Luigi Einaudi
Luigi Einaudi | |
|---|---|
 Einaudi në vitet 1940 | |
| President i Italisë | |
| Në detyrë 12 maj 1948 – 11 maj 1955 | |
| Paraprirë nga | Enrico De Nicola |
| Pasuar nga | Giovanni Gronchi |
| Senator i përjetshëm nga e drejta | |
| Në detyrë 11 maj 1955 – 30 tetor 1961 | |
| Guvernator i Bankës së Italisë | |
| Në detyrë 5 janar 1945 – 11 maj 1948 | |
| Pasuar nga | Donato Menichella |
| Të dhëna vetjake | |
| U lind më | 24 mars 1874 Carrù, Mbretëria e Italisë |
| Vdiq më | 30 tetor 1961 (87 vjeç) Roma, Itali |
| Bashkëshortja/et | Ida Pellegrini |
| Fëmijët | 3 |
| Shkollimi | Universiteti i Torinos |
| Profesioni | ekonomist, gazetar, politikan, pedagog universitar |
| Nënshkrimi |  |
| Faqja në rrjet | presidenti |
Luigi Einaudi (24 mars 1874 – 30 tetor 1961) ishte ekonomist, gazetar, politikan dhe pedagog universitar italian. Ai shërbeu si President i Italisë nga 12 maji 1948 deri më 11 maj 1955.[1][2] Më 11 maj 1948 u zgjodh presidenti i dytë i Republikës Italiane në raundin e katërt me 518 vota nga 872, ndërsa bëri betimin më 12 maj 1948.[3]
Jeta dhe formimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Einaudi lindi në Carrù, në provincën e Kuneo-s, më 24 mars 1874. Ai u diplomua në ekonomi pranë Fakultetit të Jurisprudencës të Universitetit të Torinos në vitin 1895.[2] Ishte i martuar me Ida Pellegrini dhe pati tre fëmijë.[1]
Veprimtaria shkencore dhe publicistike
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Einaudi ishte një nga ekonomistët italianë më të rëndësishëm të shekullit XX dhe një nga përfaqësuesit më të njohur të liberalizmit ekonomik. Ai dha mësim shkencë të financave në Universitetin e Torinos dhe në Universitetin Bocconi të Milanos, si edhe ekonomi politike në Politeknikun e Torinos, derisa u largua nga mësimdhënia me urdhër të regjimit fashist në vitin 1926.[1][2]
Ai bashkëpunoi me La Stampa të Torinos dhe me Corriere della Sera të Milanos, si edhe ishte korrespondent financiar dhe ekonomik i së përjavshmes britanike The Economist.[1] Nga viti 1900 deri më 1935 drejtoi revistën La Riforma Sociale, ndërsa nga viti 1936 deri më 1943 drejtoi Rivista di Storia Economica.[1][4]
Ai ishte autor i një numri shumë të madh studimesh dhe botimesh shkencore, sidomos në fushën ekonomike, dhe mori njohje të shumta akademike italiane dhe ndërkombëtare.[1]
Jeta politike para presidencës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Einaudi u emërua senator i Mbretërisë në vitin 1919.[1][5] Pas rënies së fashizmit bashkëpunoi sërish me Corriere della Sera; pas 8 shtatorit 1943 u strehua në Zvicër dhe u kthye në Itali në vitin 1945.[1][2]
Në vitet 1945–1946 ishte anëtar i Consulta Nazionale.[1] Në vitin 1946 u zgjodh deputet në Asamblenë Kushtetuese në listat e Unione Democratica Nazionale dhe mori pjesë edhe në Komisionin e 75-ës për hartimin e projektit kushtetues.[2]
Në vitin 1948 u bë senator i së drejtës i Senatit të Republikës në bazë të dispozitës së tretë kalimtare të Kushtetutës.[1]
Guvernator i Bankës së Italisë dhe veprimtaria qeveritare
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 5 janar 1945 Einaudi u emërua guvernator i Bankës së Italisë, detyrë që e mbajti deri më 11 maj 1948.[6][7]
Në vitin 1947 hyri në qeverinë e katërt të Alcide De Gasperi-t si zëvendëskryeministër dhe ministër i Financave e i Thesarit; pak më pas mori detyrën e ministrit të Buxhetit, duke ruajtur postin e zëvendëskryeministrit.[1][8]
President i Italisë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 11 maj 1948 Einaudi u zgjodh President i Republikës Italiane në raundin e katërt të votimit me 518 vota nga 872. Ai bëri betimin më 12 maj 1948.[3][2] Ai ishte kreu i parë i shtetit i zgjedhur nga Parlamenti republikan dhe i pari që ushtroi kompetencat presidenciale të parashikuara nga Kushtetuta republikane.[2]
Presidenca e tij u karakterizua nga një stil i përmbajtur, rigoroz dhe shumë i kujdesshëm në respektimin e kufijve kushtetues të funksionit presidencial.[2] Në vitin 1953 ai u përball me krizën e parë të rëndë politike të Italisë republikane dhe përdori të gjitha kompetencat e tij kushtetuese në menaxhimin e saj.[2]
Ai nuk kreu udhëtime jashtë vendit, me përjashtim të vizitës zyrtare te Papa Piu XII në Vatikan në dhjetor 1948, duke mbajtur një profil të matur ndërkombëtar për Italinë e sapodalë nga lufta.[2] Gjatë mandatit presidencial zhvilloi shumë vizita në Itali dhe u dallua edhe për veprimtari ndihmëse e bamirëse në favor të shtresave më të varfra të popullsisë.[2]
Einaudi ishte gjithashtu ndër mbështetësit e hershëm të idesë së një Evrope të bashkuar.[2]
Marrëdhëniet me Shqipërinë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Lidhja e dokumentuar e Einaudi-t me Shqipërinë gjatë presidencës së tij del kryesisht në planin diplomatik. Më 19 qershor 1952 ai priti në Quirinale Behar Shtylla-n për paraqitjen e letrave kredenciale si përfaqësues i Shqipërisë.[9]
Senator i përjetshëm dhe vdekja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas përfundimit të mandatit presidencial, Einaudi u bë senator i përjetshëm nga e drejta si ish-president i Republikës.[1] Ndër veprat e botuara pas presidencës përmendet veçanërisht Lo Scrittoio del Presidente.[1]
Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 "Biografia del Presidente Luigi Einaudi". I Presidenti della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 "Luigi Einaudi". Portale storico della Presidenza della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 "L'elezione del Presidente Luigi Einaudi". I Presidenti della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Einàudi, Luigi". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "EINAUDI Luigi". Archivio storico del Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Luigi Einaudi". Banca d'Italia (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "I Governatori e i Direttori generali". Banca d'Italia (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Governo De Gasperi IV". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Luigi Einaudi - Il Diario storico". Portale storico della Presidenza della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.