Nahija e Gostivarit
Nahija e Gostivarit e njohur edhe si Kazaja e Gostivarit ishte një njësi e rëndësishme administrative në kuadër të Sanxhakut të Prizrenit, i cili nga mesi i shekullit XIX u përfshi në Vilajetin e Kosovës.[1] Qendra e kësaj kazaje ishte qyteti i Gostivarit, i cili shtrihej në luginën pjellore të Pollogut, një krahinë me rëndësi të madhe bujqësore dhe tregtare. Për shkak të pozitës gjeografike në kryqëzim rrugësh që lidhnin Shkupin me Tetovën, Dibrën dhe viset e tjera, Gostivari shpejt u bë një qendër e njohur për tregtinë, zejtarinë dhe administratën osmane.[2]
Vështrim
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Kazaja e Gostivarit drejtohej nga një kajmekam, ndërsa në kuptimin gjyqësor mbikëqyrej prej kadiut. Në përbërjen e saj përfshiheshin qyteti dhe shumë fshatra përreth, të banuara kryesisht nga shqiptarë, por edhe nga elementë të tjerë etnikë. Kjo strukturë administrative i jepte kazás së Gostivarit funksionin e një qendre të rëndësishme për krahinën e Pollogut, ku banorët vinin për çështje gjyqësore, tatimore dhe tregtare.[3]
Në gjysmën e dytë të shekullit XIX, kur filluan reformat osmane (Tanzimati), Nahija e Gostivarit, ashtu si viset e tjera shqiptare, u përfshi në procesin e ndryshimeve administrative e politike. Megjithatë, popullsia vendase ruajti lidhjet e forta me identitetin kombëtar shqiptar dhe kjo u shpreh veçanërisht gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Gostivari, si pjesë e Pollogut dhe e Sanxhakut të Prizrenit, u bë terren i rëndësishëm i veprimtarëve të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit (1878), e cila synonte të mbronte territoret shqiptare nga copëtimi dhe t’i siguronte atyre autonomi brenda Perandorisë Osmane.
Nga Rrethi i Gostivarit dolën edhe përfaqësues që u bashkuan me Lidhjen e Prizrenit, duke mbrojtur idenë e bashkimit të trojeve shqiptare dhe të organizimit të tyre politik. Prej tyre ndër më të njohurit është Mehmet Deralla. Popullsia shqiptare e kësaj ane u aktivizua në lëvizje, duke marrë pjesë në mbledhje, në kryengritje dhe në veprimtari për mbrojtjen e vendit nga pushtimet e huaja. Ky angazhim tregonte jo vetëm rëndësinë strategjike të Pollogut dhe Gostivarit, por edhe ndërgjegjen kombëtare të banorëve të tij.
Në këtë mënyrë, Gostivari me rrethinë nuk ishte vetëm një qendër administrative osmane, por edhe një vatër e rëndësishme e rezistencës dhe e organizimit kombëtar shqiptar gjatë shekullit XIX. [4] [5] [6]
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Vilajeti i Kosovës, Mucize Ünlü". Libraria ShtepiaeLibrit.com. Marrë më 2025-08-31.
- ↑ Rahimi, Shukri (1969). Vilajeti i Kosovës më 1878-1912. Enti i Teksteve dhe i Mjeteve Mësimore i Krahinës Socialiste Autonome të Kosovës.
- ↑ Prifti, Kristaq (1999). "Popullsia e Pollogut në fundin e shekullit XIX dhe në fillimin e shekullit XX". Kosova (20–21): 47–67. ISSN 3006-4031.
- ↑ "North Macedonia Timeless". northmacedonia-timeless.com (në shqip dhe anglisht). Marrë më 2025-08-31.
- ↑ Rizaj, Skënder (1982). Kosova gjatë shekujve XV, XVI dhe XVII: administrimi, ekonomia, shoqëria dhe lëvizja popullore. Rilindja.
- ↑ "Tetova dhe Gostivari në kohën e Skenderbeut". Bota Sot (në anglisht). Marrë më 2025-08-31.