Nanomjekësia
Nanomjekësia është zbatimi mjekësor i nanoteknologjisë, duke përkthyer njohuritë historike të nanoshkencës[1] dhe shpikjet në zbatim praktik. Nanomjekësia varion nga zbatimet mjekësore të nanomaterialeve dhe pajisjeve biologjike, te biosensorët nanoelektronikë, dhe madje edhe zbatimet e mundshme në të ardhmen të nanoteknologjisë molekulare, siç janë makinat biologjike . Problemet aktuale për nanomjekësinë përfshijnë kuptimin e çështjeve që lidhen me toksicitetin dhe ndikimin mjedisor të materialeve në shkallë nano (materiale struktura e të cilave është në shkallën e nanometrave, pra të miliardtat e një metri ).[2]
Vështrim
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Nanomjekësia, një fushë inovative që bashkon nanoteknologjinë me mjekësinë, është duke ndryshuar mënyrën se si trajtojmë sëmundjet dhe bëjmë diagnostifikime. Kjo qasje e re po ofron zgjidhje më të personalizuara dhe më efikase, duke synuar molekulat specifike dhe qelizat e dëmtuara, pa prekur indet e shëndetshme. Përmes këtij përparimi, shkencëtarët janë duke zhvilluar medikamente që mund të administrohen drejtpërdrejt në zonën e prekur, duke ulur efektet anësore dhe duke rritur suksesin e trajtimit.[3]
Funksionalitetet mund t'u shtohen nanomaterialeve duke i ndërvepruar ato me molekula ose struktura biologjike. Madhësia e nanomaterialeve është e ngjashme me atë të shumicës së molekulave dhe strukturave biologjike; prandaj, nanomaterialet mund të jenë të dobishme për kërkime dhe aplikime biomjekësore si in vivo ashtu edhe in vitro. Deri më tani, integrimi i nanomaterialeve me biologjinë ka çuar në zhvillimin e pajisjeve diagnostikuese, agjentëve të kontrastit, mjeteve analitike, aplikimeve të terapisë fizike dhe mjeteve të administrimit të barnave.
Nanomjekësia synon të ofrojë një sërë mjetesh kërkimore dhe pajisjesh klinikisht të dobishme në të ardhmen e afërt.[4][5] Iniciativa Kombëtare e Nanoteknologjisë pret aplikime të reja komerciale në industrinë farmaceutike që mund të përfshijnë sisteme të avancuara të administrimit të barnave, terapi të reja dhe imazhe in vivo . Hulumtimi i nanomjekësisë po merr fonde nga programi i Fondit të Përbashkët të Instituteve Kombëtare të Shëndetit të SHBA-së, duke mbështetur katër qendra zhvillimi të nanomjekësisë.[6] Qëllimi i financimit të kësaj forme më të re të shkencës është të zhvillojë më tej mekanizmat biologjikë, biokimikë dhe biofizikë të indeve të gjalla.[6] Sot, gjithnjë e më shumë kompani mjekësore dhe farmaceutike po përfshihen në kërkimin dhe medikamentet nanomjekësore. Këto përfshijnë Bristol-Myers Squibb, e cila përqendrohet në sistemet e administrimit të barnave për imunologjinë dhe sëmundjet fibrotike; Moderna e njohur për vaksinën e tyre COVID-19 dhe punën e tyre në terapitë e mRNA-së; dhe Nanobiotix, një kompani që përqendrohet në kancer dhe aktualisht ka një ilaç në testim që rrit efektin e rrezatimit në qelizat e synuara. Kompani të tjera përfshijnë Generation Bio, e cila specializohet në ilaçet gjenetike dhe ka zhvilluar nanopjesëzat lipidike të synuara në qeliza, dhe Jazz Pharmaceuticals, e cila zhvilloi Vyxeos, një ilaç që trajton leuçeminë akute mieloide dhe përqendrohet në kancer dhe neuroshkencë. Cytiva është një kompani që specializohet në prodhimin e sistemeve të administrimit për ilaçe gjenomike që nuk janë virale, duke përfshirë vaksinat mRNA dhe terapi të tjera që përdorin acid nukleik, dhe Ratiopharm është e njohur për prodhimin e Pazenir, një ilaç për kancere të ndryshme. Së fundmi, Pacira specializohet në menaxhimin e dhimbjes dhe është e njohur për prodhimin e ZILRETTA për dhimbjen e gjurit nga osteoartriti, trajtimi i parë pa opioide.[7]
Shitjet e nanomjekësisë arritën në 16 miliardë dollarë në vitin 2015, me një minimum prej 3.8 miliardë dollarësh në kërkim-zhvillim të nanoteknologjisë që investohet çdo vit. Financimi global për nanoteknologjinë në zhvillim është rritur me 45% në vit vitet e fundit, me shitjet e produkteve që tejkalonin 1 trilion dollarë në vitin 2013. Në vitin 2023, tregu global u vlerësua në 189.55 miliardë dollarë dhe parashikohet të kalojë 500 miliardë dollarë në dhjetë vitet e ardhshme.[7] Ndërsa industria e nanomjekësisë vazhdon të rritet, pritet që ajo të ketë një ndikim të rëndësishëm në ekonomi.
