Ndërmarrje

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Ndërmarrjet janë njësi themelore të prodhimit ose të shërbimeve tregëtare në kuadër të një sistemi ekonomik të një vendi. Komponentet kryesore të ndërmarrjes janë njerëzit , lënda e parë ose materiali që e përpunon , teknologjia të cilën e shfrytëzon , produkti ose shërbimi që ofron dhe ambienti ku punon. Përveç këtyre komponentve , ndërmarrja duhet të i plotësojë edhe dy kushte të tjera për të ekzistuar. Duhet të jetë legale kuptimin e ligjit. Për punën e vet duhet të kërkojë leje prej shtetit dhe shteti e legalizon duke e regjistruar në zyrën për regjistrimin e ndërmarrjeve kushti tjetër që e mundëson ekzistencën e ndërmarrjes është nevoja e tregut. Ndërmarrjet ekonomike janë të llojllojshme por në bazë të disa kritereve mund të bëhet një klasifikim i tyre.

Ndërmarrje Publike[redakto | përpunoni burim]

Ndërmarrje që kryejnë shërbime publike si : Shkollat , Posta , Televizioni , Spitalet , Korporatat Energjetike , Shërbimet Komunale ( ujësjellësi , kanalizimi). Këto ndërmarrje zakonisht kanë numër të madhë të punëtorëve dhe këto i financon shteti.

Ndërmarrje Private[redakto | përpunoni burim]

Ndërmarrje me pronësi të një individi ose të disa partnerëve. Ndërmarrjet private janë karakteristikë e sistemit kapitalist. Qëllimi i tyre është duke ofruar produkte ose shërbime për konsumatorët , sa më shumë të rrisin profitin përkatësisht fitimin personal për pronarin ose partnerët bashkëpronarë. Këto mund të prodhojnë produkte të llojllojshme. Përmes procesit të privatizimit , shumë ndërmarrje që kanë qenë pronë publike janë bërë pronë private.

Në bazë të llojit të veprimtarisë ndahen në :

Ndërmarrje Prodhuese[redakto | përpunoni burim]

Janë ndërmarrje që për veprimatari të veten kryesore e kanë prodhimin e të mirave materiale , qofshin ato prodhime bujqësore , industriale , ndërtimore , ushqimore.

Ndërmarrje Tregtare[redakto | përpunoni burim]

Janë ndërmarrje që merren vetëm me shitjen e produkteve ekonomike ose të mallrave . Këto ndërmarrje kanë në dispozicion mjete transportuese , depo , shitore të vogla dhe qendra tregtare. Disa prej tyre shesin mall me shumicë e disa vetëm me pakicë.

Llojet e ndërmarrjeve[redakto | përpunoni burim]

Në bazë të disa kritereve ndërmarrjet zakonisht ndahen në ; të vogla, të mesme dhe të mëdha.

  • Ndërmarrjet e vogla janë ato të cilat punësojnë më së shumti deri në 4 punëtor.Këto janë kryesisht biznese familjare pa të punësuar së jashtmi.
  • Ndërmarrjet e mesme janë ato të cilat punësojnë prej 5 punëtor minimumi deri në 49 punëtor maksimumi.
  • Ndërmarrjet e mëdha janë ato të cilat kanë të punësuar më tepër se 50 punëtor.