Ofensiva jugosllave në Drenicë (1999)
Në fund të marsit 1999, Ushtria Jugosllave dhe Policia e Serbisë kryen një ofensivë kundër Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në rajonin e Drenicës gjatë Luftës së Kosovës.[1][2] Qëllimi kryesor i ofensivës ishte shtypja e UÇK-së në Drenicë dhe marrja e kontrollit mbi rajonin.[3]
| Ofensiva jugosllave në Drenicë (1999) | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Pjesë e Lufta e Kosovës dhe Masakrat e Drenicës | |||||||||
 Harta e rajonit të Drenicës, ku u zhvillua ofensiva | |||||||||
| |||||||||
| Ndërluftuesit | |||||||||
 Ushtria Çlirimtare e Kosovës |
 Jugosllavia | ||||||||
| Komandantët dhe udhëheqësit | |||||||||
|
Ilaz Kodra Sami Lushtaku[9] Sylejman Selimi Ilaz Dërguti[9] Besim Mala Avdyl Kodra[11] Malush Ahmeti[9] Jakup Krasniqi Rasim Kiçina Alush Istogu[10] Murat Kukaj[10] |
Nebojsha Pavkoviç[15] Sreten Lukiç[15] Vladimir Lazareviç[15] Vlastimir Gjorgjeviç[15] Zhivota Gjuriç † Zdenko Janko Bzovski † Milovan Petar Kisiç † Srgjan Dragoljub Miliç † Zoran Bogoljub Pantoviç † | ||||||||
| Njësitë e përfshira | |||||||||
|
Ushtriat Jugosllave.svg){kind=small} Policia e Serbisë | ||||||||
| Fuqia | |||||||||
|
Katër brigada |
Panjohur | ||||||||
| Viktimat dhe humbjet | |||||||||
|
14 të vrarë[16], 2 të plagosur[11] |
Humbje të rënda[17][3], Një automjet luftarak i dëmtuar në Prekaz[18] | ||||||||
 Mbi 100 të vrarë 4500 refugjatë[15] | |||||||||
Prapaskena
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Rajoni i Drenicës ishte një fortesë e madhe e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës gjatë dhe para luftës.[19] Skënderaj ishte një bastion i UÇK-së[20], ndërsa statusi i Drenasit gjatë Konfliktit është i diskutueshëm. Disa burime pohojnë se Drenasi ishte një bastion i UÇK-së[21], ndërsa të tjerë pohojnë se forcat jugosllave mbanin qytetin e Drenasit.[2] Një marrëveshje armëpushimi u nënshkrua në tetor 1998 për tërheqjen e jugosllavëve nga zona të caktuara në Kosovë. Misioni i Verifikimit të Kosovës, KVM u formua për të monitoruar pajtueshmërinë e palëve me marrëveshjen, për të raportuar çdo shkelje në OSBE dhe për të ndihmuar civilët e prekur në Kosovë, për të raportuar mbi bllokadat rrugore, për të mbikëqyrur zgjedhjet, për të siguruar që të ngrihej një shërbim policor i pavarur dhe i drejtë.[22] Pas masakrës në Reçak, filluan negociatat e paqes në Rambuje të Francës. Pala shqiptare e Kosovës nënshkroi marrëveshjen më 18 mars 1999, megjithatë, refuzimi i palës jugosllave dhe serbe për të nënshkruar marrëveshjet çoi në tërheqjen e KVM-së nga Kosova dhe fillimin e bombardimeve të NATO-s të Jugosllavisë.[23] Pasi monitoruesit e KVM-së u larguan më 20 mars, tensionet u përshkallëzuan edhe më shumë në Kosovë, veçanërisht në Drenicë.[2]
Ngjarjet gjatë Ofensivës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]20-27 Mars Fillimi i ofensivës jugosllave
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas sulmeve të UÇK-së ndaj stacioneve të policisë në Skënderaj dhe Lluzhan[24], ofensiva filloi më 20 mars kur forcat jugosllave sulmuan fshatin Çikatovë e Vjetër për të synuar pozicionet e UÇK-së atje. Ato përparuan drejt zonës nga drejtimi i Uzinës së Feronikelit në Drenas.[2] Çikatovë e Vjetër u pushtua nga forcat jugosllave më 22 mars.[6] Nga 20 deri më 21 mars, trupat jugosllave kishin shënjestruar fortesën e UÇK-së në Skënderaj, gjatë ofensivës në Skenderaj, u ekzekutuan 10 civilë, pavarësisht sulmit dërrmues, nuk pati raportime për ndërrim duarsh nga Qyteti i Skënderaj.[14] Në fund të marsit, forcat jugosllave kishin granatuar fshatra në Komunën e Skenderajt, duke bërë që civilët shqiptarë nga shumë fshatra të iknin në Çirez. Ushtria dhe Policia Jugosllave më pas sulmuan fshatrat Çirez, Izbicë, Ozrim, Runik dhe Leçinë, në të cilat përfundimisht hynë dhe pushtuan zonat.[1] Civilët më vonë ikën në zona si Tushila dhe Rakinica, të cilat ishin ende nën kontrollin e UÇK-së.[1][12]
