Miniatura e lashtë

Ciklopët duke punuar, ilustrim i Eneidës, rr. 400. dorëshkrimi i Vatican Verigilius me Eneidën dhe Gjeorgiket

Miniatura e lashtë merrej me dekorimin e dorëshkrimeve gjatë periudhës së lashtë, përkuese me Qytetërimin e e Lashtë Grek dhe Romak. E aplikuar fillimisht mbi dorëshkrimet prej papirusi, këto dekorime zbukuronin progresivisht dorëshkrimet mbi pergamena (kodikët) që do të sendërtoheshin gjatë shekullit të I. Nga këta dorëshkrime ruhen vetëm pak shembuj të rrallë të kësaj periudhe dhe nuk japin një ide shteruese mbi larminë e prodhimtarisë së kësaj periudhe. Punishte të rëndësishme në Antikitetin e Vonë, gjendeshin veçanërisht në Siri dhe Itali.

Historia

Dekorimi i papirusëve

Shiko gjithashtu: Papirusi, Papiruset magjike greke, Papiruset Herculaneum, dhe Rrotullat e Detit të Vdekur

Dekorimi i veprave në dorëshkrim është më i hershëm sesa krijimi i kodikëve mbi pergamenë: rrotullat e papirusit, të lindura në Egjipt dhe të përhapura përgjatë pellgut mesdhetar që nga Pushtimet e Aleksandrit, tashmë përfshinin ilustrime. Ilustirmet më të vjetra të të mbijetuara janë rrotullat egjiptiane prej papirusi të Librit të të Vdekurve, të cilat përdoreshin për ta ndarë tekstin në kolona pas zhvillimit të shkrimit hieratik. Rrotulla të tilla vec[anërisht të shumta janë ato të të vdekurve që i përkasin Mbretërisë së Re (Rreth viteve 1550-1080 p.e.s.). Rrotullat e pikturuara, megjithatë nuk llogariten saktësisht si libra të iluminuar në kuptimin e ngushtë.

Papirusi i Romancës, dorëshkrim grek i shek. II, Bibliothèque nationale de France

Gjatë kohës së Plinit të Vjetrit, për shembull, ekzistonte një prodhimtari e madhe i teksteve të ilustruara që ishte e përhapur gjerësisht përgjatë Perandorisë Romake. Këto shkrime ishin si teksteve letrare ashtu dhe shkenca natyrore, që paraqisnin për shembull herbariume. Shumë pak nga këta papirusë mbijetojnë akoma. Një nga më të vjetrit është fragmenti i një romance greke të paidentifikuar nga shekulli II, i ruajtur në Bibliothèque nationale de France (BNF, Supp. Grec 1294) ose një poemë mbi Heraklesin e shekullit të III e ruajtur po në BNF. Ilustrimi i këtyre rrotullave përbëhet nga skena të vogla të përpikta të lidhura bashkë për të inkurajuar leximin e pjesës tjetër të tekstit. Megjithatë, dorëshkrimet prej papirusi nuk lejojnë shtresa të trasha boje ose të paraqesin shumë detaje.

Kalimi te librat e iluminuar të mirëfilltë do të ndodhte gjatë shekujve të II dhe të IV, me zëvendësimin e papirusit, i cili nuk ishte shumë rezistent, me pergamenën më të duruese.

Dorëshkrime në papirus

Ilustrim i Agnoias (personifikimi i injorancës), dramë e Menandrosit, shekulli II-III, Papirusi i Oksirinkut Ilustrim i ushtarit Polemon nga një dramë e Menadrosit, shek. II-III, Papirusi i Oksirinkut Papirusi PSI 919 me Kupidin dhe Psiken, shekulli II, Muzeo Archeologico Nacionale di Firence Herkuli duke u ndeshur me Luanin Nemeas, fragment i një poeme mbi Detyrat e Herkulit, shekulli III, Papirusi i Oksirinkut 2331 Papirusi i Oksirinkut 2470, shekulli III, British Library Papiruset magjike greke, shekulli IV, Biblioteka e Universitetit të Oslos Perëndia egjiptiane Set, rr. 400,Papirus demotik nga koleksioni Papiruset magjike greke Rrëmbimi i Briseidës nga Taltibi dhe Euribati, fragment me paraqitjen e një skene nga Iliada, shekulli IV, Bayerische Staatsbibliothek Krishti me Apostujt, vizatim nga Papirusi PSI 920, shekulli V, Museo Archeologico Nacionale di Firence Madonna lactans, Papirusi PSI 1574, shekulli V-VI, Museo Archeologico Nacionale di Firence Fragment i një herbariumi të shek. të V, Papirusi Johnson Fragment i një herbariumi të shek. të V, Papirusi Johnson Fragment i një ilustrimi të shekullit të V nga një vepër e panjohur letrare Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI Kronografia e Aleksandrisë, kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes shekullit të V dhe të VI

Kodikët e parë të iluminuar

Shiko gjithashtu: Kodiku dhe Pergamena

Portreti i Virgjilit te Vergilius Romanus, shekulli V

Shfaqja në shekullin e I të kodikut, shkrimi me format libri me faqe që shfletohen, të bërë prej pergamene, konsituonin sipas disa specialistëve, një revolucion në mënyrë të ngjashme me shpikjen e shtypshkronjës. Miniatura e lashtë pastaj u bë Epoka e parë e Artë e librave të iluminuar. Ndërsa disa kodikë shkruheshin në papirus, siç është fragmenti i karrocierit, mjeti i pergamenës bëri të mundur përdorimin më të arrirë të teknikave të pikturës dhe do të frymëzoheshin nga modelet e arteve të tjera, si mozaikët, piktura mbi dru apo piktura murale (afresket), deri në arritjen e rangut të një arti madhor në shekullin e IV. Iluminimet mund të përdornin ilustrime autonome të tekstit, në formën e miniaturave, të dekoruara me shtresa të shumta ngjyrimi. Me shfaqjen e Krishtërimit, do të dilnin dorëshkrimet e para biblike, gjatë shekullit të IV, më shpesh duke përdorur teknikat e dorëshkrimeve profane pa i ndryshuar tërësisht ata.

