Shko te përmbajtja

Kontët, dukët dhe dukët e mëdhenj të Oldenburgut

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Ridrejtuar nga Monarkët e Oldenburgut)
Monark Oldenburgu
Portreti i Frederik Augustit të II (1852-1931), dukë i madh i Oldenburgut
Hartë e vendndodhjes së Kontesë së Oldenburgut në 1560, pa Delmenhorstin
Të dhënat
StiliMadhëria e tij mbretërore
Monarku i parëEgilmari I (si kont)
Monarku i funditFrederik Augusti II (si dukë i madh)
Vendosja1101
Përmbysja9 nëntor 1918
VendbanimPallati i Rastedes
PretenduesiKristiani

Kjo është një listë e kontëve, dukëve, dukëve madhorë dhe kryeministrave të Oldenburgut. Ajo përfshin shtetet historike të Kontesë së Oldenburgut (11081774), Dukatit të Oldenburgut (17741810) dhe Dukatit të Madh të Oldenburgut (18141918).

Kontët e Oldenburgut

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Shqyta e kontëve të Oldenburgut, 11431167

Perandorinë Gjermaniko-Romake, Oldenburgu ishte një konte që u zhvillua përreth vendbanimit të Oldenburgut, (i dëshmuar për herë të parë në vitin 1108, si Aldenburg, me kontin Eligmari I) dhe përgjatë historisë do të merte kontrollin e një zone më të gjerë. Kontët e Oldenburgut rridhnin nga Dera Princërore Friziane. Gjenealogjia e kontëve të Oldenburgut mund të gjurmohet nga heroi sakson Vidukind (kundërshtar i Karlit të Madh), por përfaqësuesi i parë historik ishte Huno i Rystringenit († 1088, që themeloi manastirin e Rastedes në vitin 1059).[1]

Shqyta e kontëve të të Oldenburg-Delmenhorstit, 14301500

Kontët e parë i përkisnin vijës së frizianëve të Rystringenit. Në fillim ishin vasalë të Velfëve të Saksonisë, duke u rrebeluar herë pas here. Por me ata përfituan nga rrëzimi i princ Henrik Luanit të Saksonisë nga perandori Frederik Barbarosa në vitin 1189, për tu bërë autonomë. Në vitin 1234, kontea u mor nga frizianët e Stendingenit, më vonë nga zotërime të tjera friziane (Butjadingeni, Rystringeni, Vurdeni) dhe në fund, në vitin 1575 ranë nën sundimin e zotërve të Jeverit. Nga fundi i shekullit të XII Kontea e Delmenhorstit bënte pjesë në zotërimet e kontëve të Oldenburgut, por në vazhdim në mjaft raste u shkëput nga ata për të formuar një apanazh për degët e reja të familjes, përkatësisht rreth viteve 12661436, 14631547 dhe 15771617.

Egilmari I, themeluesi i Derës së Oldenburgut

Oldenburgu mori rëndësi, kur kont Ditrishi i Oldenbrugut († 1440) u martua me Hedvigën e Holshtajnit, vajzën e Gerhardit të VI të Shlesvig-Holshtajn-Rendsburgut. Djali i madh i Ditrishit, Kristiani, u zgjodh mbret i Danimarkës, si Kristiani I në vitin 1448 dhe në vitin 1457 gjithashtu mbret i Suedisë; në vitin 1460 ai trashëgoi Dukatin e Shlesvigut dhe Kontenë e Holshtajnit. Në vitin 1454, ai ia dorëzoi Kontenë e Oldenburgut vëllait të vogël, Gerhardit (rr. 14301499), i cili megjithatë në vitin 1483 do të detyrohej të abdikonte në favor të djalit të tij, ndërsa ai do të vdiste gjatë një pelegrinazhi në Spanjë.