Beteja e Parë e Polacit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 22 mars, dy ditë pasi KVM-ja u tërhoq nga Kosova, në fshatin Polac u zhvilluan luftime. UÇK-ja humbi kontrollin mbi fshatin dhe u tërhoq nga Polaci, duke çuar në pushtimin e përkohshëm të Polacit nga jugosllavët, ndërsa fshati i afërt Prekaz u granatua nga forcat serbe.[8]
Beteja e Bajës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Një ditë pasi kishin filluar bombardimet e NATO-s mbi Jugosllavinë, forcat jugosllave më 25 mars 1999 kishin marrë kontrollin e fshatit Bajë, pasi kishin luftuar me UÇK-në, i cili në atë kohë ishte kryesisht i banuar nga serbë të Kosovës.[7]
Masakra e Padalishtës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Forcat serbe hynë në fshatin Pemishtë/Padalishtë më 26 mars dhe vranë 19 civilë shqiptarë, të gjithë anëtarë të familjes Imeraj, përfshirë 13 gra dhe fëmijë.[25]
Beteja e Klladërnicës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pasi jugosllavët arritën të pushtonin Bajën, ata u zhvendosën në fshatin Klladërnicë, të cilin e rrethuan në mënyrë efektive. Fshati u pushtua më 27 mars nga forcat serbe.[7] 3 militantë të UÇK-së u vranë në betejë.[16]
Mbrojtja e Rezallës, Marinës dhe Polluzhës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Nga 24 marsi 1999 deri më 15 maj 1999, jugosllavët kishin sulmuar vazhdimisht fshatin Rezallë. Forcat e UÇK-së nën udhëheqjen e Malush Ahmetit dhe Ilaz Dërgutit kanë udhëhequr mbrojtjen e Rezallës.[9] Më 24 mars 1999, në orën 8:10 të mbrëmjes, pasi filloi sulmi i parë i NATO-s ndaj Jugosllavisë, i drejtuar ndaj disa objektivave ushtarake, forcat jugosllave kishin filluar të sulmonin UÇK-në në fshatrat Rezallë, Marinë dhe Polluzhë. Forcat e UÇK-së, dhe veçanërisht kompanitë II dhe III të Brigadës së 113-të, mbrojtën fshatrat Marinë, Rezallë dhe Polluzhë. Forcave të UÇK-së iu bashkuan edhe ushtarë të Brigadës së 114-të, "Fehmi Lladrovci". Po atë ditë, që nga ora 8:30 e mëngjesit, luftëtarë si Alush Istogu dhe Murat Kukaj kanë qenë në pozicione në fshatin Polluzhë.[10] Edhe pse ofensiva përfundoi më 31 mars 1999, Mbrojtja e Rezallës vazhdoi deri më 15 maj 1999, kur UÇK-ja mbrojti me sukses Rezallën dhe fshatrat përreth dhe ua bëri të pamundur trupave serbe depërtimin ose kapjen e zonës pavarësisht vdekjes së Malush Ahmetit.[9]
Operacionet speciale të UÇK-së në Drenas
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sulmet në stacionin policor të Drenasit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në mars të vitit 1999, komandanti i UÇK-së Besim Mala, së bashku me luftëtarë të tjerë të UÇK-së si Asllan Fazliu dhe Sabit Lladrovci, udhëhoqën një operacion për të sulmuar stacionin e policisë në Drenas disa herë. Sulmet ishin të suksesshme dhe UÇK-ja arriti t'i sfidonte ndjeshëm forcat serbe në qytet.[26]
Sulmet e UÇK-së ndaj uzinës së Feronikelit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Forcat e Besim Malës luajtën gjithashtu një rol vendimtar në sulmet ndaj pozicioneve serbe në Kompleksin Industrial "Feronikeli" në Drenas, i cili vepronte si një bazë jugosllave në qytet. Sulmet ishin jetike në prishjen e aftësive logjistike dhe operacionale të forcave serbe në rajon. Këto operacione u karakterizuan nga manovra të shpejta dhe të papritura që maksimizuan ndikimin e UÇK-së pavarësisht burimeve të tyre të kufizuara. Sulmet çuan në ndërprerjen e operacioneve jugosllave në zonën e Drenasit.[26]