Skenë nga dorëshkrimi i Iliadës Ambrosiane, shekulli V

Një temë e rëndësishme e dorëshkrimeve të iluminuara të vona romake ishte imazhi i sundimtarit. Në miniaturën romake, imazhi do të bëhej gjithmonë e më i pavarur nga teksti nga kornizat dekorative, por detyra e teksteve të iluminuara mbetej. Stilistikisht, miniaturat orientoheshin fortësisht nga pikturat murale. Ngjyrat vendoseshin mbi zona të mëdha pa i përzier ato bashkë. Miniatorët zakonisht përdornin shtampa, të cilat çuan në zhvillimin e formave të standardizuara.

Para se të shuhej, të paktën në territorin e Perandorisë Perëndimore Romake, në fund të lashtësisë, ose të kalonte në Artin e Hershëm Mesjetar, trashëgimia e lashtë me shumë gjasa u ruajt në scriptioria-t e manastireve të Italisë Veriore.

7 mjekë dhe botanistë të botës klasike: Kironi, Makaoni, Herakliti, Sekstius Nigeri, Pamfilosi, Ksenokrati; De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit

Në Perandorinë Lindore Romake, nga ana tjetër, miniatura e Antikitetit të Vonë do të vijonte drejtpërdrejtë në Artin e Hershëm Bizantin. Në shekullin e VI, Zanafilla prej Pambuku, e ilustruar pasurisht, e ruajtur vetëm pjesërisht, me gjasa e krijuar në Bibliotekën e famshme të Aleksandrisë. Me gjasa në Kostandinopojë, në fund të shekullit të V do të sendërtohej Iliada Ambrosiana, në fillim të shekullit të VI Dioskuridi Vjenez, Zanafilla Vjeneze dhe dy kodikë të purpurtë dhe Fragmenti Sinopens.

Karakteristika

Larmia e burimeve të frymëzimit

Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI

Dorëshkrimet e iluminuara më të lashta mund të krahasohen lehtësisht me arte të tjera të periudhës. Kështu, një nga më të lashtit që njihet është, por që ruhen vetë kopje të shekullit të XVII, të nxjera nga ana tjetër nga një kopje karolinge, është Kronografia e vitit 354, që daton nga shekulli IV. Një nga miniaturat, që paraqet perandorin Konstanci II, është frymëzuar nga pjata argjendi bashkëkohëse. Miniaturat që paraqesin personifikime të metropoleve. janë të ngjashme me motive të afreskeve. Në fund, punët e muajve gjenden shpesh në mozaikë të Perandorisë së Vonë.

Llojet e teksteve të iluminuara

Të gjitha llojet e teksteve iluminoheshin në fundin e lashtësisë: ashtu si tekstet shkencore, letrare, praktike apo fetare.

Portreti i autorit me figurën alegorike të Epinioa-s (fuqia e mendimit), De materia medica, Pedanius Dioskuridesi, rr. 512

• herbariumët apo traktatet e shkencave natyrore, me paraqitje shumë të arrira dhe realiste të bimëve dhe kafshëve, si në Dioskoridesin e Vjenës.
• Poemat epike si Iliada, që haset në Iliadën Ambrosiane apo me Eneidën në Vergilius Vaticanus ose Vergilius Romanus: larmia e madhe e ikonografisë dhe motiveve tregojnë një traditë të madhe dhe të gjerë tashmë në iluminimet e këtij lloji në tekstet letrare të shekullit të V.
• Asnjë dorëshkrim dramash nuk ka mbijetuar e plotë deri në kohën e tanishme, por dorëshkrimi karoling i komedive të Terencit (Cod. IVA. Lat. 3868) jep një ide mjaft të përpiktë të formës që duhet të adoptonin në dorëshkrimet e lashta: sipas traditës së portretit të autorit, një miniaturë paraqet maskat e aktorëve në një mënyrë mjaft të përpiktë, pas ilustimeve të skenave të veçanta të shpërndara përgjatë tekstit pa u ndarë nga ai, si papirusët e lashtë. Kjo paraqitje haset si në dramat latine ashtu dhe te autorët grekë si Euripidi ose Menandrosi.
• Tekstet e para të krishtera rimarin motivet, teknikat dhe stilin e librave klasikë. Dorëshkrimet biblike me miniatura mjaft të ngjashme me atë që hasen në ciklet homerike të Iliadës dhe të Odisesë, si në rastin e dorëshkrimit të Italas së Kuedlinburgut apo të Zanafillës prej Pambuku.

Dorëshkrime letrare

Vergilius Vaticanus, Eneida, rr. 400 Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Gjeorgjiket Vergilius Vaticanus, Gjeorgjiket Vergilius Vaticanus, dorëshkrim i iluminuar me fragmente të Eneidës dhe Gjeorgjikeve të Virgjilit, rr. 400 Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus Vergilius Vaticanus, Gjeorgjiket Vergilius Vaticanus, Gjeorgjiket Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Eneida Vergilius Vaticanus, Gjeorgjiket Vergilius Vaticanus, Gjeorgjiket Vergilius Vaticanus, Gjeorgjiket Dorëshkrimi i Corpus Agrimensorum Romanorum, një traktat romak me matjen e tokave, shekulli V-VI Dorëshkrim i Terencit të Vatikanit Vergilius Romanus, një dorëshkrim i iluminuar i shekullit të V i veprave të Virgjilit, Eneida, Gjeorgjiket dhe disa Ekloga, Vatikan, Biblioteca Apostolica, Codex Vaticanus Lat. 3867 Vergilius Romanus Vergilius Romanus Vergilius Romanus Vergilius Romanus, Gjeorgjiket Vergilius Romanus, Gjeorgjiket Vergilius Romanus Vergilius Romanus Vergilius Romanus Vergilius Romanus, Eneida Vergilius Romanus, Eneida Vergilius Romanus, Eneida, shekulli V Vergilius Romanus Vergilius Romanus Vergilius Romanus Vergilius Romanus Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V Iliada Ambrosiane, shekulli V

