Norma shoqërore

Norma shoqërore ose norma është një standard i përbashkët i sjelljes së pranueshme nga një grup. Normat shoqërore mund të jenë si mirëkuptime joformale që udhëheqin sjelljen e anëtarëve të një shoqërie, ashtu edhe të kodifikohen në rregulla dhe ligje. Ndikimet normative shoqërore ose normat shoqërore konsiderohen si nxitës të fuqishëm të ndryshimeve në sjelljen njerëzore dhe janë të organizuara e të përfshira në teoritë kryesore që shpjegojnë sjelljen njerëzore. Institucionet përbëhen nga norma të shumta. Normat janë besime të përbashkëta shoqërore rreth sjelljes; për këtë arsye, ato dallohen nga "idetë", "qëndrimet" dhe "vlerat", të cilat mund të mbahen në mënyrë private dhe që jo domosdoshmërisht lidhen me sjelljen. Normat varen nga konteksti, grupi shoqëror dhe rrethanat historike.^[1]

Studiuesit bëjnë dallimin midis normave rregulluese (të cilat kufizojnë sjelljen), normave konstituive (të cilat formësojnë interesat) dhe normave përshkruese (të cilat përcaktojnë se çfarë duhet të bëjnë aktorët). Efektet e normave mund të përcaktohen përmes logjikës së përshtatshmërisë dhe logjikës së pasojave; e para nënkupton që aktorët i ndjekin normat sepse ato konsiderohen të përshtatshme nga pikëpamja shoqërore, ndërsa e dyta nënkupton që aktorët i ndjekin normat bazuar në llogaritjet e kostove dhe përfitimeve. Të tjerë i shohin normat shoqërore si të dala nga një strategji evolucionare të qëndrueshme, ku ato stabilizohen përmes ndëshkimit nga palë të treta.

Janë identifikuar tri faza në ciklin jetësor të një norme: (1) Shfaqja e normës – sipërmarrësit e normave përpiqen t’i bindin të tjerët për dëshirueshmërinë dhe përshtatshmërinë e sjelljeve të caktuara; (2) Përhapja e normës – kur një normë arrin një pranim të gjerë; dhe (3) Brendësimi i normës – kur një normë fiton një cilësi të "marrë si të mirëqenë". Normat janë të qëndrueshme në shkallë të ndryshme: disa norma shkelen shpesh, ndërsa norma të tjera janë aq thellësisht të brendësuara, saqë shkeljet e tyre ndodhin rrallë. Dëshmitë për ekzistencën e normave mund të dallohen në modelet e sjelljes brenda dhe ndërmjet grupeve shoqërore, si dhe në mënyrën e shprehjes së tyre në diskursin e grupeve.^[2]

Shiko edhe

Shoqëria

Referime

↑ Young, H. Peyton (2015-08-02). "The Evolution of Social Norms". Annual Review of Economics (në anglisht). 7 (Volume 7, 2015): 359–387. doi:10.1146/annurev-economics-080614-115322. ISSN 1941-1383. {{cite journal}}: |issue= ka tekst shtesë (Ndihmë!)
↑ Finnemore, Martha (1996). National Interests in International Society. Cornell University Press. doi:10.7591/j.ctt1rv61rh. ISBN 978-0-8014-8323-3. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

[1] Young, H. Peyton (2015-08-02). "The Evolution of Social Norms". Annual Review of Economics (në anglisht). 7 (Volume 7, 2015): 359–387. doi:10.1146/annurev-economics-080614-115322. ISSN 1941-1383. {{cite journal}}: |issue= ka tekst shtesë (Ndihmë!)

[2] Finnemore, Martha (1996). National Interests in International Society. Cornell University Press. doi:10.7591/j.ctt1rv61rh. ISBN 978-0-8014-8323-3. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

[1]

[2]