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Literatura
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Coombs RR, Robinson DW (1996). Nanotechnology in Medicine and the Biosciences. Development in Nanotechnology. Vëll. 3. Gordon & Breach. ISBN 978-2-88449-080-1.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Freitas Jr RA (2003). Biocompatibility. Nanomedicine. Vëll. IIA. Georgetown, TX: Landes Bioscience. ISBN 978-1-57059-700-8.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Freitas RA (1999). Nanomedicine: Basic Capabilities. Vëll. 1. Austin, TX: Landes Bioscience. ISBN 978-1-57059-645-2. Arkivuar nga origjinali më 14 gusht 2015. Marrë më 24 prill 2007.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Hall JS (2005). Nanofuture: What's Next for Nanotechnology. Amherst, NY: Prometheus Books. fq. 244–245. ISBN 1-59102-287-8.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Kurzweil R (2005). The Singularity Is Near (në anglisht). New York City: Viking Press. ISBN 978-0-670-03384-3. OCLC 57201348.
- Hodge, Graeme; Bowman, Diana; Maynard, Andrew (1 dhjetor 2010). International handbook on regulating nanotechnologies. Edward Elgar Publishing Ltd. ISBN 9781848446731.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Bichitra Nandi Ganguly (korrik 2018). Nanomaterials in Bio-Medical Applications: A Novel approach. Materials research foundations. Vëll. 33. Millersville, PA: Materials Research Forum LLC.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Dvir T, Timko BP, Brigham MD, Naik SR, Karajanagi SS, Levy O, Jin H, Parker KK, Langer R, Kohane DS (25 shtator 2011). "Nanowired Three-dimensional Cardiac Patches". Nature Nanotechnology. 6 (11). Nature Publishing Group: 720–725. doi:10.1038/nnano.2011.160. PMC 3208725. PMID 21946708.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - "A Heart of Gold - MIT News Office". MIT - Massachusetts Institute of Technology. Marrë më 2011-11-06.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - "Heart Patch Made of Gold Helps Cardiac Tissue Rebuild Itself". Popular Science. Arkivuar nga origjinali më 18 korrik 2024. Marrë më 2011-11-06.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - "Nanotech Implant Monitors for Cancer and Now Heart Attacks, Too". Singularity Hub. Marrë më 2011-11-06.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - "Nanotechnology Research Support at the National Heart, Lung, and Blood Institute". Circulation Research. Marrë më 2011-11-06.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - "Nanotechnology vs Heart Disease". Nanotechnology Made Clear. Marrë më 2011-11-06.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - "New 'nanoburrs' Could Help Fight Heart Disease". MIT - Massachusetts Institute of Technology. Marrë më 2011-11-06.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - "Recovering After Heart Surgery". WebMD. Marrë më 2011-11-06.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - "The Foresight Institute » Blog Archive » Nanotechnology for Heart Repair Advances". Nanotechnology - Foresight Institute. Arkivuar nga origjinali më 4 korrik 2017. Marrë më 2011-11-06.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - "What Is Nanotechnology?". Nanotechnology Research. Marrë më 2011-11-06.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Nanomedicine Timeline". NANOMEDICINE.ORG (në anglisht). Marrë më 2025-05-28.
- ↑ Cassano, Domenico; Pocoví-Martínez, Salvador; Voliani, Valerio (17 janar 2018). "Ultrasmall-in-Nano Approach: Enabling the Translation of Metal Nanomaterials to Clinics". Bioconjugate Chemistry. 29 (1): 4–16. doi:10.1021/acs.bioconjchem.7b00664. PMID 29186662.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Cassano, Domenico; Mapanao, Ana-Katrina; Summa, Maria; Vlamidis, Ylea; Giannone, Giulia; Santi, Melissa; Guzzolino, Elena; Pitto, Letizia; Poliseno, Laura; Bertorelli, Rosalia; Voliani, Valerio (21 tetor 2019). "Biosafety and Biokinetics of Noble Metals: The Impact of Their Chemical Nature". ACS Applied Bio Materials. 2 (10): 4464–4470. doi:10.1021/acsabm.9b00630. PMID 35021406.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Wagner V, Dullaart A, Bock AK, Zweck A (tetor 2006). "The emerging nanomedicine landscape". Nature Biotechnology. 24 (10): 1211–7. doi:10.1038/nbt1006-1211. PMID 17033654.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Freitas, Robert A. (mars 2005). "What is nanomedicine?". Nanomedicine: Nanotechnology, Biology and Medicine. 1 (1): 2–9. doi:10.1016/j.nano.2004.11.003. PMID 17292052.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 "Nanomedicine". commonfund.nih.gov. Marrë më 2024-12-02.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 Ali, Owais (22 tetor 2024). "The Global Nanomedicine Market: Key Players and Emerging Technologies in Healthcare". azonano.com. Marrë më 3 dhjetor 2024.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)