Shko te përmbajtja

Nyja hidrografike

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Hartë që tregon pellgjet e kullimit në mbarë botën dhe ndarjet e trefishta

Nyja hidrografike ose kyçi hidrografik apo ujëndarësi i trefishtë është një pikë në sipërfaqen e Tokës ku takohen tre pellgje kulluese . Një ndarje e trefishtë rezulton nga kryqëzimi i dy ndarjeve kulluese . Ujëndarësit e trefishtë variojnë nga majat e shquara të maleve deri te majat anësore të vogla, deri te ndryshimet e thjeshta të pjerrësisë në një kreshtë të cilat përndryshe nuk janë të dukshme. Lartësia e një ndarjeje të trefishtë mund të jetë mijëra metra deri mezi mbi nivelin e detit. Nyjet hidrografike janë një tipar i zakonshëm hidrografik i çdo terreni që ka lumenj, përrenj dhe/ose liqene.

Kyçet hidrografike topografike nuk e respektojnë domosdoshmërisht rrugën nëntokësore të ujit . Kështu, në varësi të infiltrimit dhe shtresave të ndryshme gjeologjike, ndarja trefishe hidrologjike shpesh kompensohet nga ndarja trefishe topografike.

Një kulm hidrologjik është një ndarje e trefishtë ujore, ujërat e së cilës rrjedhin në tre oqeane të ndryshme. Në varësi të përkufizimit, Tripe Divide në shtetin amerikanMontanës ose Kupola e Borës në Kanada janë të vetmet vende të tilla në Tokë.

Një kodër pa emër në kufirin midis Republikës së Afrikës Qendrore dhe Sudanit të Jugut : pika e saktë është në ... Uji nga kjo pikë rrjedh drejt Oqeanit Atlantik përmes lumit Kongo, drejt Detit Mesdhe përmes lumit Nil, ose drejt liqenit endorheik Çad. Në këtë pikë takohen pellgjet e dytë, të tretë dhe të tetë më të mëdhenj ujëmbledhës në botë, duke e bërë atë një nga ndarjet treshe më të rëndësishme të ujërave në Tokë.

Antarktida është e rrethuar plotësisht nga Oqeani Jugor dhe nuk ka ndarje të trefishta.

Përkufizimet më të vjetra të oqeaneve nuk përfshinin Oqeanin Jugor, por në vend të kësaj, oqeanet Atlantik, Paqësor dhe Indian preknin brigjet e Antarktidës. Bazuar në këtë përkufizim të vjetëruar, Dome Argus është pika më e lartë në shtresën e akullit të Antarktidës Lindore dhe mund të konsiderohet si një ndarje e trefishtë nëse supozohet se akulli formon një pellg ujëmbledhës.

Azia dominohet nga pellgje endorheike . Në Mongolinë Verilindore, pellgu endoherik takohet me pellgjet ujëmbledhëse të Selengës dhe Amurit, lumenj që rrjedhin përkatësisht në Arktik dhe Oqeanin Paqësor. Në Tibet, pellgu takohet me pellgjet ujëmbledhëse të Nu dhe Jance, lumenj që rrjedhin përkatësisht në Oqeanin Indian dhe Paqësor.

Australia ka dy tripika ndarëse kontinentale të kullimit, të dyja afër njëra-tjetrës përgjatë Vargmalit të Madh Ndarës të Queenslandit. Të dyja janë emëruar sipas dy udhëheqësve të grupit të eksplorimit të vitit 1845, të cilët kërkuan të zgjidhnin çështjen e lumenjve të Australisë, Thomas Mitchell dhe Edmund Kennedy .

