Muret mbrojtëse romake

Muret mbrojtëse janë një veçori e Arkitekturës Romake. Romakët përgjithësisht i fortifikonin qytetet, në vend se të ndërtonin fortesa të veçuara, por ka disa fushime të fortifikuara, ashtu si në Litus Saxonicus, Portus Adurni në Angli. Muret e qyteteve ishin tashmë domethënëës në Arkitekturën Etruske dhe në përpjekjen për kontrollin e Italisë, gjatë Republikës së Hershme, u ndërtuan shumë më tepër, duke përdorur teknika të ndryshme. Ato përfshinin masive të puthitura qëndrueshmërisht blloqesh poligonale, të formuara për tu përshtatur saktësisht në një mënyrë që të kujton punimet e mëvonshme inkase. Romakët e quanin një pengesë të thjeshtë muri një agger; në këtë kohë, nuk ishte e nevojshme lartësia e madhe.

Muri Servian përreth Romës ishte një projekt ambicioz i fillimit të shekullit të IV p.e.s.. Muri ishte deri në 10 metra (32.8 këmbë) i lartë në disa vende, 3.6 metra (12 këmbë) i gjerë në bazën e tij, 11 km (7 milje) i gjatë,^[1] dhe besohet se kishte 16 porta kryesore, megjithëse disa prej tyre janë përmendur vetëm nga shkrimet, pa mbetje të tjera të njohura. Disa pjesë të tij kishin një fossa ose hendek përballë dhe një agger mbrapa, që ishin të mjaftueshme për ta përmbajtur Hanibalin. Më vonë Muri Aurelian e zëvendësoi atë, duke mbyllur një qytet të zgjeruar dhe duke përdorur dizajne më të sofistikuara, me fortesa të vogla në intervale të caktuara.

Romakët i pajisnin me mure qytetet dhe qytezat e rëndësishme në zona që ata i konsideronin si të brishta dhe pjesë të shumë mureve mbeten të përfshira në mbrojtjet e mëvonshme, si në Kordoba (shekulli II p.e.s.), Çesteri (ledhe dheu dhe druri në vitet 70 të e.s., ndërsa nga viti 100 prej guri) dhe Jorku (nga vitet 70 të e.s.). Mure strategjike mbronin kufijtë e perandorisë që shtriheshin përgjatë vendit të hapur ishin mjaft të rrallë dhe Muri i Hadrianit (nga viti 122) dhe Muri i Antoninit (nga viti 142, i braktisur vetëm 8 vjetë pas përfundimit) janë shembujt më domethënës, të dy në kufirin pikt. Shumica e mbrojtjeve të kufijve të Perandorisë Romake mbështeteshin në sisteme fortesash dhe rrugësh pa u përpjekur të vendosnin një pengesë të vazhdueshme.

Shembuj

Mure të shquara të ndërtuara nga romakët përfshijnë, në rend kronologjik sipas ndërtimit:

Murus Romuli, i ndërtuar përrreth Romës së hershme në lashtësinë e largët;
Muri Servian, i ndërtuar përreth Romës në fillim të shekullit të IV p.e.s.
Muret Romake të Kordobës
Muret e qytetit të Kolçesterit, të ndërtuara pas Rrebelimit Budikan rreth viteve 65–80 të e.s.;
Muret e qytetit të Çesterit, që filluan si pjesë e fortesës së Deva Victrix midis viteve 70 dhe 80 të e.s.
Muret e qytetit të Jorkut, të ndërtuara fillimisht rreth vitit 71 të e.s., kur Jorku ishte një koloni romake;
Muri i Hadrianit, i ndërtuar në Angli duke nisur nga viti 122 i e.s. në skaj të zotërimeve romake për të mbajtur jashtë piktët;
Muri i Antoninit, një mur e përparuar kufitar, por jetë-shkurtër, i ndërtuar në Skoci, në veri të Murit të Adrianit duke nisur nga viti 142 i e.s.
Muret e para mbrojtëse të Serdikës u ndërtuan midis viteve 176 dhe 180, gjatë sundimit të Mark Aurelit siç dëshmohet nga mbishkrimet mbi porta. Serdika lulëzoi prapë në shekullin e VI, gjatë sundimit të Justinianit, kur muret e saj mbrojtëse u përforcuan, duke e dyfishuar trashësinë e tyre dhe duke i shtuar më shumë kulla, mbetjet e të cilave mund të shihen akoma edhe sot;
Muri i Londrës, i ndërtuar përreth Londinium-it romak midis viteve 190 dhe 225, me gjasa midis viteve 200 dhe 220
Muret Romake të Lugos, të ndërtuara midis viteve 263 dhe 276 për të mbrojtur qytezën romake të Luk Augustit (në atë që tani është Spanja);
Muret Aureliane, muri i mëvonshëm i Romës, i ndërtuar në fund të shekullit të III;
Muret e Diokletianopolisit prej 2.3 km gjatësi e përgjithshme u ndërtuan në fillim të shekullit të IV, pas pushtimeve gote;
Muret e Kostandinopojës, një mur i madh mbrojtës, që e mbronte kryeqytetin metropolitan nga shekulli IV deri në vitin 1453;
Muri i Anastasit, një mur i ndërtuar në fund të shekullit të V për të siguruar mbrojtje shtesë për Kostandinopojën. Nuk qe shumë efektiv dhe u braktis në shekullin e VII;
Venta Silurum, Caeruent, Uells. Duke qenë se Venta Silurum ishte një qytezë në provincën romake Britannia. Muret janë disa nga shembujt më të mirë në Mbretërinë e Bashkuar

Shiko gjithashtu

REFERENCAT

↑ Fields, Nic; Peter Dennis The Walls of Rome, Osprey Publishing; 10 mars 2008 ISBN 978-1-84603-198-4 fq. 10

Bibliografia

Fields, Nic; Peter Dennis The Walls of Rome, Osprey Publishing; 10 mars 2008 ISBN 978-1-84603-198-4
Wilson, Barbara, Mee, Frances, The City Walls and Castles of York: The Pictorial Evidence, 2005, York Archaeological Trust, ISBN 978-1-874454-36-6

[1] Fields, Nic; Peter Dennis The Walls of Rome, Osprey Publishing; 10 mars 2008 ISBN 978-1-84603-198-4 fq. 10

[1]