëse është "të zhvillojnë plane kombëtare për lëvizshmërinë ushtarake, të angazhohen në ushtrime që praktikojnë lëvizshmërinë dhe të krijojnë një rrjet pikash kontakti deri në fund të vitit 2019".

Si koordinatore e projektit për projektin PESCO mbi Lëvizshmërinë Ushtarake, Holanda miratoi Planin e saj Kombëtar mbi Lëvizshmërinë Ushtarake (Arkivuar më 24 qershor 2021 në Wayback Machine) në janar 2021, duke riafirmuar pozicionin e Holandës si Porta për në/nga Evropa dhe rolin e saj të shquar si një vend tranziti për qëllime të Mbështetjes së Vendit Pritës. Vlen të përmendet se në një Plan Kombëtar mbi Lëvizshmërinë Ushtarake të BE-së të lidhur me PESCO-n, dy nga qëllimet strategjike të identifikuara lidhen me NATO-n: "të mbështesin në mënyrë aktive Mundësimin e AOR-së së SACEUR" dhe "të mbështesin angazhimet e NATO-s".^[5]

Shiko edhe

Referime

1 2 3 4 5 "Call for 'military Schengen' to get troops moving". POLITICO (në anglishte britanike). 2017-08-04. Marrë më 2026-03-28.
↑ ERR, Arni Alandi | (2024-02-10). "Military Schengen to ease troops movement between countries". ERR (në anglisht). Marrë më 2026-03-28.
↑ "Military Mobility | PESCO". pesco.europa.eu (në anglishte amerikane). Marrë më 2026-03-28.
↑ https://www.euractiv.com/news/turkey-drops-resistance-to-sweden-and-finland-joining-nato/. {{cite web}}: Mungon ose është bosh |title= (Ndihmë!)
↑ "Wayback Machine" (PDF). www.rijksoverheid.nl. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 24 qershor 2021. Marrë më 2026-03-28. {{cite web}}: Burimi përdor titull të përgjithshëm (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

[:0-1] 1 2 3 4 5 "Call for 'military Schengen' to get troops moving". POLITICO (në anglishte britanike). 2017-08-04. Marrë më 2026-03-28.

[2] ERR, Arni Alandi | (2024-02-10). "Military Schengen to ease troops movement between countries". ERR (në anglisht). Marrë më 2026-03-28.

[3] "Military Mobility | PESCO". pesco.europa.eu (në anglishte amerikane). Marrë më 2026-03-28.

[4] ttps://www.euractiv.com/news/turkey-drops-resistance-to-sweden-and-finland-joining-nato/. {{cite web}}: Mungon ose është bosh |title= (Ndihmë!)

[5] "Wayback Machine" (PDF). www.rijksoverheid.nl. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 24 qershor 2021. Marrë më 2026-03-28. {{cite web}}: Burimi përdor titull të përgjithshëm (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]