Mosmarrëveshja për emrin e Maqedonisë

Ndarja gjeografike dhe politike e Maqedonisë; Maqedonia greke (e gjelbër) Maqedonia e Veriut (rozë)

Përdorimi i emrit të vendit "Maqedoni" u kontestua midis Greqisë dhe Republikës së Maqedonisë (tani Maqedonia e Veriut) midis viteve 1991 dhe 2019. Mosmarrëveshja ishte një burim paqëndrueshmërie në Ballkanin Perëndimor për 25 vjet. Ajo u zgjidh përmes negociatave midis dy vendeve, të ndërmjetësuara nga Kombet e Bashkuara, të cilat rezultuan në Marrëveshjen e Prespës, e cila u nënshkrua më 17 qershor 2018. Lidhur me sfondin e saj është një mosmarrëveshje shumëplanëshe dhe konflikt i armatosur i fillimit të shekullit të 20-të që formoi pjesë të sfondit të Luftërave Ballkanike. Mosmarrëveshja specifike për emërtimin, megjithëse një çështje ekzistuese në marrëdhëniet jugosllavo-greke që nga Lufta e Dytë Botërore, u rindez pas shpërbërjes së Jugosllavisë dhe pavarësisë së sapofituar të ish-Republikës Socialiste të Maqedonisë në vitin 1991. Që atëherë, ajo ishte një çështje e vazhdueshme në marrëdhëniet dypalëshe dhe ndërkombëtare derisa u zgjidh me marrëveshjen e Prespës në qershor 2018, ratifikimin pasues nga parlamentet maqedonase dhe greke në fund të vitit 2018 dhe fillim të vitit 2019 përkatësisht, dhe riemërtimin zyrtar të Maqedonisë në Maqedonia e Veriut në shkurt 2019.

Mosmarrëveshja lindi nga paqartësia në nomenklaturë midis Republikës së Maqedonisë, rajonit fqinj grek të Maqedonisë dhe mbretërisë së lashtë greke të Maqedonisë. Duke përmendur shqetësime historike dhe irredentiste, Greqia kundërshtoi përdorimin e emrit "Maqedoni" pa një përcaktues gjeografik si "Maqedonia Veriore" për përdorim "nga të gjithë ... dhe për të gjitha qëllimet". Ndërsa një kontingjent i konsiderueshëm grekësh etnikë identifikohen si maqedonas dhe e shohin veten si të palidhur me maqedonasit etnikë, Greqia kundërshtoi më tej përdorimin e termit "maqedonas" për grupin dhe gjuhën më të madhe etnike të vendit fqinj. Greqia akuzoi Maqedoninë e Veriut për përvetësim të simboleve dhe figurave që historikisht konsiderohen pjesë e kulturës greke, siç janë Dielli i Verginës dhe Aleksandri i Madh, dhe për promovimin e konceptit irredentist të një Maqedonie të Bashkuar, që përfshin pretendime territoriale ndaj Greqisë, Bullgarisë, Shqipërisë dhe Serbisë.

Mosmarrëveshja u përshkallëzua në nivelin më të lartë të ndërmjetësimit ndërkombëtar, duke përfshirë përpjekje të shumta për të arritur një zgjidhje. Në vitin 1995, të dy vendet formalizuan marrëdhëniet dypalëshe dhe u zotuan të fillonin negociatat për çështjen e emërtimit, nën kujdesin e Kombeve të Bashkuara. Derisa të gjendej një zgjidhje, referenca e përkohshme "ish-Republika Jugosllave e Maqedonisë" (IRJM) u përdor nga organizata dhe shtete të shumta ndërkombëtare. Anëtarët e OKB-së dhe OKB-ja në tërësi, ranë dakord të pranonin çdo emër që rezultonte nga negociatat e suksesshme midis dy vendeve. Palët u përfaqësuan nga Ambasadorët Vasko Naumovski dhe Adamantios Vassilakis me ndërmjetësimin e Matthew Nimetz, i cili kishte punuar për këtë çështje që nga viti 1994.

Më 12 qershor 2018, u arrit një marrëveshje. Një referendum u mbajt në Maqedoni më 30 shtator 2018, ku votuesit konfirmuan në mënyrë dërrmuese mbështetjen për anëtarësimin në BE dhe NATO duke pranuar marrëveshjen e Prespës. Megjithatë, pjesëmarrja e votuesve ishte shumë nën pragun prej 50 përqind të nevojshëm për të validuar rezultatin. Prandaj, marrëveshja duhej të ratifikohej nga Kuvendi i Maqedonisë me një shumicë prej dy të tretash. Pasi marrëveshja u ratifikua nga të dyja palët, ajo hyri në fuqi më 12 shkurt 2019. Më 27 mars 2020, Maqedonia e Veriut u bë anëtarja e 30-të e NATO-s.

Shiko edhe

• Maqedonia e Veriut
• Propaganda maqedonase