Dorëshkrime shkencore

Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit Portreti i autorit me Heuresis, (personifikimi i hulumtimit), De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit 7 mjekë dhe botanistë të botës klasike, Galeni, Pedanios Dioskuridesi, Nikandri, Rufosi i Efesit, Andreas, Apollonios dhe Krateusi; De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Kopje e vitit 512 e dorëshkrimit të Pedanius Dioskoridesit, De materia medica De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit Dorëshkrimi i Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Dorëshkrimi i Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Dorëshkrimi i Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Dorëshkrimi i Pedanius Dioskoridesit, De materia medica Dorëshkrimi i Pedanius Dioskoridesit, De materia medica De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit De materia medica, dorëshkrim i Pedanius Dioskoridesit

Dorëshkrime biblike

Zanafilla prej Pambuku, mes v. 400 dhe 600 Zanafilla prej Pambuku, mes v. 400 dhe 600 Zanafilla prej Pambuku, mes v. 400 dhe 600 Zanafilla prej Pambuku, mes v. 400 dhe 600 Zanafilla prej Pambuku, mes v. 400 dhe 600 Zanafilla prej Pambuku, mes v. 400 dhe 600 Kryqi kopt, nga Codex Glazier, shekulli IV-V, një dorëshkrim kopt i Biblës Dorëshkrimi biblik i Italas së Kuedlinburgut, përkthim latinisht i Biblës, shekulli V, Staatsbibliothek zu Berlin Dorëshkrimi biblik i Italas së Kuedlinburgut Itala e Kuedlinburgut Itala e Kuedlinburgut Itala e Kuedlinburgut Itala e Kuedlinburgut Itala e Kuedlinburgut Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Zanafilla e Vjenës, fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Loti dhe vajzat e tij, dorëshkrim i iluminuar kopt i Besëlidhjes së Vjetër, shekulli V

Shiko gjithashtu

• Papirusi
• Rrotulla e shkrimit
• Papiruset magjike greke
• Papiruset Herculaneum
• Papirusi 45
• Papirusi Rylands 458
• Rrotullat e Detit të Vdekur
• Pergamena
• Kodiku
• Kodiku i Beratit
• Kodikët e Beratit
• Kodikët e Shqipërisë
• Kodiku i Markalianus
• Paleografia
• Iniciali
• Miniatura
• Miniatura Merovinge
• Miniatura Perse
• Miniatura Arabe
• Miniatura Karolinge
• Miniatura Judeje
• Historia e miniaturës
• Dorëshkrimi i iluminuar
• Arti Mesjetar
• Arti dhe Arkitektura Visigote
• Arti paleokristian
• Arti i Dyndjeve Barbare
• Arkitektura Paleokristiane
• Arti Romanik
• Monumentet paleokristiane të Ravenës
• Arti Ravenas
• Arti Gotik
• Arti Bizantin
• Arkitektura Mesjetare Skandinave
• Arti dhe arkitektura mozarabe
• Arti dhe Arkitektura Para-Romanike
• Bizhuteritë e lashta romake
• Arkitektura Mesjetare
• Argjendaria Karolinge
• Periudhat në historinë e artit perëndimor
• Arti Anglo-Sakson
• Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike
• Arkitektura Merovinge
• Arkitektura Visigote
• Arti dhe Arkitektura e Repoblación
• Arti Longobard
• Arkitektura Longobarde
• Skulptura Longobarde
• Piktura Longobarde
• Argjendaria Longobarde
• Romaniku i Parë
• Arti mesjetar në Shqipëri
• Miniatura Paleokristiane
• Miniatura Bizantine
• Arti romak
• Miniatura Insulare
• Miniatura spanjolle e Mesjetës së Hershme
• Arti dhe Arkitektura Merovinge
• Miniatura Otoniane
• Miniatura e Rilindjes
• Miniatura Romanike
• Miniatura Gotike
• Miniatura Osmane
• Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore
• Arti Arkaik Romak
• Arti Romak Plebe
• Kolonia Romake
• Kopshtet romake
• Kultura e Romës së lashtë
• Plaçkitja Vandale e Romës
• Shtëpia Romake
• Ura romake
• Urbanistika Romake
• Portretizimi Romak
• Arti Karoling
• Arkitektura Karolinge
• Arkitektura Romake
• Rilindja Karolinge
• Romanizimi (kulturor)
• Arti Otonian
• Arkitektura Otoniane
• Romanitas
• Rilindjet Mesjetare
• Luftërat Avaro-Bizantine
• Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake
• Bota Greko-Romake
• Llaçi romak
• Plaçkitja Visigote e Romës
• Skulptura Romake
• Tempulli Romak

Bibliografia

• Adorno, Piero (1992). "L'Alto Medioevo". L'arte italiana (në italisht). Vëll. 1.II. Firence: D'Anna. fq. 558–579.
• Alexander, Jonathan A.G. (1992). Medieval Illuminators and their Methods of Work (në anglisht). Yale University Press. ISBN 030005689-3.
• Alexander, Jonathan J. G. (1993). "Iconography and Ideology: Uncovering Social Meanings in Western Medieval Christian Art". Studies in Iconography (në anglisht). 15: 1–44. ISSN 0148-1029. JSTOR 23923571.
• Anderson, Donald M. (1969). The Art of Written Forms: The Theory and Practice of Calligraphy (në anglisht). Holt, Renehart & Winson.
• Barral i Altet, Xavier (1987). Historia Universal del Arte: La antigúedad Clásica (në spanjisht). Vëll. II. Barcelona: Editorial Planeta. ISBN 84-320-8902-8.
• i Altet, Xavier Barral (1994). Bertelli, Carlo (red.). La pittura in Italia (në italisht). Vëll. IX. Milano: Electa. ISBN 978-88-435-3978-9.
• Jean-Jacques Ampère (1839). Histoire littéraire de la France avant le douzième siècle (në frëngjisht). Vëll. 1. L. Hachette.
• Jean-Jacques Ampère (1839). Histoire littéraire de la France avant le douzième siècle (në frëngjisht). Vëll. 2. L. Hachette.
• Jean-Jacques Ampère (1840). Histoire littéraire de la France avant le douzième siècle (në frëngjisht). Vëll. 3. L. Hachette.
• Peter Anker; Aron Andersson (1968). L’art scandinave. La nuit des temps (në frëngjisht). Përkthyer nga Norbert Vaillant. Zodiaque.
• Giulio Carlo Argan (1988). Storia dell'arte italiana: dall'antichità a Duccio (në italisht). Sansoni.
• Ranuccio Bianchi Bandinelli; Mario Torelli (1967). "Arte Plebea". Dialoghi di Archeologia (në italisht). 1: 74–76.
• Emilio Barnechea; Antonio Fernández; Juan R. Haro; Juan Haro Sabater (1988). Historia del arte (në spanjisht). Vicens Vives. ISBN 978-84-316-1780-6.
• William J. Bennett (22 mars 2016). Tried by Fire: The Story of Christianity's First Thousand Years (në anglisht). Thomas Nelson. ISBN 978-0-7180-1871-9.
• Bernhard Bischoff (2007). Michael Gorman (red.). Manuscripts and Libraries in the Age of Charlemagne. Cambridge Studies in Palaeography and Codicology (në anglisht). Përkthyer nga Michael Gorman. Kembrixh: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-03711-2.
• Bernhard Bischoff (1966–1981). Mittelalterliche Studien. Ausgewählte Aufsätze zur Schriftkunde und Literaturgeschichte (në gjermanisht). Anton Hiersemann.
• Horst Blanck (2008). Rosa Otranto (red.). Il libro nel mondo antico (në italisht). Luciano Canfora. Bari: Edizioni Dedalo. ISBN 978-88-220-5814-0.
• Albert Boeckler; Alfred Schmid (1952). "Die Buchmalerei". përmbledhur nga Georg Ley (red.). Handbuch der Bibliothekswissenschaft (në gjermanisht). Visbaden: Harrassowitz. fq. 252.
• Bossuat, Robert; Pichard, Louis; Raynaud de Lage, Guy; Hasenohr, Geneviève; Zink, Michel, red. (1992) [1964]. Dictionnaire des lettres françaises (në frëngjisht). Vëll. Le Moyen Âge. Librairie Arthème Fayard.
• Brenk, Beat (1987). "Spolia from Constantine to Charlemagne: Aesthetics versus Ideology". Dumbarton Oaks Papers (në anglisht). 41: 103–109. doi:10.2307/1291549.
• P. Brezzi (1978). La civilta del medioevo europeo (në italisht). Vëll. 1. Eurodes.
• Gian Pietro Brogiolo; Alexandra Chavarria Arnau, red. (2007). I Longobardi. Dalla caduta dell'Impero all'alba dell'Italia (në italisht). Cinisello Balsamo: Silvana.
• Viscount James Bryce Bryce (1902). Hans Ferdinand Helmolt (red.). The World's History: The Mediterranean nations (në anglisht). Londër: William Heinemann.
• Buringh, Eltjo (2010). Medieval Manuscript Production in the Latin West (në anglisht). Brill Publishers. ISBN 978-900417519-8.
• Calkins, Robert G. (1983). Illuminated Books of the Middle Ages (në anglisht). Itaka, Nju Jork: Cornell University Press. ISBN 050023375-6.
• Camille, M. (1992). Image on the Edge: The Margins of Medieval Art (në anglisht). Harvard University Press.
• Hubert Cancik; Helmuth Schneider, red. (1997). "Der Neue Pauly". Enzyklopädie der Antike (në gjermanisht). Vëll. 2. Metzler, Stuttgart u. Weimar. ISBN 3-476-01472-X.
• Cantor, Norman F. (1993). The Civilization of the Middle Ages: a completely revised and expanded edition of Medieval history, the life and death of a civilization (në anglisht). HarperCollins. ISBN 978-0-06-017033-2.
• Carroll, Warren (1993). The Glory of Christendom (në anglisht). Front Royal, VA: Christendom Press.
• Federico Chabod (1978). Lezioni di metodo storico (në italisht). Roma-Bari: Laterza.
• Chastel, Frederick (1988). El arte italiano. Arte y estética (në spanjisht). Vëll. 12. Madrid: Ediciones Akal. ISBN 978-84-7600301-5.
• Kenneth Clark (1987). Civilization: A Personal View (në anglisht). Penguin. ISBN 978-014010010-5.
