Ndërtimtaria nëntokësore
Ndërtimtaria nëntokësore ose ndërtimi nëntokësor[1] i referohet ndërtimit të tuneleve, boshteve, dhomave dhe kalimeve nëntokësore. Ndonjëherë përdoret edhe për të përshkruar pjesën e ndërtimit tradicional që zhvillohet nën tokë.
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Neandertalët gjithashtu merreshin me ndërtime nëntokësore, por besohej se ishin më pak të sofistikuar në këtë drejtim sesa njerëzit. Vendet e ndërtimit të Neandertalëve në Francë datohen që nga viti 174,000 p.e.s., shumë më herët se vendet më të hershme njerëzore. Ndërtimi nëntokësor njerëzor ka të ngjarë të ketë filluar me banesa në shpella parahistorike që donin të zgjeronin shtëpitë e tyre. Qëllimi i shumë strukturave të lashta nëntokësore është një mister, për shembull erdstall-et që gjenden në të gjithë Evropën. Të gjitha qytetërimet e lashta praktikonin një formë të ndërtimit nëntokësor, me disa që degëzoheshin edhe në arkitekturën e gdhendur në shkëmb. Në qendrat e hershme urbane, hapësirat nëntokësore shërbenin si vende varrimi, siguronin mbrojtje kundër pushtuesve dhe mundësonin shërbimet e hershme publike.
Përdorimi i parë i njohur i barutit në ndërtimet nëntokësore ndodhi në Francë në vitin 1681. Shpikja e dinamitit dhe e shpimeve me avull dhe ajër të kompresuar në shekullin e 18-të revolucionarizoi industrinë. Shekulli i 19-të pa inovacione në teknikat e tunelimit me mburojë që e bënë ndërtimin nëntokësor në tokë më të sigurt. Ndërsa kombet urbanizoheshin, shkalla e ndërtimeve urbane nëntokësore u rrit ndjeshëm, me kanalizime të përmirësuara, sisteme publike uji, metro dhe hapësira tregtare nëntokësore, të gjitha të kërkuara nga qytetet në zgjerim. Në fund të shekullit të 20-të dhe fillim të shekullit të 21-të, përparimet në automatizim dhe inxhinieri gjeoteknike kanë lejuar që ambicia dhe shkalla e projekteve të ndërtimit nëntokësor të rriten.
Arkeologjia në qytetet e mëdha shpesh kërkon përdorimin e teknikave të ndërtimit nëntokësor, pasi gërmimet duhet të bëhen pa shqetësuar ndërtesat ekzistuese në vend. Muzetë nëntokësore janë krijuar për të ruajtur strukturat historike në vend dhe pa ndryshuar ndërtesën shpesh historikisht të rëndësishme të ndërtuar sipër.[2] Vendet arkeologjike zbulohen gjithashtu zakonisht gjatë ndërtimeve nëntokësore.
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Burime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ (PDF) https://www.osha.gov/sites/default/files/publications/osha3115.pdf.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh|title=(Ndihmë!) - ↑ "Mexico City's secret underground world". www.bbc.com (në anglishte britanike). 2019-10-14. Marrë më 2026-02-27.