Masakra e Izbicës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Granatimi i fshatit Izbicë filloi gjatë natës së 27 marsit kur një grup prej të paktën pesëdhjetë ushtarësh, policësh dhe paraushtarakësh jugosllavë hyri në fshat. Ata mbanin veshur uniforma kamuflazh dhe blu të errët ose të zeza, dhe mbanin thika të gjata. Disa mbanin maska skijimi dhe të tjerë i kishin fytyrat e nxirë me bojë yndyre. Më 28 mars, pothuajse të gjithë burrat e rritur ikën në male, duke lënë kryesisht gra, fëmijë dhe pleq në fshat. Në fushën e Izbicës, atë ditë ishin mbledhur mijëra njerëz, pothuajse të gjithë gra, fëmijë dhe pleq. Vetëm rreth 150 burra ishin midis tyre. Forcat e sigurisë kombëtare kërcënuan se do t'i vrisnin fshatarët dhe kërkuan para. Pasi morën paratë, i ndanë burrat nga gratë dhe fëmijët. Gratë dhe fëmijët u dërguan në Shqipëri. Burrat u ekzekutuan më pas me armë automatike. Disa gra dhe pleq u ekzekutuan gjithashtu në fshat.[27] Si përfundim, u vranë 93-120 civilë shqiptarë të Kosovës.[28]
28-31 Mars Fundi i Ofensivës dhe Tërheqja Jugosllave
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas masakrës në Izbicë, përleshjet vazhduan në disa fshatra të tjera të Drenicës, të cilat përfshinin vende si Polac, Prekaz, Abri, Likoc, Gradica dhe shumë fshatra të tjerë.[29] Luftime të mëtejshme ndodhën në Negroci më 30 mars, në të cilat UÇK i këshilloi fshatarët të iknin në zona më të sigurta si Vuçaku dhe Terdeci, të cilat ishin ende nën kontrollin e UÇK-së.[13] Deri më 31 mars, jugosllavët ishin tërhequr nga fshatrat që kishin pushtuar në Drenicë dhe Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK) rimori kontrollin mbi fshatrat që kishin humbur para dhe gjatë ofensivës, gjë që çoi gjithashtu në kthimin e disa refugjatëve shqiptarë.[5]
Beteja e Dytë e Polacit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Nga 28 deri më 31 mars, një betejë e dytë do të zhvillohej në fshatin Polac.[29] UÇK-ja e rimorri Polacin më 31 mars, kur forcat jugosllave ishin tërhequr nga Drenica, përfshirë Polacin.[5] Një ushtar i UÇK-së, Metë Bajram Kastrati, u vra gjatë Betejës.[16]
Beteja e Prekazit (1999)
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 29 mars, rreth orës 16:00, forcat jugosllave me automjete të blinduara përparuan nga fshati Polac drejt lagjes Kodra në Prekaz të Poshtëm. Një grup prej rreth 10 luftëtarësh të UÇK-së u mobilizuan shpejt për t'i rezistuar sulmit, duke u angazhuar në luftime të afërta. Forcat jugosllave u angazhuan në luftime të afërta me UÇK-në dhe po i mposhtnin ata me artilerinë e tyre. Përforcimet e UÇK-së nga zonat përreth dhe lagje të tjera në Prekaz, përfshirë Lushtakun, mbërritën dhe nisën një kundërsulm kundër forcave jugosllave. Kjo i detyroi forcat jugosllave të tërhiqeshin drejt Polacit, i cili u braktis. Një ushtar i UÇK-së, Avdullah Kodra, u vra, ndërsa një komandant i Brigadës së 114-të "Fehmi Lladrovci", Avdyl Kodra, dhe një ushtar tjetër, Hajdin Kodra, u plagosën.[11][30] Jugosllavët pësuan disa humbje dhe një automjet luftarak u dëmtua.[18]
Viktimat
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]UÇK-ja pësoi 14 viktima në ato beteja sipas Librit të Kujtimit të Kosovës të FDH-së.[16] Ndërsa 2 luftëtarë të UÇK-së, përfshirë një komandant, u plagosën gjatë Betejës në Prekaz.[11] Human Rights Watch sugjeron se para masakrave në Kosovë, përfshirë Drenicën në mars të vitit 1999, forcat jugosllave dhe serbe pësuan shumë humbje nga UÇK-ja.[17] Rreth 93-130 civilë shqiptarë të Kosovës u vranë në Izbicë, ndërsa 19 të tjerë u vranë në Padalishtë.[28][25] Gjatë ofensivës në Skenderaj, u ekzekutuan edhe 10 civilë të tjerë.[14]
Pasojat