Kristiani V, me shqytën e tij

Djali i vogël i Ditrishit do ta vijonte vijën e kontëve të Oldenburgut, e cila do të shuhej në vitin 1667. Në vitin 1667 kjo vijë dinastike do ta merte edhe Oldenburgun, i cili prej kësaj kohe do të bashkohej në bashkim personal me Kurorën e Danimarkës. Zotërimet e Jeverit dhe Kniphausenit nuk do të prekeshin. Zotërimi i Jeverit dëshirohej nga Anton Gyntheri, konti i Oldenburgut për Principatën e Anhalt-Zebstit dhe në vitin 1795 i kaloi Kunkellehenit (trashëgimi femërore) të perandoreshës ruse Katerina e Madhe.

Ditrishi i Oldenburgut

Protestantizmi do të përhapej në konte nga kont Antoni I (15061573), i cili gjithashtu i ndaloi manastiret. Megjithatë, ai i qëndroi besnik Karlit të V gjatë luftës së Lidhjes së Shmalkaldenit, duke qenë i aftë ti zgjeronte territoret e tij. Nëpërmjet asnjanësisë gjatë Luftës Tridhjetë Vjeçare, Anton Gyntheri, nipi i Antonit të I, do ti mbronte zotërimet e tij nga shkatërrimet e luftës, si në shtetet e tjera gjermane.

Pas vdekjes së Antoni Gyntherit, Oldenburgu kaloi prapë nën autoritetin danez dhe në vitin 1667 do të goditej nga një epidemi shkatërrimtare dhe pak pas saj qyteti i Oldenburgut do të shkatërrohej nga një zjarr. Mbretërit danezë ishin të çinteresuar për Oldenburgun dhe ai e humbi shkëlqimin e mëparshëm. Në vitin 1773, sundimi danez do të përfundonte dhe, në vitin 1774, Oldenburgu do të behej një dukat.

Kristiani VII, gjithashtu mbret i Danimarkës, Norvegjisë dhe Suedisë

Më poshtë jepet lista e kontëve të Oldenburgut:

Johani V
Johani VII
  • 14831500: Adolfi, kont i Oldenburg-Delmenhorstit
  • 15001526: Johani V
  • 15261529: Johani VI, sundues i përbashkët me vëllezërit e tijk, Xhorxhin, Kristoforin dhe Antonin e I, u detyrua të dorëhiqej në vitin 1529
  • 15261529: Xhorxhi, sundues i përbashkët me vëllezërit e tij, Johanin e VI, Kristoforin dhe Antonin e I, u detyrua të dorëhiqej në vitin 1529
  • 15261566: Kristofori, sundues i përbashkët me vëllezërit e tij, Johanin e VI, Xhorxhin dhe Antonin e I
  • 15261573: Antoni I, sundues i përbashkët me vëllezërit e tij, Johanin e VI, Xhorxhin dhe Kristoforin
  • 15731603: Johani VII
  • 15731619: Antoni II, kont i Oldenburg-Delmenhorstit
Antoni II
Antoni Gyntheri

Dukët e Oldenburgut

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Shqyta e dukëve të mëdhenj të Oldenburgut
Stema e dukëve të mëdhenj të Oldenburgut

Nëpërmjet një shkëmbimi territorial, Kontea e Oldenburgut në Traktaktin e Tsarskoje Selos, më 27 gusht 1773 iu caktua kreut të Derës së Holshtajn-Gotorpit, perandorit të ardhshëm të Rusisë, Pavlit të I të Rusisë, i cili katër ditë më vonë do t’ia transferonte vendin kushëririt të tij, Frederik Augustit, princ-peshkopit të Lybekut, i cili më pas, në vitin 1774 do të promovohej në rangun e dukës nga perandori Jozefi II. Dukati në këtë mënyrë përbëhej nga dy pjesë gjeografikisht të ndara: Oldenburgu i mirëfilltë dhe Princ-peshkopata e Lybekut me Rezidencën e Eutinit. Në vitin 1785, Frederik Augusti do të vdiste, ndërsa nipi i tij, Peter Frederik Ludvigu do të pranonte pasimin dhe regjencën për djalin e sëmurë mendor të Frederik Augustit, Peter Frederik Vilhelmin.