  • Nyja e Mitchell është në Queenslandin Verior, në Stacionin Pastoral Triple C, pranë Parkut Kombëtar të Maleve të Bardha . Uji që bie në trepikë mund të rrjedhë ose në Oqeanin Paqësor nëpërmjet lumit Burdekin, në Oqeanin Indian, nëpërmjet lumit Flinders që rrjedh në Gjirin e Carpentarias dhe rrjedhën indoneziane dhe së fundmi në Liqenin Eyre nëpërmjet përroit Cooper.
  • Kennedy Junction ndodhet në Queensland Qendrore, në Caldervale Station, pranë Parkut Kombëtar Carnarvon. Uji që bie në këtë pikë trefishe mund të rrjedhë ose drejt Oqeanit Paqësor përmes lumit Fitzroy, ose drejt Oqeanit Jugor përmes sistemit Murray/Darling, ose drejt Liqenit Eyre përmes Cooper Creek. Koordinatat janë 24°55′22″J 146°49′27″L / 24.9227°J 146.8241°L.
Landmark name Coordinates Location Watersheds Divides Refs
Lunghin Pass 46°24′48.71″N 9°39′48.53″E / 46.4135306°N 9.6634806°E / 46.4135306; 9.6634806 Piz Lunghin, Switzerland
Klepáč 50°09′27.01″N 16°47′27″E / 50.1575028°N 16.79083°E / 50.1575028; 16.79083 Králický Sněžník Mountains, Czech Republic and Poland
  • North Sea (Orlice to Elbe)
  • Black Sea (Morava to Danube)
  • Baltic Sea (Eastern Neisse to Oder)
[1]
Unnamed point 47°56′29.2″N 5°30′17.2″E / 47.941444°N 5.504778°E / 47.941444; 5.504778 Langres, France
  • North Sea (Meuse to Rhine)
  • English Channel (Seine)
  • Mediterranean Sea (Tille to Saône to Rhône)
Witenwasserenstock 46°31′41.9″N 8°28′27.3″E / 46.528306°N 8.474250°E / 46.528306; 8.474250 Valais and Uri, Switzerland
Roundway Hill 51°22′39.0″N 1°59′08.2″W / 51.377500°N 1.985611°W / 51.377500; -1.985611 Devizes, Wiltshire, United Kingdom
  • North Sea (River Kennet to the Thames)
  • English Channel (Hampshire Avon)
  • Atlantic Ocean (Bristol Avon to the Severn)
[2]
Suka e Dërmanit 42°40′00″N 20°55′00″E / 42.66667°N 20.91667°E / 42.66667; 20.91667 Komuna e Ferizajit - Kosovë
  • Deti Adriatik (Drini i Bardhë)
  • Deti i Zi (Morava → Danub)
  • Deti Egje (Vardari)
Ndarje trefishe e ujërave
Triple Divide Peak dhe Snow Dome janë ndarjet kryesore të trefishta të Amerikës së Veriut.

Amerika e Veriut ka 3 ndarje të trefishta në Shtetet e Bashkuara të cilat janë kryqëzime të ndarjeve kontinentale, dhe një të katërt në British Columbia. Ujërat në këto ndarje të trefishta rrjedhin në tre oqeane, dete ose gjire të ndryshme. Peaku i Divide të Trefishtë në Montana konsiderohet "kulmi hidrologjik" i ndarjes së trefishtë të Amerikës së Veriut, megjithëse Snow Dome në kufirin Alberta - British Columbia gjithashtu ka një pretendim në varësi të mënyrës se si përcaktohen oqeanet Arktik dhe Atlantik. Amerika e Veriut është i vetmi kontinent që ka një pikë të trefishtë ndarëse që derdhet në tre oqeane të ndryshme.[3] Aty ku Divide Kontinentale ndahet dhe bashkohet për të formuar kufirin e Pellgut të Divide të Madh, ajo formon dy pika të trefishta.

Ndarja kontinentale e Amerikave në Amerikën e Jugut
  1. "Klepáč – Trójmorski Wierch (CZ/PL)". Sharing Water. Marrë më 2023-10-06. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. "Catchment Data Explorer". Environment Agency. Marrë më 2024-01-03. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. "Ocean Triple Divide Points". Peakbagger.com. Arkivuar nga origjinali më 2017-06-25. Marrë më 2017-07-01. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)