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas ofensivës, shumë përleshje do të vazhdonin në Drenicë, veçanërisht në Rezallë.[9] Përplasjet zgjatën deri më 30 maj 1999, kur incidenti i fundit i madh në Drenicë ishte Prita afër Arllatit, i cili rezultoi në vdekjen e Rasim Kiçina dhe Ragip Halilaj.[31] Sipas FDH, gjatë përleshjeve në Drenicë pas ofensivës së marsit 1999, 102 ushtarë jugosllavë dhe policë serbë u vranë midis prillit dhe majit 1999, ndërsa 74 militantë të UÇK-së vdiqën.[16]
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 Krieger, Heike (2001). The Kosovo Conflict and International Law: An Analytical Documentation 1974-1999. Cambridge University Press. fq. 56. ISBN 9780521800716.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Gabim citimi: Invalid<ref>tag; name "Krieger" defined multiple times with different content. - 1 2 3 4 "UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo - 5. Drenica Region". www.hrw.org.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 3 "Agency Reports on Threats from the 'Liberation Army'" (PDF). kosovo.sensecentar.com. fq. 115.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Gabim citimi: Invalid<ref>tag; name "kosovosensecentar" defined multiple times with different content. - 1 2 "Killings in the Izbica area" (PDF). amnesty.org.
Despite ongoing Serbian and FRY military activity, KLA units succeeded in retaining an active presence in the area.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 3 "Kosovo: Civilians rounded up and murdered by Serbian forces, witnesses tell Amnesty International delegates" (PDF). amnesty.org.
After Serb forces withdrew from the area on or around 31 March, ethnic Albanians were again able to emerge from hiding.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Gabim citimi: Invalid<ref>tag; name "Civilians rounded up" defined multiple times with different content. - 1 2 "KOSOVO / KOSOVA As Seen, As Told" (PDF).
Staro Cikatovo/Cikatove e Vjeter is around 8 km north-east of Glogovac town. After shelling began in the area on 20 March, the VJ, accompanied by police and other forces, including some in camouflage uniform with red armbands, came into the village. As the villagers fled, one group was stopped and held on the road for two hours. The police then broke into the village school and told them to go inside; they were kept there until 14:00 hours with two tanks guarding them, and then were released. The following day, the village was again shelled, and this time Red Cross vehicles came and took some of the wounded. On 22 March, VJ moved into the village, and remained there for about a month; during this time they forced the villagers to stay there.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 3 "Killings in the Izbica area" (PDF). amnesty.org.
Refugees and former KLA soldiers interviewed by Amnesty International delegates reported that a Serbian offensive against the region, already scarred by fighting that took place in 1998, began on 25 March 1999. Serbian and FRY forces took control of Banja (a predominantly Serb village in the area) and moved towards Kladernica, which they surrounded and captured on 27 March
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Gabim citimi: Invalid<ref>tag; name "Killings Izbica" defined multiple times with different content. - 1 2 Gall, Charlotta (22 mars 1999). "Serbs Burn the Birthplace Of the Albanians' Revolt". The New York Times.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Gabim citimi: Invalid<ref>tag; name "Gall" defined multiple times with different content. - 1 2 3 4 5 6 7 "Malush Halil Ahmeti (16.11.1951 – 15.5.1999)". radiokosovaelire.com. 15 maj 2025.