Reichsdeputationshauptschluss të vitit 1803, Oldenburgu do të merte distriktin hanoverian të Vildeshausenit dhe distriktet e Vektës dhe Klopenburgut nga Princ-Peshkopata e shpërbërë e Mynsterit si kompensim për humbjen e Elsfleth Veser Tollit. Princ-Peshkopata e Lybekut u shndërrua në një principatë të trashëgueshme. Megjithëse ajo u bashkua me Konfederatën e Rinit, do të aneksohej nga Franca në vitin 1810, nën Napoleonin. Duka u largua te djali i tij Xhorxhi në Rusi, i cili ishte martuar me vajzën e perandorit, Katerina Pavlovna.

EmriImazhiLindjaBashkëshortjaSundimiVdekja
Frederik Augusti I20 shtator 1711
Gotorp, Shlesvig
biri i Kristian Augustit të Holshtajn-Gotorpit dhe Albertina Frederikës
Ulrike Frederike Vilhelmina e Hese-Kaselit
Kasel
21 nëntor 1752
tre fëmijë
1774–6 korrik 17856 korrik 1785
Oldenburg
mosha 73
Vilhelmi I3 janar 1754
Eutin
biri i Frederik Augustit të I dhe Ulrikes
I pamartuar178518102 korrik 1823
Këshjella e Plonit
mosha 69
Aneksimi nga Franca në vitet 18101813
EmriImazhiLindjaBashkëshortjaSundimiVdekja
Vilhelmi I3 janar 1754
Eutin
biri i Frederik Augustit të I dhe Ulrikes
I pamartuar181318152 korrik 1823
Kështjella e Plonit
mosha 69

Dukët madhorë të Oldenburgut

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Dukati Madhor i Oldenburgut, brenda Konfederatës Gjermane

Në vitin 1814, pas rënies së Napoleonit, duka u kthye në vend, i cili do të ngrihej në rangun e dukatit madhor në vitin 1815, pas Kongresit të Vjenës. Për më tepër, Oldenburgu mor një eksklavë të re, Principatën e Birkenfeldit përgjatë Lumit Nahe, kështu që territori shtetëror tani përfshinte tre pjesë. Në vitin 1818, Oldenburgu mori Zotërimin e Jeverit nga perandor Aleksandri I i Rusisë. Pas vdekjes së Peter Frederik Ludvigut, në vitin 1829, atë e pasoi djali i tij, Paul Frederik Augusti, i cili u bë i sunduesi i parë që e quante veten dukë madhor. Më 28 shkurt 1849, në kontekstin e Revolucioneve Gjermane, u krijua Ligji Themelor i Shtetit, Kushtetuta e parë Oldenburgeze. Ajo do të rishikohej së shpejti, në vitin 1852, Në vitin 1853 Nikolas Frederik Peteri u bë dukë madhor i Oldenburgut.

Oldenburgu u bashkua me Steuerverein-in në vitin 1836, i cili ishte një bashkim doganor me Mbretërinë e Hanoverit dhe të vende të tjera. Hanoveri u bashkua me Deutscher Zollverein (Bashkimi Doganor Gjerman) në vitin 1854, pasi negocioi kushte të favorshme me Prusinë dhe, duke u përballur me izolimin, Oldenburgu e ndoqi po atë vit. Gjatë Luftës së Dytë të Shlesvigut në vitin 1864, Oldenburgu qëndroi asnjanës. Në Luftën Austro-Prusiane të vitit 1866, trupat e Oldenburgut luftuan në anën e Prusisë kundër Austrisë, duke iu bashkuar Konfederatës Veriore Gjermane të mbizotëruar nga Prusia në vitin 1867. Përgjatë hyrjes së Oldenburgut në Konfederatën Veriore Gjermane, një konventë ushtarake më 15 korrik 1867 i vuri Forcat e Armatosura të Oldenburgut nën Ushtrinë Prusiane[3] dhe rrjedhimisht Ushtria e Oldenburgut mori pjesë në anën e PrusisëLuftën Franko-Prusiane të viteve 18701871.

