Massa
Massa
Massa | |
|---|---|
| Comune di Massa | |
 | |
 Coat of arms | |
  Massa Vendndodhja në Itali | |
| Koordinatat: 44°02′00″N 10°08′00″E / 44.03333°N 10.13333°E | |
| Shteti | Italia |
| Rajoni | Toskana |
| Provinca | Masa-Kararë (MS) |
| Qeverisja | |
| • Kryetari | Francesco Persiani[1] (Lega) |
| Sipërfaqja | |
• Total | 93,58 km2 (3,613 sq mi) |
| Lartësia | 65 m (213 ft) |
| Popullsia (1 janar 2025)[2] | |
• Total | 65.814 |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Kodi postar | 54100 |
| Kodi telefonik | 0585 |
| Shenjti mbrojtës | Shën Françesku i Asizit |
| Dita festive | 4 tetor |
| Faqja zyrtare | www |
Massa është një qytet dhe komunë në Italinë qendrore, në rajonin e Toskanës, një nga dy kryeqendrat se bashku me Karara e provincës së Massa-Kararës. Qyteti ndodhet në pjesën veriperëndimore të Toskanës, në këmbët perëndimore të Alpeve Apuane dhe pranë bregdetit tirrenik.[3][4]
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Massa ndodhet në dalje të luginës së lumit Frigido, midis relievit të Alpeve Apuane dhe bregdetit të Detit Tirren. Territori i saj përfshin si qendrën historike, ashtu edhe zonat bregdetare si Marina di Massa.[2][4][5]
Territori komunal ka një sipërfaqe prej 93,58 km².[2]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Origjina e Massës dokumentohet të paktën nga viti 882, ndërsa bërthama mesjetare e qytetit u zhvillua midis shekujve XI dhe XII rreth një qendre të fortifikuar në kodër.[6]
Në epokën moderne qyteti u afirmua si kryeqendër e Dukatit të Masës dhe Kararës, duke marrë një profil politik e urban të lidhur ngushtë me familjen Cybo-Malaspina. Në këtë periudhë u formua edhe një pjesë e rëndësishme e pamjes monumentale të qendrës historike.[2][7]
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Massa kishte 65.814 banorë më 1 janar 2025.[2]
Qyteti mbetet një nga qendrat urbane më të rëndësishme të territorit apuan dhe një nga dy kryeqendrat e provincës me të njëjtin emër.[2]
Ekonomia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ekonomia e Massës mbështetet në shërbimet, turizmin, veprimtaritë tregtare dhe në lidhjen historike me territorin e mermerit apuan. Pozita midis detit dhe maleve ka favorizuar edhe zhvillimin e turizmit bregdetar dhe kulturor.[4][8][9]
Një rol të rëndësishëm në jetën ekonomike të qytetit ka edhe Marina di Massa, një nga zonat më të njohura bregdetare të Rivierës Apuane.[5]
Monumentet dhe kultura
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ndër monumentet më të njohura të qytetit spikasin Castello Malaspina, Piazza Aranci, Palazzo Ducale, Katedralja dei Santi Pietro e Francesco dhe Teatro Guglielmi.[10][7][5][11]
Castello Malaspina dominon qytetin nga lartësia e kodrës dhe përbën një nga simbolet më të njohura të Massës.[10]
Një institucion i rëndësishëm kulturor është edhe Museo Gigi Guadagnucci, i vendosur në Villa Rinchiostra dhe kushtuar veprës së skulptorit massese Gigi Guadagnucci.[12]
Arsimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në qytet ndodhet Biblioteka Komunale, e cila ofron shërbime huazimi, reference, ndihmë për kërkime, katalogim dhe projekte të edukimit të leximit.[13]
Transporti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Transporti publik urban dhe ndërurban menaxhohet nga Autolinee Toscane, që operon linjat e Massës dhe të territorit përreth.[14]
Stacioni hekurudhor i Massa Centro ka 3 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[15]
Qyteti ka edhe Aeroporto comunale di Massa-Cinquale, i hapur për trafikun e aviacionit të përgjithshëm të zonës Schengen.[16]
Sporti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Massës. Komuna menaxhon impiantet sportive komunale dhe mbështet nismat sportive të territorit.[17][18]
Ndër klubet më të njohura sportive të qytetit është U.S. Massese 1919, ndërsa një nga impiantet më të njohura është Stadio Gianpiero Vitali.[19][20]
Feja dhe traditat qytetare
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Françesku i Asizit, dhe festa e tij kremtohet më 4 tetor.[21][22]
Festimet qytetare të 4 tetorit përfshijnë ceremoni publike, ngjarje kulturore dhe veprimtari të lidhura me figurën e shenjtit mbrojtës.[21][22]
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Francesco Persiani" (në italisht). Comune di Massa. Marrë më 11 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 "Comune di Massa (MS) - CAP, dati, popolazione e amministrazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Massa" (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 11 prill 2026.
- 1 2 3 "Massa" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
- 1 2 3 "One day in Massa" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Walking through the historic town of Massa" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
- 1 2 "Piazza Aranci and Palazzo Ducale, in Massa" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Massa and Carrara, a journey into art, history and food" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "10 things to do in Massa" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
- 1 2 "Malaspina Castle in Massa" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Teatro Guglielmi" (në italisht). Teatro Guglielmi. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Museo Gigi Guadagnucci" (në italisht). Comune di Massa. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Biblioteca Comunale" (në italisht). Comune di Massa. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Linee e orari Massa Carrara" (në italisht). Autolinee Toscane. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Massa Centro" (në italisht). Rete Ferroviaria Italiana. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Aeroporto comunale di Massa-Cinquale" (në italisht). Comune di Massa. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Sport" (në italisht). Comune di Massa. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Servizio Sport" (në italisht). Comune di Massa. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Progetto - siCURAmente - (codice 319122)" (në italisht). Comune di Massa. Marrë më 11 prill 2026.
- ↑ "Biglietti per UNIONE SPORTIVA MASSESE 1919" (në italisht). LiveTicket. Marrë më 11 prill 2026.
- 1 2 "San Francesco, fiera e festa in città per il santo patrono" (në italisht). Comune di Massa. Marrë më 11 prill 2026.
- 1 2 "San Francesco, una città e il suo patrono" (në italisht). Comune di Massa. Marrë më 11 prill 2026.
Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]