Muajt e dimrit të vitit 1999, Malush Ahmeti ka qendruar në Rezallë dhe rrethinë. Në kohën e ofensivës së përgjithshme serbe, që filloi në mars të vitit 1999, Malush Ahmeti ishte në ballin e luftës së bashku me Ilaz Dërgutin i cili asokohe ishte komandant operative i zonës së Drenicës, ku komandant zone ishte Sami Lushtaku. Rezalla ishte rrethuar nga të gjitha anët. Popullata civile ishte evakuar nga fshati në drejtim të maleve të Rezallës, në Tushillë dhe në Kopiliq të Ulët. Forcat serbe po bënin përpjekje ta thyenin rezistencën në Drenicë, por luftëtarët e lirisë nuk jepeshin. Ata, në të shumtën e rasteve ishin vënë në mbrojtje të popullatës civile, e cila ishte e rrezikuar nga zjarri i luftës. Në maj të vitit 1999, forcat serbe kishin vënë rrethin e hekurt përreth Rezallës. Malush Ahmeti me bashkëluftëtarët e tij luftonin kundër bandave kriminele, të cilat bënin përpjekje për të depërtuar te popullata civile. Shtatë javë, në prill maj, Rezalla ishte bërë bastion i pathyeshëm në të cilin nuk depërtoi dot ushtria okupatore e cila taktizoi në të gjitha metodat taktike ushtarake por nuk hyri dot.
- 1 2 3 4 "Adem Shaban Mulaj (25.7.1940 – 15.5.1999)". radiokosovaelire.com. 15 maj 2025.
Sot në orën 20.10 mbi Jugosllavinë filloi sulmi i parë i NATO-s, drejtuar mbi disa objektiva ushtarake. U bombardua Mali i Zi, Beogradi, disa qendra të tjera dhe Aeroporti i Prishtinës. Në mënyrë heroike nga forcat e UÇK-së, e sidomos nga kompania II dhe III e Brigadës 113 u vunë në mbrojtje fshatrat: Marinë, Rezallë, Polluzhë. Forcave tona iu bashkuan edhe ushtarët e Brigadës 114, "Fehmi Lladrovci". Sot, qysh prej orës 8 e 30 minuta, unë Ademi, Alush Istogu dhe Murat Kukaj kemi qëndruar në pozicione, në fshatin Polluzhë
- 1 2 3 4 5 "Avdyl Kodra: Beteja e 29 Marsit e vitit 1999 në Prekaz". radiokosovaelire.com. 29 mars 2019.
Ishte gati fundi i ditës, kur zakonisht nuk priteshin sulme armike, ishin tërhequr rojet dhe meqenëse ishte ditë Bajrami, një grup luftëtaresh ishin tubuar për te ngrëne dhe festuar. Rreth orës 16, dikush kishte vërejtur lëvizje të forcave të armikut të cilat ishin të përcjella me mjete të blinduara nga fshati Polac në drejtim të Prekazit, saktësisht lagjes Kodra. Ata tashmë kishin arritur në logun e fshatit dhe kishin filluar pozicionimin. Grupi i luftëtareve menjëherë u mobilizua dhe filluan të pozicionoheshin në mënyre që të dëbonin sulmin. Ishin rreth 10 pjesëtarë të UCK-së. Pozicionet ishin shume afër me pozicionet e armikut dhe beteja dukej e ashpër. Ishte e qartë se rezistenca nuk do të mund të mbahej shumë gjatë duke pas parasysh armatimin e rëndë të cilin e përdorte armiku. Me të dëgjuar krismat, grupet tjera të luftëtareve të cilët ndodheshin në pjesën e sipërme të lagjes Kodra i erdhën në ndihmë grupit. Nga lagja Lushtaku gjithashtu. Tashmë luftëtaret u bënë më shumë në numër dhe nga pozicionet e ndryshme sulmonin forcat e pozicionuara te armikut. Kjo bëri që armiku të tërhiqet në drejtim të fshatit Polac, ku nuk kishte asnjë banorë. Në ketë betejë ra heroikisht dëshmor, Avdullah Kodra dhe u plagosën rëndë komandanti i kompanisë, Avdyl Kodra, dhe ushtari Hajdin Kodra, pjesë e brigadës 114.
- 1 2 "Killings in the Izbica area" (PDF). amnesty.org.