Flamuri i Dukatit Madhor të Oldenburgut, 1871

Në vitin 1871, Dukati Madhor i Oldenburgut u bë pjesë e Perandorisë Gjermane.[4] Pas një sundimi prej 47 vjetësh, Nikolas Frederik Peteri vdiq në vitin 1900. Atë do ta pasonte djali i tij, Frederik Augusti, i cili do të ishte duka i fundit madhor i Oldenburgut. Pas Luftës së Parë Botërore, në vitin 1918, Frederik Augusti do të abdikonte, duke shënuar fundin e dukatit madhor.

Titulli i plotë i sunduesve Dukatit Madhor të Oldenburgut ishte Duka madhor i Oldenburgut, trashëgimtar i Norvegjisë, dukë i Shlesvigut, Holshtajnit, Stormarnin, Ditmarshëve & Oldenburgut, princ i Lybekut dhe Birkenfeldit, zot i Jeverit dhe Kniphausenit. Më poshtë jepet lista e dukëve madhorë të Oldenburgut:

EmriImazhiLindjaMartesa(t)SundimiVdekja
Vilhelmi I3 janar 1754
Eutin
Biri i Frederik Augustit të I dhe Ulrikes
I pamartuar1815–2 korrik 18232 korrik 1823
Kështjella e Plonit
69 vjeç
Peteri I17 janar 1755
Rastede
nipi i Frederik Augustit të I dhe kushëri i Vilhelmit
Frederika e Vyrtembergut
6 qeshor 1781
dy fëmijë
1823–21 maj 182921 maj 1829
Oldenburg
74 vjeç
Augusti I13 korrik 1783
Rastede
biri i Peterit të I dhe Frederikës
Adelhajda e Anhalt-Bernburg-Shaumburg-Hojmit
24 korrik 1817
dy fëmijë

Ida e Anhalt-Bernburg-Shaumburg-Hojmit
24 qershor 1825
një fëmijë

Sesilia e Suedisë
5 maj 1831
tre fëmijë
1829–27 shkurt 185327 shkurt 1853
Oldenburg
69 vjeç
Peteri II8 korrik 1827
Oldenburg
biri i Augustit të I dhe Idës
Elisabeta e Saks-Altenburgut
10 shkurt 1852
dy fëmijë
1853–13 qershor 190013 qershor 1900
Rastede
72 vjeç
Frederik Augusti II[5]16 nëntor 1852
Oldenburg
i biri i Peterit të II dhe Elisabetës
Elisabeta Ana e Prusisë
18 shkurt 1878
dy fëmijë

Elisabeta e Meklenburg-Shverinit
24 tetor 1896
5 fëmijë
1900–11 nëntor 191824 shkurt 1931
Rastede
78 vjeç
Ndarjet e Oldenburgut nën sundimin e Derës së Oldenburgut
      | colspan=9 rowspan=4 style="background: #eee;" |Shlesvigu dhe Holshtajni nën sundimin e Derës së Shauenburgut
(1106-1433)
Kontea e Vildeshausenit
(1142-1388)
      |- Kontea e Oldenburgut
(1093-1667)
Kontea e Delmenhorstit
(krijimi i I-ë)
(1270-1436)
Aneksohet në Kontenë e Hojës
Dukati i Shlesvigut dhe Holshtajnit
(1433-1533)
Dukati i Shlesvigut
(1533-1864)
Dukati i Holshtajnit
(1533-1773)
      | colspan=1 style="background: #def;" |      | colspan=7 style="background: #dce;" |Zotërimi i Sonderburgut[Shpjegimi 1]
(1559-1709)
      | colspan=1 rowspan=2 style="background: #aed;" |Kontea e Delmenhorstit
(krijimi i II-të)
(1573-1647)
      | colspan=1 rowspan=4 style="background: #fbd;" |Zotërimi i Norburgut[Shpjegimi 2]
(1622-1706)
      | colspan=1 rowspan=8 style="background: #ffc;" |Zotërimi i Glyksburgut[Shpjegimi 3]
(1622-1779)[6]
      |-       | colspan=1 style="background: #dce;" |      | colspan=1 rowspan=4 style="background: #bcd;" |Zotërimi i Viesenburgut[Shpjegimi 4]
(1627-1725)
Zotërimi i Bekut[Shpjegimi 5]
(1627-1745)
Zotërimi i Augustenburgut[Shpjegimi 6]
(1622-1869)
      | colspan=1 style="background: #dce;" |      |-       | colspan=1 style="background: #dce;" |      |- Dukati i Shlesvigut
(1533-1864)
Zotërimi i Plonit[Shpjegimi 7]
(1622-1761)
      |-       | colspan=1 rowspan=8 style="background: #eee;" |Shitur Polonisë Shitur familjes Vulfen
      |- Dukati i Oldenburgut
(vija e Holshtajnit)
(1774-1815)