• Coleman, Joyce; Mark Cruse; Kathryn A. Smith, red. (2013). The Social Life of Illumination: Manuscripts, Images, and Communities in the Late Middle Ages (PDF). Medieval Texts and Cultures in Northern Europe (në anglisht). Vëll. 21. Turnhout: Brepols Publishing.
• M. L. Colish (1999). Medieval Foundations of the Western Intellectual Tradition, 400–1400. The Yale Intellectual History of the West (në anglisht). Yale University Press. ISBN 978-030007852-7.
• Contadini, Anna (1 janar 2012). A World of Beasts: A Thirteenth-Century Illustrated Arabic Book on Animals (the Kitāb Na't al-Ḥayawān) in the Ibn Bakhtīshū' Tradition (në anglisht). Brill. doi:10.1163/9789004222656_005.
• Severin Corsten; Günther Pflug; Friedrich Adolf Schmidt-Künsemüller, red. (1987). Lexikon des gesamten Buchwesens (në gjermanisht). Vëll. 1. Shtutgart: Hiersemann. ISBN 3-7772-8721-0.
• Crippa, Maria Antonieta (1998). L'Art paléochrétien: des origines à Byzance (në frëngjisht). Saint-Léger-Vauban: Zodiaque. ISBN 978-222004332-6.
• Černý, Jaroslav (1952). Paper and Books in Ancient Egypt: An Inaugural Lecture Delivered at University College London (në anglisht). H. K. Lewis & Co.
• Gabrielle Démians d'Archimbaud (1992). Histoire artistique de l’occident médiéval (në frëngjisht). Paris: Armand Colin. ISBN 220031304-7.
• De Hamel, Christopher (1986). A History of Illuminated Manuscript (në anglisht). Phaidon.
• L. M. J. Delaissé; James Marrow; John de Wit (1977). Illuminated manuscripts: The James A. de Rothschild Collection at Waddesdon Manor (në anglisht). Office de Livre.
• Diringer, David (1982). The Book Before Printing: Ancient, Medieval and Oriental (në anglisht). Dover Publications. ISBN 0-486-24243-9.
• Dix, Keith (1994). "'Public Libraries' in Ancient Rome: Ideology and Reality". Libraries & Culture (në anglisht). 29 (3): 288.
• Victor Ehrenberg (1964). Society and Civilization in Greece and Rome (në anglisht). Oberlin College. ISBN 978-067481510-0.
• Brigitte Englisch (1994). Die Artes liberales im frühen Mittelalter (5.–9. Jahrhundert). Das Quadrivium und der Komputus als Indikatoren für Kontinuität und Erneuerung der exakten Wissenschaften zwischen Antike und Mittelalter (në gjermanisht). Sudhofs Archiv Beiheft.
• Fear, A. T. (1997). Lives of the Visigothic Fathers (në anglisht). Liverpool University. ISBN 978-085323582-8.
• Feltman, Jennifer M.; Thompson, Sarah (2019). The Long Lives of Medieval Art and Architecture (në anglisht). Routledge. ISBN 978-1-351-18112-9.
• Emilio Mitre Fernández (1995). Pedro Chalmeta; Fernando Checa Creamdes; Manuel González Portilla y Otros (red.). La formación de la cultura eclesiástica en la génesis de la sociedad europea. Cultura y culturas en la historia: Quintas Jornadas de Estudios Históricos organizadas por ele Departamento de Historia Medieval, Moderna y Contemporánea de Universidad de Salamanca (në spanjisht). Universidad de Salamanca. fq. 31–51. ISBN 978-84-7481-799-7.
• Focillon, Henri (1963). The Art of the West in the Middle Ages (në anglisht). New York Graphic Society Publishers; Phaidon Publishers.
• Jacques Fontaine (1959). Isidore de Séville et la culture classique dans l'Espagne wisigothique (në frëngjisht). Vëll. 1. Paris: Études Augustiniennes.
• Jacques Fontaine (1959). Isidore de Séville et la culture classique dans l'Espagne wisigothique (në frëngjisht). Vëll. II. Paris: Études Augustiniennes.
• Jacques Fontaine (1959). Isidore de Séville et la culture classique dans l'Espagne wisigothique (në frëngjisht). Vëll. III. Paris: Études Augustiniennes.
• Fox, Robin Lane (2006). The Classical World: An Epic History From Homer to Hadrian (në anglisht). Basic Books.
• Angelika Geyer (1989). Die Genese narrativer Buchillustration. Der Miniaturenzyklus zur Aeneis im Vergilius Vaticanus (në gjermanisht). Frankfurt mbi Majn: Klostermann. ISBN 3-465-01888-5.
• Étienne Gilson (1944). La Philosophie au Moyen Âge (në frëngjisht). Paris: Payot.
• Le Goff, Jacques (2000) [1957]. Les Intellectuels au Moyen Âge (në frëngjisht). Paris: Éditions du Seuil.
• Le Goff, Jacques (1977). La Civilisation de l'Occident médiéval. Les grandes civilisations (në frëngjisht). Paris: Arthaud.
• Gold, Barbara K. (1987). Literary Patronage in Greece and Rome (në anglisht). Chapel Hill dhe Londër: University of North Carolina Press.
• J. J. Martín González (1974–1992). Historia del Arte (në spanjisht). Vëll. 1. Gredos.
• André Grabar (2001). Le origini dell'estetica medievale (në italisht). Milano: Jaka Book.
• Gregory, Timothy (2010). A History of Byzantium (në anglisht). Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-8471-7.
• Erich S. Gruen (1986). The Hellenistic World and the Coming of Rome (në anglisht). Vëll. 1. University of California Press.
• Hartt, Frederick (1989). Arte: historia de la pintura, escultura y arquitectura (në spanjisht). Vëll. 20. Madrid: Editorial Akal. ISBN 978-84-7600-411-1.
• Hicks, Carola (1 janar 2003). Hugh Brigstocke (red.). The Oxford Companion to Western Art (në anglisht). Oxford University Press. doi:10.1093/acref/9780198662037.001.0001. ISBN 978-0-19-866203-7. Marrë më 9 dhjetor 2024.
• Hillenbrand, Robert (1 janar 2010). "The Schefer Ḥarīrī: A Study in Islamic Frontispiece Design". Arab Painting (në anglisht): 117–134. doi:10.1163/9789004236615_011. ISBN 978-90-04-23661-5.
• M. Holcomb (2009). Pen and Parchment: Drawing in the Middle Ages (në anglisht). Nju Jork: The Metropolitan Museum of Art.
• Hugh Honour; John Fleming (1982). A World History of Art (në anglisht). Macmillan. ISBN 0-333-37185-2.
• Javier Martínez Jiménez (2022). Jiménez, Javier Martínez; Sam Ottewill-Soulsby (red.). Remembering and Forgetting the Ancient City. Impact of Ancient City (në anglisht). Vëll. II. Oxbow Books. ISBN 978-1-78925-817-2.
• Christine Jakobi-Mirwald (2004). Das mittelalterliche Buch. Funktion und Ausstattung (në gjermanisht). Shtutgart: Reclam. ISBN 978-3-15-018315-1.
• Mark Porcius Katoni; Mark Terenc Varroni; Lucius Junius Moderat Kolumela; Rutilius Taur Emilian Paladi (1864). Les Agronomes latins: Caton, Varron Columelle, Palladius (në frëngjisht). Përkthyer nga Charles-François Saboureux de La Bonneterie. Firmin Didot Fréres – nëpërmjet Gallica.
• Katzenstein, Ranee; Emilie Savage-Smith (1988). The Leiden Aratea: Ancient Constellations in a Medieval Manuscript (në anglisht). Los Angeles: J. Paul Getty Museum.
• Herbert L. Keßler (1994). Studies in Pictorial Narrative (në anglisht). Londër: Pindar Press. ISBN 0-907132-77-4.
• Kitzinger, Ernst (1955) [1940]. Early Medieval Art at the British Museum (në anglisht). British Museum.
• Ernst Kitzinger (2005). Arte altomedievale (në italisht). Torino: Einaudi.
• Kren, T.; McKendrick, Scot, red. (2003). Illuminating the Renaissance – The Triumph of Flemish Manuscript Painting in Europe (në anglisht). Getty Museum/Royal Academy of Arts. ISBN 1-903973-28-7.
• Peter Lampe (2006). Christians at Rome in the First Two Centuries: From Paul to Valentinus (në anglisht). Continuum International Publishing Group. ISBN 0-8264-8102-7.
• Peter Lasko (2000). Ars Sacra. L'arte sacra del primo millennio in Europa occidentale (në italisht). Jaca Book.
• Stavros Lazaris (2013). "L'image paradigmatique: des Schémas anatomiques d'Aristote au De materia medica de Dioscoride". Pallas (në frëngjisht) (93): 131–164.
• Michel Lemoine (2002). "Arts libéraux". përmbledhur nga Claude Gauvard (red.). Dictionnaire du Moyen Âge (në frëngjisht). Paris: PUF. fq. 94.
• Leyser, Conrad (2009). "Late Antiquity in the Medieval West". përmbledhur nga Philip Rousseau (red.). A Companion to Late Antiquity (në anglisht). John Wiley & Sons, Ltd. fq. 31. doi:10.1002/9781444306101.ch3. ISBN 978-1-4443-0610-1. Marrë më 14 nëntor 2025.
• Liepe, Lena (2009). Studies in Icelandic Fourteenth Century Book Painting (në anglisht). Vëll. VI. Reykholt: Snorrastofa.
• Diego Marin (1969). La Civilizacion Espanola (në spanjisht). New York: Holt, Rinehart and Winston.
• Ralph W. Mathisen (2019). Ancient Roman Civilization: History and Sources, 753 BCE to 640 CE (në anglisht). Nju Jork Siti, Nju Jork: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-084960-3. OCLC 1038024098.
• Otto Mazal (1999). Griechisch-römische Antike (në gjermanisht). Grac: Akademische Druck- und Verlagsanstalt. ISBN 3-201-01716-7.
• John P. McKay; Bennett D. Hill; John Buckler (2006). A History of Western Society (në anglisht). Houghton Mifflin. ISBN 978-061852266-8.
• Rosamond McKitterick (1994). Books, Scribes and Learning in the Frankish Kingdoms, 6th-9th Centuries (në anglisht). Aldershot.
• Rosamond McKitterick (1990). The Uses of Literacy in Early Medieval Europe (në anglisht). Cambridge University Press.
• Melo, Maria J.; Castro, Rita; Nabais, Paula; Tatiana Vitorino (2018). "The Book on How to Make All the Colour Paints for Illuminating Books: Unravelling A Portuguese Hebrew Illuminators' Manual". Heritage Science (në anglisht). 6 (44).
• Morgan, Nigel J.; Stella Panayotova; Martine Meuwese (1999). Illuminated Manuscripts in Cambridge: A Catalogue of Western Book Illumination in the Fitzwilliam Museum and the Cambridge Colleges (në anglisht). Londër: Harvey Miller Publishers & Modern Humanities Association.
• Mullen, A. (2015). "In Both Our Languages: Greek-Latin Code-switching in Roman Literature". Language and Literature (në anglisht) (24): 213–232.
• Murphy, Trevor (2004). Pliny the Elder's Natural History: the Empire in the Encyclopedia (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 0-19-926288-8.
• Murray, Peter; Murray, Linda (1996). The Oxford Companion to Christian Art and Architecture (në anglisht). Oksford, Nju Jork: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-860216-3.
• Nauta, Ruurd R. 2002. Poetry for Patrons: Literary Communication in the Age of Domitian. Leiden, The Netherlands, and Boston: Brill.
• Lawrence Nees (2002). Early Medieval Art (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-284243-5.
• Lawrence Nees (2022). Frankish Manuscripts: The Seventh to the Tenth Century (në anglisht). Turnhout.
• Carl Johan Adam Nordenfalk (1977). Manuscrits Irlandais et Anglo-Saxons: L'enluminure dans les îles Britanniques de 600 à 800 (në frëngjisht). Paris: Éditions du Chêne. ISBN 978-2-85108-116-2.
• Carl Johan Adam Nordenfalk (1988). L’Enluminure au Moyen Âge (në frëngjisht). Gjenevë: Éditions Skira. ISBN 2-605-00120-2.
• Panofsky, Erwin (1969). Renaissance and Renascences in Western Art (në anglisht). Nju Jork / Evanston: Harpers Torchbooks.
• Parias, Louis-Henri; Rouche, Michel (2003) [1981]. Histoire générale de l'enseignement et de l'éducation en France (në frëngjisht). Vëll. 1. Des origines à la Renaissance. Paris: Nouvelle Librairie de France.
• Pächt, Otto (1986). Book Illumination in the Middle Ages (në anglisht). Londër: Harey Miller Publishers. ISBN 0-19-921060-8.
• Fletcher Pereira, John; Roper, Alfonso (2008). Historia General del Cristianismo (në spanjisht). Barcelona: Editorial Clie. ISBN 978-84-8267519-0.
• Arthur Pickard-Cambridge (1962). T. B. L. Webster (red.). Dithyramb, Tragedy, and Comedy (në anglisht). Cambridge University Press.
• José Pijoan (1978). History of Art. World Art (në anglisht). Pragë: Odeon.
• Pijoan, Josep (1966). Historia del Arte (në spanjisht). Vëll. 1. Barcelonë: Salvat.
• Pijoan, Josep (1966). Historia del Arte (në spanjisht). Vëll. 2. Barcelonë: Salvat.
• Plini i Riu (1890). The Letters of the Younger Pliny (në anglisht). Përkthyer nga John Delaware Lewis. Londër, Angli: Kegan Paul, Trench, Trübner & Co.
• Plini i Vjetri (1906). Karl Friedrich Theodor Mayhoff (red.). Naturalis Historia (në anglisht). Teubner.
• Plutarku (1878). John Langhorne; William Langhorne (red.). Plutarch’s Lives Translated from the Original Greek (në anglisht). Vëll. 1. Harper & Brothers.
• Polibi (1922–1927). H. J. Edwards (red.). The Histories (në anglisht). Përkthyer nga William Roger Paton. Harvard University Press.
• Kenneth Quinn (1982). "Poet and Audience in the Augustan Age". përmbledhur nga Haase Wolfgang (red.). Aufstieg und Niedergang der römischen Welt (në anglisht dhe gjermanisht). Vëll. 30.1. Walter de Gruyter. fq. 116-118. doi:10.1515/97831100844108003. ISBN 978-3-11-008469-6.
• Ramosino, Laura Cotta (2004). Plinio il Vecchio e la tradizione storica di Roma nella Naturalis historia (në anglisht). Aleksandri: Edizioni dell'Orso. ISBN 88-7694-695-0.
• L. D. Reynolds, red. (1983). Texts and Transmission: A Survey of the Latin Classics (në anglisht). Oksford: Clarendon Press.
• Piotr Jennel Reyes (1998). L’art du Haut Moyen-Âge – L’art européen du VIe au IXe siècle (në frëngjisht). Pochothèque. ISBN 2-253-13056-7.
• Pierre Riché (1995). Éducation et culture dans l'Occident barbare (VIe-VIIIe siècles). Points Histoire (në frëngjisht). Paris: Le Seuil.
• Rietbergen, P. J. A. N. (2000). A Short History of the Netherlands: From Prehistory to the Present Day (në anglisht) (bot. i 4-rt). Amersfoort: Bekking. ISBN 90-6109-440-2. OCLC 52849131.
• Rioux, Jean-Pierre; Sirinelli, Jean-François; Sot, Michel; Boudet, Jean-Patrice; Guerreau-Jalabert, Anita (2005) [1997]. Histoire culturelle de la France (në frëngjisht). Vëll. 1. Le Moyen Âge. Paris: Éditions du Seuil.
• Jose Maria De Azcárate Ristori; Alfonso E. Pérez Sánchez; Juan A. Ramírez Domínquez (1986). Historia del arte (në spanjisht). Anaya. ISBN 978-84-7254311-9.
• Rudolph, Conrad (1997). Wolfgang Kersten (red.). Radical Art History (në anglisht). Internationale Anthologie.
• Rudy, Kathryn M. (2016). Piety in Pieces: How Medieval Readers Customized Their Manuscripts (në anglisht). Open Book Publishers. doi:10.11647/OBP.0094. hdl:10023/9562. ISBN 978-178374235-6.
• Salzman, Michele R. (2021). The Falls of Rome. Crises, Resilience, and Resurgence in Late Antiquity (në anglisht). Cambridge University Press. ISBN 978-131627592-4.
• Ursula Schaefer (1999). Artes im Mittelalter (në gjermanisht). Symposium des Mediävistenverbandes.
• Sebastián, Santiago (1994). Mensaje simbólico del arte medieval: arquitectura, liturgia e iconografía (në spanjisht). Encuentro. ISBN 84-7490346-7.
• Lucius Ane Seneka (1910). Archibald Geikie (red.). Phycical Science in the Time of Nero: Being a Translation of the Quaestiones Naturales of Seneca (në anglisht). Përkthyer nga John Clarke. Macmillan and Co.
• Lucius Ane Seneka (1998). Umberto Boella (red.). Lettere a Lucilio (në italisht). Unione Tipografico-Editrice Torinese. ISBN 88-02-02664-5.
• Piotr Skubiszewski (1998). L'art du Haut Moyen Âge: L'art européen du VIe au IXe siècle (në frëngjisht). Paris: Livre de Poche. ISBN 978-2-253-13056-7.
• Bradley Smith (1971). Art (në anglisht). Garden Siti, N.J.: Doubleday & Company.
• Smith, Julia M. H. (2005). Europe After Rome: A New Cultural History 500–1000 (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-924427-0.
• Snelders, B. (2010). Identity and Christian-Muslim Interaction: Medieval Art of the Syrian Orthodox from the Mosul Area (në anglisht). Peeters, Leuven.
• Jacques Stiennon (1973). Paléographie du Moyen Âge (në frëngjisht). Armand Colin.
• Straboni (1917–1932). The Geography (në anglisht). Përkthyer nga H. L. Jones. Harvard University Press.
• Alfred Stückelberger (1994). Bild und Wort. Das illustrierte Fachbuch in der antiken Naturwissenschaft, Medizin und Technik (në gjermanisht). Majnc: von Zabern. ISBN 3-8053-1698-4. ISSN 0937-9746.
• Publius Kornelius Taciti (1942). Moses Hadas (red.). The Complete Works of Tacitus: The Annals – The Hisstory – The Life of Cnaeus Julius Agricola – Germany and Its Tribes – A Dialogue on Oratory (në anglisht). Përkthyer nga Alfred John Church; William Jackson Brodribb. Random House. ISBN 978-039430953-8.
• Blas Taracena (1947). "Ars Hispaniae: Historia Universal del Arte Hispanico". Arte Romana, Arte Cristã Primitiva, Arte Visigótica, Arte Asturiana (në anglisht). Vëll. 2. Madrid: Plus-Ultra. fq. 225–250.
• Frans Theuws; Janet L. Nelson (2000). Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages (në anglisht). Brill. ISBN 978-90-0410902-5.
• Rolf Toman (2006). L’art roman (në frëngjisht). Paris: Place des Victoires. ISBN 978-2-84459094-7.
• Bango Torviso, Isidro Gonzalo (1996). Alfonso Moure Romanillo; Javier Rivera Blanco; Francisco Javier de la Plaza Santiago; Simón Marchán Fiz (red.). Historia del arte de Castilla y León (në spanjisht). Vëll. 1. Prehistoria, Edad Antigua y arte prerrománico. Valladolid: Junta de Castilla y Leon Consejeria de Cultura y Turismo. ISBN 978-84-8183000-2.
• Karl Kraus Walther (1995). Lexikon der Buchkunst und der Bibliophilie: Buchmalerei (në gjermanisht). Mynih: Weltbild.
• Ingo F. Walther; Norbert Wolf (2005). Codices Illustres. The World’s Most Famous Illuminated Manuscripts, 400 to 1600 (në anglisht). Këln: Taschen. ISBN 978-3-83657261-3.
• Bryan Ward-Perkins (2005). The Fall of Rome: And the End of Civilization (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 0-19-280728-5.
• Kurt Weitzmann (1959). Ancient Book Illumination. Martin Classical Lectures (në anglisht). Vëll. 16. Kembrixh, Mas.: Harvard University Press. ISSN 0076-471X.
• Kurt Weitzmann (1970). Illustrations in Roll and Codex. A Study of the Origin and the Method of Text Illustration. Studies in Manuscript Illumination (në anglisht). Vëll. 2. Princeton, N.Xh: Princeton University Press. ISBN 0-691-03865-1.
• Weitzmann, Kurt (1977). Manuscrits gréco-romains et paléochrétiens (në frëngjisht). Paris: Chêne. ISBN 2-85108-117-9.
• Weitzmann, Kurt (1977). Late Antique and Early Christian Book Illumination (në anglisht). Nju Jork: George Braziller. ISBN 0-8076-0831-9.
• Weitzmann, Kurt (1979). Age of Spirituality: Late Antique and Early Christian Art, Third to Seventh Century (në anglisht). Nju Jork: Metropolitan Museum of Art. ISBN 978-0-87099-179-0.
• Wieck, Roger (1996). "Folia Fugitiva: The Pursuit of the Illuminated Manuscript Leaf". The Journal of the Walters Art Gallery (në anglisht). 54.
• David H. Wright (1993). Der Vergilius Vaticanus. Ein Meisterwerk spätantiker Kunst (në anglisht). Grac: Akademische Druck- und Verlagsanstalt. ISBN 3-201-01584-9.
• Wright, Roger (1982). Late Latin and Early Romance in Spain and Carolingian France (në anglisht). Liverpul: Francis Cairns.
• Wright, Roger (2002). A Sociophilological Study of Late Latin (në anglisht). Brepols. ISBN 978-250351338-6.
• Valentini, Carlo Federico (qershor 1978). "I Codici Miniati: testimonianze della regalità". Journal of Medieval Art (në italisht).
• Vasiliev, Alexander A. (1964). History of the Byzantine Empire, 324–1453 (në anglisht). Vëll. II. University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-80926-3.
• De Vecchi, Pierluigi; Elda Cerchiari Necchi (1991). L'arte nel tempo (në italisht). Vëll. 1. Milano: Bompiani. ISBN 88-450-4219-7.
• Balderas Vega, Gonzalo (2008). Cristianismo, sociedad y cultura en la Edad Media: una visión contextual (në spanjisht). Meksiko D.F.: Universidad Iberoamericana. ISBN 978-968859654-8.
• Rodríguez Viejo, Jesús (prill 2019). "The Performative Manuscript: Art, Agency and Public Ritual in Ottonian Mainz". The Journal of Ecclesiastical History (në anglisht). 70 (2): 229–264. doi:10.1017/S0022046918002646. ISSN 0022-0469.
• Paul Vignaux (1954). El pensamiento en la Edad Media (në spanjisht). Meksiko: Fonde de Cultura Economica. ISBN 978-968161520-8.