Mangabei me jakë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Mangabei me jakë[1]
CercocebusTorquatus.jpg
Statusi i ruajtjes
Klasifikimi shkencor Edit this classification
Gjinia:
Lloji:
C. torquatus
Emri binomial
Cercocebus torquatus
(Kerr, 1792)
Cercocebus torquatus distribution.svg
Diapazoni gjeografik

Mangabei me jakë (Cercocebus torquatus), i njohur gjithashtu si mangabei kuqe-mbuluar, ose mangabei me jakë të bardhë[3] (që çon në konfuzion të lehtë me Cercocebus Atys lunulatus), është një specie primat në familjen e Cercopithecidae e majmunëve Bota e Vjetër. Më parë përfshinte mangabejtë blozë si një nënlloj. Siç përcaktohet aktualisht, mangabei me jakë është monotipike.

Përshkrimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Mangabei me jakë ka lesh gri që mbulon trupin e saj, por emrat e saj të zakonshëm i referohen ngjyrave në kokë dhe qafë. Kapaku i saj i shquar me ngjyrë të kuqe gështenje i jep asaj emrin e mbuluar me të kuqe dhe jaka e bardhë i jep emrat me jakë dhe jakë të bardhë. Veshët e tij janë të zinj dhe ka qepallat e bardha të mrekullueshme, për këtë arsye disa i referohen asaj si "majmuni me katër sy".[4] Ka një bisht gri të errët që tejkalon gjatësinë e trupit dhe shpesh mbahet me majën e bardhë mbi kokë. Ka molarë të gjatë dhe prerës shumë të mëdhenj.[5] Masa mesatare e trupit për individët e rritur varion nga 9 to 10 kilogram (20 to 22 lb) për meshkujt dhe 7.5 to 8.6 kilogram (17 to 19 lb) për femrat. Gjatësia e trupit të 47–67 centimetra (19–26 in) te meshkujt dhe 45–60 centimetra (18–24 in) te femrat.

Habitati dhe shpërndarja[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Mangabei me jakë gjendet në pyjet bregdetare, kënetore, mangrove dhe luginat, nga Nigeria perëndimore, nga lindja dhe jugu në Kamerun, dhe në të gjithë Guinenë Ekuatoriale, dhe Gabon, dhe në kufirin Gabon-Kongo nga bregu i Atlantikut.

Sjellja[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Mangabei me jakë jeton në grupe të mëdha prej 10 deri në 35 individë, përfshirë disa meshkuj.[6] Komunikimi vokal në formën e kackave dhe lehjeve përdoret për të mbajtur grupin në kontakt dhe për të sinjalizuar pozicionin e tyre te grupet e tjera. Ka një dietë me fruta dhe fara, por gjithashtu ha gjethe, lule, jovertebrore, kërpudha, bajgë dhe çamçakëz. Mangabei me jakë nuk ka sezon të përcaktuar të shumimit, ai arrin pjekurinë seksuale në pesë deri në shtatë vjet dhe ka një periudhë mesatare të shtatzënisë prej 170 ditësh.

Kërcënimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në vitin 2006, u vlerësua se çdo vit rreth 3,000 mangabej me jakë janë gjuajtur në pyjet bregdetare Cross-Sanaga-Bioko për tregtinë e mishit.[7]

Konservimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Mangabei me jakë është renditur si e rrezikuarListën e Kuqe të BNRN-së për shkak të humbjes së habitatit dhe gjuetisë për mishin e ferrë. Është renditur gjithashtu në Shtojcën II të CITES dhe në Klasën B të Konventës Afrikane për Ruajtjen e Natyrës dhe Burimeve Natyrore.

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Stampa:MSW3 Groves
  2. ^ Maisels, F.; Oates, J.F.; Linder, J.; Ikemeh, R.; Imong, I.; Etiendem, D. (2019). "Cercocebus torquatus". The IUCN Red List of Threatened Species. 2019: e.T4201A17955626. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-1.RLTS.T4201A17955626.en. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ Rowe, N. (1996). The Pictorial Guide to the Living Primates. Pogonia Press, Charlestown, Rhode Island. ISBN 0-9648825-0-7. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ Matthew Richardson (26 mars 2009). "Red-capped mangabey (Cercocebus torquatus)". ARKive. Arkivuar nga origjinali origjinali më 22 shtator 2015. Marrë më 6 janar 2012. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ The Primata (17 qershor 2007). "White-collared Mangabey (Cercocebus torquatus)". The Primata. Marrë më 6 janar 2012. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Nguyen, Khoa Huu (1999). "Cercocebus torquatus". Animal Diversity Web. Marrë më 6 janar 2012. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ Fa, J.E., Seymour, S., Dupain, J.E.F., Amin, R., Albrechtsen, L. and Macdonald, D. (2006). "Getting to grips with the magnitude of exploitation: bushmeat in the Cross–Sanaga rivers region, Nigeria and Cameroon". Biological Conservation. 129 (4): 497–510. doi:10.1016/j.biocon.2005.11.031. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve (link)

Lidhje të jashtme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Commons-logo.svg Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me: Cercocebus torquatus