Ngritur në statusin e:
Dukatit Madhor të Oldenburgut
(1815-1918)
      | colspan=1 rowspan=3 style="background: #def;" |te Shlesvigu
      |-       | colspan=1 rowspan=3 style="background: #ffc;" |Zotërimi i Glyksburgut[Shpjegimi 8]
(Vija e Bekut)
(1825-1918)
      |- Aneksimi nga Gjermania Aneksimi nga Gjermania Aneksimi nga Gjermania
Aneksimi nga Danimarka
Aneksimi nga Gjermania
|}
Tabela e sunduesve të Oldenburgut

Kryeministrat e Republikës së Oldenburgut

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pas Luftës së Parë Botërore dhe abdikimit të dukës madhor Frederik Augusit, Oldenburgu u bë republikë. Ai mbeti një shtet i Republikës Gjermane nën emrin Shteti i Lirë i Oldenburgut. Megjithatë, demokracia zgjati vetëm për një periudhë të shkurtër. Që me zgjedhjet parlamentare të vitit 1931, nazistët u bënë forca kryesore politik dhe në vitin 1932 morën presidencën e shtetit si pjesë e qeverisë së koalicionit. Në vitet në vijim, Shteti i Lirë i Oldenburgut u nazifikua. Pas Luftës së Dytë Botërore qeverisja ushtarake britanike e shfuqizoi atë, duke e bashkuar me shtetin e Hanoverit për të formuar Saksoninë e Poshtme.

Kryeministrat e kësaj republike ishin si në vijim:

Në vitin 1946 u bashkua në landin e Saksonisë së Poshtme.
  1. Megjithëse quheshin dukë, zotërimi i vërtetë i sunduesve të Sonderburgut dhe ndarjeve të tij ishte i kufizuar në kështjellat, rezidencat dhe ose pallatet e tyre përkatëse. Në këtë mënyrë, për dallimin midis degëve të tjera të dukëve, që faktikisht zotëronin dukate si territore më të mëdha, degët e Sonderburgut quhen zotër.
  2. Megjithëse quheshin dukë, zotërimi i vërtetë i sunduesve të Sonderburgut dhe ndarjeve të tij ishte i kufizuar në kështjellat, rezidencat dhe ose pallatet e tyre përkatëse. Në këtë mënyrë, për dallimin midis degëve të tjera të dukëve, që faktikisht zotëronin dukate si territore më të mëdha, degët e Sonderburgut quhen zotër.
  3. Megjithëse quheshin dukë, zotërimi i vërtetë i sunduesve të Sonderburgut dhe ndarjeve të tij ishte i kufizuar në kështjellat, rezidencat dhe ose pallatet e tyre përkatëse. Në këtë mënyrë, për dallimin midis degëve të tjera të dukëve, që faktikisht zotëronin dukate si territore më të mëdha, degët e Sonderburgut quhen zotër.
  4. Megjithëse quheshin dukë, zotërimi i vërtetë i sunduesve të Sonderburgut dhe ndarjeve të tij ishte i kufizuar në kështjellat, rezidencat dhe ose pallatet e tyre përkatëse. Në këtë mënyrë, për dallimin midis degëve të tjera të dukëve, që faktikisht zotëronin dukate si territore më të mëdha, degët e Sonderburgut quhen zotër.
  5. Megjithëse quheshin dukë, zotërimi i vërtetë i sunduesve të Sonderburgut dhe ndarjeve të tij ishte i kufizuar në kështjellat, rezidencat dhe ose pallatet e tyre përkatëse. Në këtë mënyrë, për dallimin midis degëve të tjera të dukëve, që faktikisht zotëronin dukate si territore më të mëdha, degët e Sonderburgut quhen zotër.
  6. Megjithëse quheshin dukë, zotërimi i vërtetë i sunduesve të Sonderburgut dhe ndarjeve të tij ishte i kufizuar në kështjellat, rezidencat dhe ose pallatet e tyre përkatëse. Në këtë mënyrë, për dallimin midis degëve të tjera të dukëve, që faktikisht zotëronin dukate si territore më të mëdha, degët e Sonderburgut quhen zotër.
  7. Megjithëse quheshin dukë, zotërimi i vërtetë i sunduesve të Sonderburgut dhe ndarjeve të tij ishte i kufizuar në kështjellat, rezidencat dhe ose pallatet e tyre përkatëse. Në këtë mënyrë, për dallimin midis degëve të tjera të dukëve, që faktikisht zotëronin dukate si territore më të mëdha, degët e Sonderburgut quhen zotër.
  8. Megjithëse quheshin dukë, zotërimi i vërtetë i sunduesve të Sonderburgut dhe ndarjeve të tij ishte i kufizuar në kështjellat, rezidencat dhe ose pallatet e tyre përkatëse. Në këtë mënyrë, për dallimin midis degëve të tjera të dukëve, që faktikisht zotëronin dukate si territore më të mëdha, degët e Sonderburgut quhen zotër.
  9. Në kundërshtim me degët e mëparshme të Delmenhorstit dhe Vildenhausenit, dihet se kjo degë specifike e Delmenhorstit ndoqi numërimin e Kontesë së Oldenburgut.
  10. Ndonjëherë i llogaritur si Gerhardi VI.
  11. Më shpesh i emërtuar Holshtajn-Gotorp, sipas kryeqytetit të dukatit në Gotorp.
  1. Gotthard Matysik. "Brandenburg: Askanische – Markgrafen in Preussen" (PDF). geschichte-online.info (në gjermanisht).
  2. Oldenburg
  3. Eduard von Finckh (1881). Geschichte des Oldenburgischen Infanterie-Regiments Nr. 91, vormals Großherzoglich Oldenburgischen Infanterie-Regiments von seiner Errichtung bis zur Gegenwart (1813–1880) (në gjermanisht). Berlin: Mittler. fq. 108.
  4. Hugh Chisholm, red. (1911). "Oldenburg". Encyclopædia Britannica (në anglisht). Vëll. 20: Ode to Payment of Members (bot. i 11-të). Cambridge University Press. fq. 71–72.
  5. "Grand Duke of Oldenburg Dead. Connected with Russian Imperial Family. His Military Services". The New York Times (në anglisht). 14 qershor 1900.
  6. Bashkohet me Shlesvigun në vitin 1779, ndërsa në vitin 1825 me Bekun.
  7. Huberty, Michel; Alain Giraud; François Magdelaine; B. Magdelaine (1994). L'Allemagne Dynastique Tome VII Oldenbourg (në frëngjisht). Francë: A. Alain. fq. 79, 97, 118, 141. ISBN 2-901138-07-1.
  8. Geschichte des Haus Ulenburg
  9. "Christian IX" (në danisht dhe anglisht). Uebsajti zyrtar i Monarkisë Daneze. Arkivuar nga origjinali më 25 nëntor 2010.
  10. "Grand Duke of Oldenburg Dead. Connected with Russian Imperial Family. His Military Services". The New York Times (në anglisht). 14 qershor 1900.

Lidhje të jashme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]