Largpamësia
Largpamësia është aftësia për të parashikuar, ose veprimi i parashikimit, të asaj që do të ndodhë ose të asaj që do të nevojitet në të ardhmen. Studimet sugjerojnë se një pjesë e madhe e mendimit njerëzor është e përqendruar te ngjarjet e mundshme të së ardhmes. Për këtë arsye, natyra dhe evoluimi i largpamësisë përbëjnë një temë të rëndësishme në psikologji. Të menduarit për të ardhmen studiohet nën termin prospeksion (prospection).
Studimet në neuroshkencë, psikologjinë zhvillimore dhe psikologjinë kognitive kanë identifikuar shumë ngjashmëri midis aftësisë njerëzore për të rikujtuar përvoja të kaluara dhe aftësisë për të imagjinuar ngjarje të ardhshme.[1] Revista Science e përzgjodhi këtë zbulim si një nga dhjetë përparimet më të rëndësishme shkencore të vitit 2007.[2] Megjithatë, ekzistojnë dallime themelore midis udhëtimit mendor në kohë drejt së ardhmes (largpamësisë) dhe udhëtimit mendor në kohë drejt së kaluarës (kujtesës episodike).
Përdorimet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në fushën e menaxhimit, largpamësia është klasifikuar si një sjellje (e brendshme dhe/ose e jashtme). Shqyrtimi, analiza dhe sintetizimi i përkufizimeve dhe përdorimeve të mëparshme të konceptit të largpamësisë kanë synuar të krijojnë një përkufizim të përgjithshëm, në mënyrë që ky koncept të mund të matet.
Në mënyrë më specifike, largpamësia është përkufizuar si:
"Shkalla e analizimit të rrethanave aktuale, shkalla e shtrirjes së kësaj analize në të ardhmen, si dhe shkalla e analizimit të një ose më shumë gjendjeve të dëshiruara në të ardhmen, duke marrë parasysh faktorët që janë nën kontroll, së bashku me shkallën e analizimit të mënyrave të veprimit për të arritur atë gjendje të dëshiruar në të ardhmen."
Tregjet e parashikimit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Tregjet e parashikimit (Prediction Markets) janë tregje ku pjesëmarrësit blejnë dhe shesin kontrata që lidhen me rezultatet e mundshme të ngjarjeve të ardhshme. Këto tregje janë krijuar për të mbledhur dhe përpunuar informacion nga shumë individë, me qëllim që të prodhohen parashikime sa më të sakta.
Ky mekanizëm i zbulimit të informacionit u është atribuar ekonomistëve Ludwig von Mises dhe Friedrich Hayek. Tregjet e parashikimit u mundësojnë njerëzve të bashkojnë informacionin që zotërojnë dhe, mbi atë bazë, të bëjnë parashikime për ngjarjet e ardhshme.
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Addis, Donna Rose; Wong, Alana T.; Schacter, Daniel L. (2007-04-08). "Remembering the past and imagining the future: common and distinct neural substrates during event construction and elaboration". Neuropsychologia. 45 (7): 1363–1377. doi:10.1016/j.neuropsychologia.2006.10.016. ISSN 0028-3932. PMC 1894691. PMID 17126370.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "The Runners-Up". Science. 318 (5858): 1844–1849. 2007-12-21. doi:10.1126/science.318.5858.1844a.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)