Maqedonia e Veriut

Coordinates: 41°36′N 21°42′E / 41.6°N 21.7°E / 41.6; 21.7
Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Maqedonisë së Veriut)

41°36′N 21°42′E / 41.6°N 21.7°E / 41.6; 21.7

Republika e Maqedonisë së Veriut
Република Северна Македонија
Republika Severna Makedonija
Emblema kombëtare e Maqedonia e Veriut
Emblema kombëtare
Himni: Денес над Македонија (Macedonian)
"Sot mbi Maqedoninë"
KryeqytetiShkupi
42°0′N 21°26′E / 42.000°N 21.433°E / 42.000; 21.433
Gjuhët zyrtare
  • Gjuhët rajonale
Grupet etnike
(2021)
  • 58.4% maqedonas
  • 24.3% shqiptarë
  • 3.9% turq
  • 2.5% romë
  • 1.3% serb
  • 0.9% boshnjakë
  • 0.5% arumunë (duke përfshirë romët megleno)
  • 1% të tjera / të pa specifikuara
Besimi
(2021[2])
Nofka
  • Maqedonas
Qeveria
Lloji i qeverisjesRepublikë parlamentare
• Presidenti
Gordana Siljanovska-Davkova
• Kryeministri
Talat Xhaferi
KuvendiKuvendi
Pavarësi 
• Referendumi i Pavarësisë
8 shtator 1991
Sipërfaqja
• Gjithsej
25,713 km2 (9,928 sq mi) (145th)
• Ujë (%)
1.9
Popullsia
• 2021 census
Neutral decrease 1,832,696 (preliminary results)[3][4][5]
• Dendësia
80.1/km2 (207.5/sq mi) (122nd)
Ekonomia
PBB (PFB)Përllogaritje 2019 
• Gjithsej
$33.822 miliard[6]
• Për kokë banori
$16,253[6]
PBB (zyrtare)Përllogaritje 2019 
• Gjithsej
$12.383 billion[6]
• Për kokë banori
$6,143[6]
Monedhadinari maqedonas (MKD)
Të dhëna të tjera
Gini (2019)30.7[7]
i mesëm
IZHNJ (2019)0.774[8]
i lartë · 82nd
Zona kohoreUTC+1 (CET)
• Verës 
UTC+2 (CEST)
Formati i datësdd.mm.yyyy (AD)
Ana e drejtimit të makinësdjathtas
Prefiksi telefonik+389
Kodi ISO 3166MK
Kodi i internetit TLD

Maqedonia e Veriut [a], zyrtarisht Republika e Maqedonisë së Veriut, është shtet që shtrihet në Europën Juglindore e që kufizohet në lindje me Bullgarinë në një vi kufitare të gjatë 148 km, në jug me Greqinë në një vi kufitare prej 246 km, në perëndim me Shqipërinë në një vi kufitare prej 151 km dhe në veri me Kosovën dhe Serbinë.

Historia e rajonit fillon me mbretërinë e Paionisë, një shtet i përzier trako - ilir . [10] Në fund të shekullit të gjashtë para Krishtit, zona u nënshtrua nga Perandoria Persiane Akamenide, më pas u përfshi në Mbretërinë e Maqedonisë në shekullin e katërt para Krishtit. Republika Romake pushtoi rajonin në shekullin e dytë para Krishtit dhe e bëri atë pjesë të provincës më të madhe të Maqedonisë . Zona mbeti pjesë e Perandorisë Bizantine, por shpesh u sulmua dhe u vendos nga fiset sllave duke filluar në shekullin e VI të epokës së krishterë. Pas shekujsh mosmarrëveshjesh midis Perandorive Bullgare, Bizantine dhe Serbe, ajo ishte pjesë e Perandorisë Osmane nga mesi i 14-të deri në fillim të shekullit të 20-të, kur, pas luftërave ballkanike të 1912 dhe 1913, erdhi territori modern i Maqedonisë së Veriut. nën sundimin serb.