Some of the civilians remained in their homes or gathered together in village schools, including those of Kladernica, Tušilje (Tushilë) and Turi_evac (Turiçevc), while others fled towards neighbouring villages, many of them taking refuge in Tušilje, which was still under KLA control.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 "KOSOVO / KOSOVA As Seen, As Told" (PDF). fq. 328.
On 30 March, attacks began in the Negrovce area and the UCK advised villagers to move to safer territory, in the Vucak valley towards the Trdevac/Terdec village.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Gabim citimi: Invalid<ref>tag; name "Kosova" defined multiple times with different content. - 1 2 3 "Kosovo Conflict Chronology: September 1998 - March 1999". www.everycrsreport.com. 6 prill 1999.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Gabim citimi: Invalid<ref>tag; name "Kosovo Conflict Chrnonology" defined multiple times with different content. - 1 2 3 4 5 "Predmet Pavkovica i drugi (IT-03-70) - Optuznica". icty.org.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 3 4 5 "Kosovo Memory Book". www.hlc.rdc.org.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Gabim citimi: Invalid<ref>tag; name "Kosovo Memory Book" defined multiple times with different content. - 1 2 "UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo - 1. Executive Summary". hrw.org.
…some massacres were committed after Serbian or Yugoslav forces suffered casualties at the hands of the KLA.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Gabim citimi: Invalid<ref>tag; name "HrwUnderOrdersKosovo1999" defined multiple times with different content. - 1 2 "Avdullah Kodra (20.10.1975 – 29.3.1999)". radiokosovaelire.com. 29 mars 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Gabim citimi: Invalid<ref>tag; name "AvdullahKodraRKL" defined multiple times with different content. - ↑ "UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo - 1. Executive Summary". hrw.org.
The municipalities of Glogovac (Gllogofc) and Srbica (Skenderaj) in the Drenica region, the cradle of the KLA, were the scene of multiple massacres of civilians, as well as arbitrary detentions, torture, and the systematic destruction of homes and other civilian property.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Bami, Xhorxhina (18 korrik 2022). "Kosovo Football Fans Criticised for Barring Tourists from Guerrilla Memorial". balkaninsight.com.
The students were barred from entering by a football fan group called Shqiponjat e Zeza-Drenica (Black Eagles Drenica) from Skenderaj/Srbica, which was a KLA stronghold during the war.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Gjinovci, Rron (2 dhjetor 2016). "Elections in the stronghold of a divided party". www.prishtinainsight.com.
Drenas was a KLA stronghold and also a historic heartland of the PDK.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Alex J. Bellamy (prill 2001). "Reconsidering Rambouillet". Contemporary Security Policy. 22: 31–56. doi:10.1080/13523260512331391056.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Eric Suy (2000). "NATO's Intervention in the Federal Republic of Yugoslavia". Leiden Journal of International Law. 13: 193–205. doi:10.1017/S0922156500000133.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ George Jahn (21 mars 1999). Fighting escalates in Kosovo. Daily Union.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 "20 vjet nga masakra e Padalishtës së Skënderajt - FOKUSI". www.fokusi.info. 26 maj 2019. Arkivuar nga origjinali më 16 dhjetor 2025. Marrë më 23 janar 2024.
- 1 2 "Besim Bislim Mala (14.8.1971 – 17.4.2000)". radiokosovaelire.com. 17 prill 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo - 5. Drenica Region". www.hrw.org.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 "Judgement: Prosecutor vs. Milan Milutinović, Nikola Šainović, Dragoljub Ojdanić, Nebojša Pavković, Vladimir Lazarević and Sreten Lukić" (PDF). icty.org. fq. 216, 248.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 Qeriqi, Ahmet (17 shkurt 2025). "Ahmet Qeriqi: Kosova, një histori e shkurtër deri në pavarësi III". radiokosovaelire.com.
Beteja e Abrisë, Likocit, Rrezallës, Prekazit, Polacit, Gradicës, Melenicës, Artakollit, Aqarevës, Kopiliqit, Gradicës, e shumë të tjera, (të cilat do të evidentohen kohë pas kohe)
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Beteja e 29 marsit në Prekaz, përkujtohet dëshmori Avdullah Kodra". botasot.info. 29 mars 2021.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Rasim Rrahman Kiçina (25.8.1972 – 30.5.1999)". radiokosovaelire.com. 30 maj 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)