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Njohja ndërkombëtare e pavarësisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut nga Jugosllavia në vitin 1991 është kundërshtuar nga Greqia për shkak të flamurit dhe emrit Maqedoni (të konsideruara si simbole të grekëve). Marrëdhëniet me Greqinë përfundimisht u normalizuan në vitin 1995. Ndryshimi i statusit politik të Kosovës, implementimi i Marrëveshjes së Ohrit, që shënoi fundin e luftës së shqiptarëve në vitin 2001, si dhe zhvillimi i ulët ekonomik vazhdojnë të jenë çështje diskutimi për këtë shtet.

Në vitin 2018, Maqedonia dhe Greqia zgjidhën mosmarrëveshjen me një marrëveshje që vendi duhet të riemërtojë veten "Republika e Maqedonisë së Veriut". Ky riemërtim hyri në fuqi në fillim të vitit 2019.

Gjeografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Sipërfaqja e përgjithshme e Maqedonisë së Veriut është 25,333 km2. Vendi shtrihet në koordinatat gjeografike 41 50 V, 22 00 L ku 24,856 km2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 477 km2 ujë. Vija kufitare e Maqedonisë së Veriut është 25,333 km ndërsa vijë bregdeare nuk ka. Klima e Maqedonisë së Veriut është ngjashme me të Mesdheut e nxehtë me vera të thata e dimra të ftohta me reshje dëbore të mëdha. Pjesa më e madhe e relievit është terren i vrazhdë, përpos luginës së Vardarit këtë e zbusin edhe rrethina e liqeneve të mëdha. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të lumit Vardar (50m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,764 metrave në vendin e quajtur maja e Korabit (maq.: Golem Korab).

Politika[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]


Njësitë administrative[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Maqedonia e Veriut është e ndarë në 84 Komuna dhe qytetin e Shkupit, si komunë e veçantë e qeverisjes lokale.

Ekonomia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]


Demografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Sipas regjistrimit të vitit 2021 në Maqedoninë e Veriut jetojnë:

  • Maqedonët 1,297,981 (58.4%);
  • Shqiptarë 506,083 (24.3%);
  • Turq 77.959 (3.9%);
  • Romë 53.879 (2.5%);
  • Serbë 35.939 (1.3%);
  • Boshnjakë 17.018 (0.84%);
  • Arumunë 9.695 (0.48%);
  • Të tjerë 20.993 (1.04%).

Kultura[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]


Telekomunikacioni[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Kompanitë telekomunikative janë :

  • A1
  • Telekom MK
  • MTel
  • Lyca Mobile

Transporti[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Mbrojtja[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Turizmi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shih edhe këtë[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shënime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ maqedonisht: Северна Македонија, shqiptohet [ˈsɛvɛrna makɛˈdɔnija]; shqip: Maqedonia e Veriut, Stampa:IPA-sq

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ "Census final data" (PDF). stat.gov.mk. 2002. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ "Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Северна Македонија, 2021 - прв сет на податоци" (PDF). Arkivuar nga origjinali më 31 mars 2022. Marrë më 7 korrik 2022. {{cite web}}: |archivedate= dhe |archive-date= është specifikuar më shumë se një herë (Ndihmë!); |archiveurl= dhe |archive-url= është specifikuar më shumë se një herë (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ Simovski: Census has ended successfully, 1,832,696 people enumerated, results by end of March 2022. CIVIL.Today; October 1, 2021.
  4. ^ Alice Taylor, North Macedonia’s Census Points to Significant Population Decrease. EXITnews; 2021/10/01/ Arkivuar 6 mars 2022 tek Wayback Machine.
  5. ^ Balkan Developments, Census in North Macedonia has been successful. Radio Bulgaria; 10/01/21.
  6. ^ a b c d "Report for Selected Countries and Subjects". IMF. 20 tetor 2018. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey". ec.europa.eu/eurostat. Eurostat. Marrë më 12 gusht 2021. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 dhjetor 2020. fq. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Marrë më 16 dhjetor 2020. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  9. ^ "Св. Климент Охридски е патрон на македонскиот народ и неговата историја". dnevnik.mk. Arkivuar nga origjinali më 22 korrik 2015. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. ^ "Paeonia | historical region". Britannica.com. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

Lidhje të jashtme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

 Commons: Maqedonia e Veriut – Album me fotografi dhe/apo video dhe materiale multimediale
 Commons: Maqedonia e Veriut – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale