Operacionet nautike

Detarë duke kryer operacione nautike, Marina Polake, Kotka, Deti Baltik, 2007

Operacionet Nautike i referohen operacioneve të ekuipazhit të një anijeje. Është termi i përdorur në arsimin akademik për tiu referuar studimeve të fushës profesionale. Duhet pasur parasysh se "operancionet e anijes" mund të interpretohet në shumë mënyra; ato mund ti referohet operancionit fizik të vetë anijes, d.m.th. funksionimit faktik të motorave të anijes dhe pajisjet fizike, ose lundrimi i anijes në det, apo funskionimi faktik i ekuipazhit në rolet e tyre përkatëse. Operacionet Nautike i referohen të gjitha procedurave operacionale, roleve specifike të oficerëve dhe anëtarëve të ekuipazhit si dhe funksioneve rregullare dhe proceseve teknike, që së bashku i japin formë strukturës dhe funksioneve për operacionet e përgjithshme të një anijeje.

Funskionet e anijes

Shiko gjithashtu: Lundrimi dhe Manovra (detaria)

Ka shumë funksione që përgjithësisht janë të zakonshme në të gjitha llojet e anijeve.

Lundrimi

Shiko gjithashtu: Hartografia Nautike dhe Nautika

Një ditë pune në lundrim

Dita te punës në lundrim është një varg minimal detyrash të lidhura me lundrimin e kujdesshëm. Përcaktimi varion sipas anijeve ushtarake apo civile, përveç se nga anija në anije, por metoda tradicionale merr një formë ngjashmërie:

1. Mirëmbajtja e vazhdueshme e vlerësimit të kursit të navigimit.
2. Marrja e dy ose më shumë vrojtimeve yjore në agim për një pikë astronomike referimi (kujdesi për vrojtuar 6 yje).
3. Vrojtimi i diellit të mëngjesit. Mund të kryhet në ose afër rrethit të parë vertikal për gjatësinë, ose në cdo kohë për një linjë të pozicionit.
4. Përcaktimi i gabimit të busullës nëpërmjet vrojtimit të azimutit të diellit.
5. Përllogaritja e intervalit në mesditë, shikimi i kohës së mesditës së dukshme vendore dhe konstateve për meridianin apo vrojtimeve të mëparshme të meridianit.
6. Meridiani i mesditës ose vrojtimet e mëparshme të meridianit të diellit për vijën gjerësore të mesditës. Shtrirja, me pikë referimi vijën e Venusit për referimin e mesditës.
7. Përcaktimi i kohës së mesditës, zgjatjes së ditës, perëndimit dhe shmangjes nga kursi.
8. Të paktën një vijë diellore mbasdite, në rast se yjet nuk janë të dukshëm në perëndim.
9. Përcaktimi i shmangjes së busullës nëpërmjet vrojtimit të azimutit të diellit.

Një oficer komande, duke u shpjeguar studentëve simulatorin e lundrimit gjatë një turi

1. Marrja e dy ose më shumë vrojtimeve yjore në të errur si pikë referimi astronomike (kujdes për të vrojtuar 6 yje).

Navigacioni në anije përgjithësisht zhvillohet në urën e komandës. Ai mund të zhvillohet gjithashtu në hapsirën e afërt, kur tryezat e hartave dhe publikimeve janë të disponueshme.

Planifikimi i udhëtimit

Shiko gjithashtu: Konventa e Kombeve të Bashkuara për Ligjin e Detit

Planifikimi i udhëtimit apo planifikimi i kalimit është një proçedurë për të zhvilluar një përshkrim të plotë të udhëtimit të anijes nga fillimi deri në fund. Plani përfshin nisjen nga porti dhe zona e limanit, pjesën në rrugë të një udhëtimi, qasja ndaj destinacionit dhe ankorimit. Sipas ligjit ndërkombëtar, një kapiten anijeje është ligjërisht përgjegjës për planifikimin e udhëtimit, megjithatë në anijet e mëdha, detyra delegohet te navigatori i anijes.

Sinjalizime detare

Sipas studimeve, gabimi njerëzor është një faktor në 80 përqind të aksidenteve të navigimit dhe se në shumë raste njeriu që bën gabimin kishte patur akses në informacion që mund ta kishte parandaluar aksidentin. Praktika e planifikimit të udhëtimit ka evoluar nga vijat me laps në Hartat Nautike, drejtë një proçesi menaxhimi risku.

Planifikimi i udhëtimit përbëhet nga katër faza: mendimi vlerësues, planifikimi, ekzekutimi dhe mbikëqyrja, që janë specifikuar në rezolutën A.893(21), Udhëzime për Planifikimin e Udhëtimit nga Organizata Ndërkombëtare Detare, që janë pasqyruar në ligjet vendore të vendeve nënshkruese të OND-së (për shembull, titulli 33 i "Code of Federal Regulations" në ShBA) dhe një numër librash ose botimesh profesionale. Janë rreth pesëdhjetë elemente të një plani të kuptueshëm udhëtimi në varësi të madhësisë dhe llojit të anijes.

Sistemi i integruar i urës në një anije të shërbimit pranë bregut

Faza e mendimit vlerësues merret me mbledhjen e informacionit të rëndësishëm për udhëtimin e propozuar ashtu dhe sigurimin e risqeve dhe llogaritjes së veçorive kyç të udhëtimit. Kjo përfshinë konsiderimin e llojit të lundrimit të kërkuar, p.sh.: lundrimi në akull, rajonin përmes të cilit anija do të kalojë dhe informacionit hidrografik përgjatë kursit. Në fazën tjetër, krijohet një plan i shkruar i udhëtimit. Faza e tretë është zbatimi apo ekzekutimi i planit të përfunduar të udhëtimit, duke llogaritur çdo rrethanë që mund të shfaqet, si ndryshimet e motit, që mund të kërkojnë rishikimin apo ndryshimin e planit. Faza fundore e planifikimit të udhëtimit konsiston në monitorimin apo mbikëqyrjen e ecjes së anijes në lidhje me planin dhe përgjigjet ndaj shmangjeve dhe rrethanave të paparashikuara.

Sistemet e integruara të urës

Konceptet e integruara elektronike të urës së komandës po e drejtojnë sistemin e planifikimit të navigimit nga e ardhmja. Sistemet e integruara i marrin të dhënat nga sensorë të ndryshëm të anijes, paraqesin elektronikisht informacionin e pozicionimit dhe mundësojnë sinjale kontrolli të kërkuara për të mbajtur një mjet lundrimi në kursin e paracaktuar. The navigator becomes a system manager, choosing system presets, interpreting system output, and monitoring vessel response.

Rolet dhe rangjet e anëtarëve të ekuipazhit

Kapiteni

Tryeza e hartave dhe rafte me publikime

Artikulli kryesor: Kapiteni i anijes

Kapiteni ose mjeshtri është oficeri më i lartë përgjegjës i anijes, duke vepruar në emër të pronarit të saj. Nëse kapiteni është një anëtar i departamentit të kuvertës ose nuk është çështje e ndonjë problematike dhe përgjithësisht varet nga mendimi i një kapiteni individual. Kur një anije ka një oficer kuverte, kapiteni nuk bënë roje duke mbikëqyrur.

Kapiteni është përgjegjës për punët e përditshme të anijes nën komandën e tij. Është përgjëgjësia e tyre të sigurojnë se të gjitha departamentet i zbaktojnë kërkesat. Në këtë mënyrë, krerët e departamenteve të ndryshme i japin atij llogari. Ai përfaqëson pronarin dhe kështu quhet edhe "padron". Kapiteni, zyrtarisht, nuk konsiderohet një anëtar ekuipazhi, që përbënë një përparësi në zgjidhjen e problematikave të përmendura më sipër.

Ekuipazhi duke pompuar ujin nga kuverta, pasi anija e përfshirë nga stuhia ka humbur një velë, pikturë e Henry Scott Tuke "All Hands to the Pumps", 1888

Departamenti i kuvertës

Oficerët e kuvertës

Oficerët e kuvertës janë detarë të liçensuar, që janë përgjegjës për navigimin dhe udhëtimin e sigurtë të anijes. Ata përfshijnë oficerin e parë, të dytë, të tretë dhe kadetët e kuvertës, bocmanin, detarët e klasit të parë, detarët e zakonshëm dhe detarët e paçertifikuar.

Oficeri i parë

Oficerë amerikanë duke vrojtuar pozicionin e diellit nëpërmjet seksantit, luftanija "USS Alaska", 1945

Oficeri i parë i kuvertës është kreu i departamentit të kuvertës në një anije tregtare, i dyti në komandë pas kapitenit të anijes. Përgjegjësitë kryesore të oficerit të parë të kuvertës janë operacionet e ngarkesës së mjetit lundures, stabiliteti i tij dhe mbikëqyrja e ekuipazhit të kuvertës. Oficeri i parë është përgjegjës për sigurinë e anijes, ashtu dhe për mirëqenien e ekuipazhit në bord. Ai në mënyrë tipike mbikëqyr 4–8 roja navigimi si oficer përgjegjës i mbikëqyrjes nagigacionale, duke drejtuar skuadrën e urës.

Disa ekuipazhe kanë oficerë të tretë shtesë, që i lejojnë oficerit të parë të mos bëjë rojë në mbikëqyrjen e navigacionale dhe të përqëndrohet më shumë te ngarkesa dhe operacionet e kuvertës. Detyrat shtesë përfshijnë mirëmbajtjen e bordit të anijes, mekanizmave të ngarkesave, akomodimin, pajisjet e shpëtimit të jetës dhe pajisjet zjarrfikëse. Oficeri i parë gjithashtu trajnon ekuipazhin dhe kadetët në aspekte të ndryshme si siguria, luftimi i zjarreve, kërkim-shpëtim dhe kontigjenca të tjera. Ai merr komandën e të gjithë anijes në mungesë ose paaftësi të kapitenit.

Ekuipazhi i direkut duke qëndruar si vrojtues të sigurisë, ndërsa oficerë të ulët duke u ngjitur sipër në një anije amerikane

Ofireci i dytë

Oficeri i dytë i kuvertës është një oficer përgjegjës për mbikëqyrjen navigacionale që bënë roje, duke drejtuar skuadrën e urës dhe lundrimin e anijes. Oficeri i dytë është oficeri i tretë me më shumë përvojë në departamentin e kuvertës pas kapitenit/padronit dhe oficerit të parë. Detyra kryesore e oficerit të dytë është navigacionale, që përfshin përditësimin e hartave dhe publikimeve, duke i mbajtur ato me kohën, bërjen e planeve të udhëtimit dhe të gjitha aspektet navigacionale të anijes. Detyrat e tjera të tij mund të përfshijnë drejtimin e përgjegjësve të linjës, mbikëqyrësit e ngarkesës, drejtimin e hollësive të akorimit, si dhe trajnimin dhe udhëzimin e anëtarëve të ekuipazhit.

Oficeri i tretë

Oficeri i tretë është një oficer përgjegjës për mbikëqyrjen navigacionale i kualifikuar vendroje, më i ulët dhe i ri se oficeri i dytë. Kur ndodhet në vendrojën navigacionale, ai drejton skuadrën e urës, manovrimin e mjetit, mbajtjen e sigurtë dhe në kurs. Detyrat kryesore të oficerit të tretë janë çështjet e sigurisë, inspektimi i kyçjeve të mekanizmave, varkat e sigurisë dhe të gjitha pajisjet në bord që konfirmojnë sigurinë dhe operacionalitetin. Detyra të tjera përfshijnë drejtimin e përgjegjësve të linjës, mbikëqyrjet e e ngarkesës, drejtimin e hollësive të ankorimit si dhe trajnimi dhe udhëzimi i anëtarëve të ekuipazhit. Ai ose ajo normalisht është pjesë e skuadrës së komandës gjatë urgjencave dhe stërvitjeve.

Kadeti i kuvertës

Kadet i Marinës Franceze duke kryer një matje nëpërmjet alidades, në bordin e anijes patrulluese "Cormoran"

Një kadet kuverte ose oficer nën trajnim navigacional apo çirak nautik është një çirak që duhet të mësojë detyrat themelore të një oficeri të kuvertës në bordin e një anijeje. Kadetët e kuvertës pasi kalojnë një kohë të mjaftueshme në det dhe testeve çertifikohen kompetentë si oficerë përgjegjës për mbikëqyrjen navigacionale.

Detarët e paçertifikuar

Marinarët pa një çertifikatë kompetence quhen ratings. Ata ndihmojnë në të gjitha detyrat që mund të dalin gjatë një udhëtimi. Kjo përfshin për shembull, ankorimin, pastrimin e anijes dhe pajisjeve të saj si dhe riparimin e linjave dhe litarëve të dëmtuar. Këto janë punë fizikisht sfiduese që duhen kryer pavarësisht motit.

Bocmani

Artikulli kryesor: Bocmani

Bocmani është përsoni më i rëndësishëm i paliçensuar (detar i paçertifikuar, rating) në departamentin e kuvertës. Përgjithësisht bocmani zhvillon detyrat e udhëzuara nga oficeri i parë, duke drejtuar detarët e klasit të parë dhe ata të zakonshëm. Ai përgjithësisht nuk qëndron në vendrojën navigacionale.

Planifikimi i dobët i udhëtimit dhe shmangja nga plani mund të çoi në ngecje cektine, dëmtim anijeje dhe humbje ngarkese

Detarët e klasit I

Një detar i klasit të parë operon nën bocmanin, duke përmbushur detyra si operimi i linjave të akonrimit apo fiksimit në liman, operimi i mekanizmave të kuvertës, gjendjen e hollësive të akorimit dhe operimin e ngarkesës. Një detar i klasit të parë qëndron gjithashtu në vendrojen navigacionale, përgjithësisht si një vrojtues apo timonier.

Detarët e zakonshëm

Një detar i zakonshëm është anëtar i rendit më të ulët të departamentit të kuvertës. Pozicioni prej shekujsh ka qenë dhe është një shegerti për tu bërë detar i klasit të parë. Në kohët moderne, detari i zakonshëm kërkohet që të punojë një sasi të caktuar kohe, duke fituar atë që quhet si kohë deti. Termi detar i zakonshëm është përdorur për tiu referuar një detari me një dhe dy vjet përvojë në det, që tregojnë aftësi të mjaftueshme për tu graduar nga kapiteni i tyre. dhe përgjithësisht ndihmon me punën që bëjnë detarët e klasit të parë. Detyra të tjera përfshijnë mbikëqyrjen dhe zakonisht detyrat e pastrimit.

Oficerët e teknikë

Oficerët teknikë quhen edhe inxhinierë teknikë apo ofirecë të makinerive, të cilët janë detarë të liçensuar të kualifikuar dhe përgjegjës për operimin dhe mirëmbajtjen e impianteve shtytëse dhe sistemet mbështetëse për një mjet lundrues dhe ekuipazhin, pasagjerët dhe ngarkesën e tij. Ata janë përgjegjës për mbajtjen e anijes dhe makinerive funksionale. Sot, anijet janë njësi të ndërlikuara që kombinojnë mjaftë teknologji brenda një hapsire të vogël. Kjo përfshin jo vetëm motorin dhe sistemin shtytës, por gjithashtu, për shembull, impiantin e furnizimit elektrik, ndriçimin, karburantin, lubrifikimin, ajrin e kondicionuar, impiantet ftohëse, trajtimin e mbeturinave, distilimin e ujit dhe sistemet hidraulike në bordin e anijes, mjetet e ngarkim-shkarkimit etj. Një inxhinier zakonisht kohsiderohet një oficer i lartë në renditjen e anijes.

Dhoma e kontrollit të makinerisë në anijen franceze Argonaute

Departamentet

Ndarja më themelore e roleve të ekuipazhit dhe plotësimin e anijes bëhet sipas departamentit. Këto përfshijnë departamentin e kuvertës, departamentin e makinerive dhe departamentin e kujdestarëve.

Departamenti i kuvertës

Departamenti kuvertës është një skuadër organizacionale në bordin e anijeve të marinës ushtarake dhe marinës tregtare. Departamenti dhe kërkesat e tij operuese, përfshijnë përgjegjësi të çdo rangu rregullohen brenda Konventës Ndërkombëtare mbi Standardet e Trajnimit, Çertifikimit dhe Mbikëqyrjes për Detarët, e zbatueshme vetën në flotat tregtare të vendeve që e kanë ratifikuar atë. Departamenti drejtohet nga oficerët e kuvertës, që janë detarë të liçensuar, dhe të komanduar në tërësi nga kapiteni i përgjithshëm i anijes. Detarët në departamentin e kuvertës kryejnë një larmi detyrash në mjetin lundrues, por më së pari menaxhojnë navigimin e një mjeti lundrues nga ura e komandës. Megjithatë, ata zakonisht janë përgjegjës edhe për mbikëqyrjen dhe monitorimin e çdo lloj ngarkese detare në bord, ashtu dhe sigurimin e mirëmbajtjes së kuvertës dhe bordin e sipërm të strukturës, duke monitoruar stabilitetin e anijes, duke përfshirë ngarkimin dhe shkarkimin ujit të balastës, zavorrës apo saburrës, duke kryer operacionet e fiksimit në mol dhe në fund ankorimin e anijes.

Departamenti i makinerive

Kryeinxhinieri në punë në makinerinë kryesore të anijes norvegjeze MF Bastø II

Një departament makinerish ose departament inxhinierik është një njësi organizative në bordin e një anijeje që është përgjegjës për operimin, mirëmbajtjen dhe riparimin e sistemeve shtytëse si dhe sistemet mbështetëse për ekuipazhin, pasagjerët dhe ngarkesën. Këto përfshijnë motorin e anijes, karburantin, lubrifikimin, distilimin e ujit, ndriçimin, ajrin e kondicionuar dhe impjantin frigoriferik.

Departamenti i makinerive u shfaq me mbërritjen e motorave navalë të shtytjes, gjerësisht gjatë gjysmës së dytë të shekullit të XIX. Për shkak të përparimeve në teknologjinë navale gjatë shekullit të XX, departamenti i makinerive në bordin e anijeve tregtare konsiderohet njëlloj i rëndësishëm si departamenti i kuvertës, pasi oficerët e trajnuar në inxhinieri kërkohet të menaxhojnë makineritë e një anijeje.

Departamenti i makinerive kujdeset për dhomën e motorit në bordin e një anijeje. Turnet variojnë në varësi të mjetit lundrues apo kompanisë. Kushdo ndodhet në turn duhet të qëndrojë rojë për të mbikëqyrur dhomën e makinerive dhe komponentet e saj. Për turnet e vendrojës ka anëtarë të ndryshëm të ekuipazhit.

Oficer mbikëqyrës në dhomën e kotrollit të impiantit elektrik në bordin e një Destrojeri të klasit Arleigh Burke të Marinës Amerikane

Tipikisht, një departament makinerish të anijes drejtohet nga oficerët teknikë , por i plotësuar me specialitete të tjera teknike të marinës tregtare si:

• Makinisti/Montatori: një detar i paliçesuar (ose oficer i ulët) që është specializuar në montim, saldim, etj.
• Motoristi: Një inxhinier mekanik i motorit naval detar i paliçensuar, jo gjithmonë i kualifikuar, që rri roje me oficerin e makinerive, si dhe kryen detyra rutinë dhe ndihmon oficerët e makinerive gjatë mirëmbajtjes.
• Grasatori: Një detar i paliçensuar që është përgjegjës për sugurimin lubrifikimit e përshtatshëm të makinerive. Kryen punë fizike si pastrimi, sondimin e depozitave etj.
• Pastruesi: Është niveli më i ulët në dhomën e makinerive dhe ka detyrë mbajtjen e hapsirave të makinerive të pastra dhe të rregullta. Pastruesit zakonisht përparojnë duke u bërë grasatorë kur bëhen familjarë me makineritë e dhomës së inxhinierike dhe rutinat specifike.

Në mënyrë që të jetë një oficer mbikëqyrës dhe të ketë liçensën për të, janë 3 kërkesa themelore që përfshijnë moshën, shërbimin detar dhe arsimimin/trajnimin mbi Konventën Ndërkombëtare mbi Standardet e Trajnimit, Çertifikimit dhe Mbikëqyrjes për Detarët. Disa nga kërkesat themelore të Rojës Bregdetare të Shteteve të Bashkuara mbi standardet e trajnimit, çertifikimit dhe mbikëqyrjes shkojnë më tej në shërbimin detar, trajnime të aprovuara si: menaxhimi i burimeve të makinerive, impiantet me turbinë me gas/avull, sistemet e kontrollit, etj., dhe në fund kompetencat që përfshijnë "dëshmi të standardit të kompetencës". Për më tepër, shumë mjete lundrimi bartin gjithashtu një lloj të veçant oficeri makinerish të njohur si oficer elektro-teknik.

Pozicione të braktisura brenda departamentit të makinerive përfshijnë fokistin, që ishte një detar i paliçensuar përgjegjës për furnizimin me qymyr të furrëave të valimit të motorave me avull dhe bartësit e qymyrit, një detar i paliçensuar që ngarkonte qymyrin në bunkerë dhe e bartëte atë nga bunkerët te fokisti.

Në ditët e sotme si rrjedhojë e rritjes së automatizimit në anijet tregtare dhe rritjen e hapsirave të pa mbikëqyrura të makinerive në bordin e anijeve tregtare, numri i oficerëve teknikë detarë është zvogëluar në mënyrë drastike.

Departamenti i kujdestarëve

Kryekujdestari drejton, udhëzon dhe cakton punët e personelit në funksione si përgatitja dhe shërbimi i ngrënies; pastrimi dhe mirëmbajtja e zonës së oficerëve dhe zonave të departamentit të kujdestarëve; si dhe marjen, nxjerjen nga inventari i depove. Kryekujdestari gjithasthu planifikon menutë; përpilon furnizimin, orarin dhe rrestrat e kontrollit të shpenzimeve. Kujdestari mund të bëjnë kërkesa furnizimi apo blerje pajisjesh në dyqane.

Kryekuzhinieri

Kryekuzhinieri është anëtar me përvojë të gjatë i paliçensuar i ekuipazhit që punon në departamentin e kujdestarëve të një anijeje. Pozicioni i tij korrespondon atij të bocmanit në departamentin e kuvertës, pompierit në një depozitë karburanti dhe elektriçistit (por jo një oficeri elektro-teknik) në departamentin e makinerive të një anijeje kontejnerësh ose një anijeje të përgjithshme ngarkese. Ai është i barasvlefshmi i një oficeri të ulët shef në marinë.

Kryekuzhinieri drejton dhe merr pjesë në përgatitjen dhe shërbimin e vakteve të ngrënies; përcakton orarin dhe radhën e operacioneve të kërkuara për të plotësuar oraret e shërbimit; inspekton pastërtinë e depove dhe pajisjeve si dhe depozitimin e duhur dhe përgatijen e ushqimit.

Historia

Kohët e lashta

Shiko gjithashtu: Marinat dhe anijet e lashta, Historia e detarisë së lashtë, Peripli, Galera, dhe Historia Detare

Në periudhën e lashtësisë, pasi qytetërimet përreth Mesdheut u rritën në madhësi dhe kompleksitet, marinat dhe luftanijet e tyre, si galerat u bënë më të mëdha. Dizajni bazë i dy ose tre radhëve të rremave mbeti i njëjtë, por më shumë rremues u shtuan në secilin rrem. Arsyet e sakta nuk njihen, por besohet se është shkaktuar nga veprimi i më shumë trupave dhe përdorimi i armëve me rreze më të gjatë në anije, si katapultat. Madhësia e forcave të reja navale, e bëri gjithashtu të vështirë gjetjen e rremuesve mjaftueshëm të aftë për sistemin një person për rrem të trirremave të hershme. Me më shumë se një person për rrem, një rremues i vetëm mund të vendoste shpejtësinë që të tjerët duhet të ndiqnin, d.m.th. se mund të mereshin rremues më të pazotë.

Shtetet pasuese të perandorisë së Aleksandrit të Madh ndërtuan galera që ishin si trirremat apo birremat në modelin e rremave, por të pajisura me rremues shtesë për çdo rrem. Sunduesi Dionisi I i Sirakuzës (rr. 432–367 p.e.s.) konsiderohet si nisësi i "pesës" dhe "gjashtës", d.m.th. pesë ose gjashtë radhë rremuesish duke gërshetuar dy ose tre radhë rremash. Ptolemeu i II (283–246 p.e.s.) njihet se ndërtoi një flotë të madhe me galera shumë të mëdha me mjaft dizajne eksperimentale të shtytur me nga 12 deri në 40 radhë rremuesisht, megjithëse shumica e tyre konsiderohet se kanë qenë mjaft jo praktike. Flotat me galera të mëdha u vunë në veprim në konflikte si Luftërat Punike (246–146 p.e.s.) midis Republikës Romake dhe Kartagjenës, që përfshinë beteja masive navale me qindra anije dhe dhjetëra mijëra ushtarë, detarë dhe rremues.

Shumica e dëshmive dokumentare të mbijetuara vijnë nga anijet greke dhe romake, megjithëse ka gjasa që galerat tregtare përgjatë gjithë Mesdheut ishin tepër të ngjashme. Në greqisht ato quheshin histiokopos ("vela-rremues") për të pasqyruar se ato mbështeteshin në të dyja llojet e shtytjeve. Në latinisht ato quheshin actuaria (navis) ("anije që lëviz"), duke theksuar se ato ishin të afta të përparonin pavarësisht kushteve të motit. Si një shembull i shpejtësisë dhe besueshmërisë, gjatë një rasti të fjalimit të famshëm Carthago delenda est, Katoni i Vjetër tregoi afërsinë e ngushtë të kryearmikes Romake, Kartagjenës duke i treguar një fik të njom dëgjuesve që ai pohoi se ishte këputur nga Afrika veriore vetëm para tre ditësh. Ngarkesa të tjera të bartura nga galerat ishin mjalti, djathi, mishi dhe kafshët e gjalla që përdoreshin për luftimin e gladiatorëve. Romakët kishin mjaft lloje galerash tregtare që ishin specializuar në funksione të ndryshme, nga të cilat actuaria me deri në 50 rremues ishte më zhdërvjellta, duke përfshirë phaselus-in (që do të thotë "mashurkë fasuleje") për bartjen e pasagjerëve dhe lembus-i, një bartës ekspres në shkallë të vogël. Shumë nga këto dizajne vazhduan të përdoren deri në Mesjetë.

Detarë në lartësi, duke mbledhur velat

Periudha e velierave

Shiko gjithashtu: Epoka e lundrimit me vela, Velierat, dhe Portolanët

Ekuipazhi i një anijeje me vela ndahet midis oficerëve (Kapiteni i anijes dhe vartësit e tij) dhe detarët ose duartë e zakonshme. Një detar i klasit të parë pritet të kryej mbledhjen e litarëve dhe mjeteve të tjera, mbledhjen e velave dhe drejtimin e timonit të anijes. Ekuipazhi organizohet për turnet e vendrojeve apo mbikëqyrjeve—mbikëqyrja e anijes për një periudhë—në mënyrë tipike katër orë secili turn. Richard Henry Dana Jr. dhe Herman Melville secili kishte përvoja personale në bordin e lundrash veliere të shekullit të XIX.

Lundrat tregtare

Richard Henry Dana Jr. e përshkruan ekuipazhin e brigës tregtare Pilgrim, që përfshinte gjashtë deri në tetë detarë të zakonshëm, katër anëtarë specialistë ekuipazhi (kujdestari, kuzhinieri, marangozi dhe velabërësi) dhe tre oficerë: kapiteni, oficeri i parë dhe i dytë. Ai e kundërvë plotësimin e ekuipazhit amerikan me atë të vendeve të tjera në anijet me të njëjtën madhësi të të cilëve ekuipazhi mund të shkojë deri në 30 veta. Mjetet më të mëdha lundruese tregtare kishin ekuipazhe më të mëdha.

Luftanijet

Herman Melville përshkruan organizimin e ekuipazhit të luftanijes së llojit fregatë USS United States (1797), si rreth 500 veta—duke përfshirë oficerët, personelin e listuar dhe 50 marinarë. Ekuipazhi ndahej në turnet e bordit të djathtë dhe bordit të majtë. Ndahej në tre krerë, grupe ekuipazhi përgjegjës për menaxhimin e velave tre direkëve; një grup i spiracës rezervë, vendqëndrimi i të cilëve ishte direku i përparmë dhe puna e të cilëve ishte menaxhimi i mjedisit të përparmë, spirancave dhe velave të përparme; roja e pasme, që ishin të vendosur në pupë dhe menaxhonin velat kryesore, spanker-in dhe menaxhonin vela të ndryshme, duke kontrolluar pozicionin e velave; mesorët, që ishin të vendosur në mes të anijes dhe kryenin punë të rëndomta, si pastrimi, kujdesimi i kafshëve, etj.; dhe mbajtësit, që zinin kuvertat e poshtme të anijeve dhe ishin përgjegjës për punimet e brendshme të anijes. Ai gjithashtu përmend pozicione si bocmanët, topçinjtë, marangozët, punuesit e fucive, bojaxhinjtë, farkëtarët apo kallajxhinjtë, kujdestarët, kuzhinierët dhe çunakë të ndryshëm sic funksionon në një luftanije man-of-war. Anijet e linjës të shekujve të XVIII dhe XIX kishin një ekuipazh deri në 850 veta.

Studimet Detare

Shiko gjithashtu: Studimet Detare

Diploma më e lartë e marrë për fushat specifike akademike të "Operacioneve Nautike" është doktoratura. Univeritete të ndryshme përdorin terminologji të ndryshme për tiu referuar stidimeve të lidhura me këtë fushë profesionale dhe akademike. Një fushë studimi që lidhet me këtë fushë profesionale është "Teknologjia Detare dhe Operacionet". Shkolla e Inxhinierisë, Kompjuterave dhe Matematikës në Universitetin e Plymouth-it në Britaninë e Madhe i referohet kësaj diplome si "Shkenca Navigacionale dhe Detare".

Një tjetër emërtim për studimet në lidhje me këtë fushë profesionale dhe akademike është "Teknologjia Detare".

Në fushën e "Shkencave Navale" është përdorur shpesh për tiu referuar trajnimit të studentëve për tu bërë oficerë në marinën e një vendi të caktuar.

Në Shqipëri janë dy universitete që ofrojnë diploma në këtë fushë studimi. Universiteti "Ismail Qemali" Vlorë, Fakulteti i Shkencave Teknike dhe Natyrore ofron diploma Bachelor në Navigacion, Navigacion dhe peshkim detar, Navigator për anijet civile, Navigator për peshkim detar, Master Profesional në Operacione Industriale dhe Navale, dhe në Studime të Avancuara Detare, Master Shkencor në Inxhinieri Navale, Phd Inxhinieri Mekanike dhe Navale.

Universiteti Aleksandër Moisiu Durrës, Fakulteti i Studimeve Profesionale ofron studime dy-vjeçare për Menaxhim Transporti Detar/Tokësor dhe për Mekanikën Detare. Gjithashtu ai ofron diplomë Bachelor në Navigacion dhe Menaxhim Detar dhe Master Profesional në Logjistikë dhe Siguri Detare Master Profesional në Logjistikë dhe Siguri Detare.

Shiko edhe

• Hartografia Nautike
• Kapiteni i anijes
• Manovra (detaria)
• Konventa e Kombeve të Bashkuara për Ligjin e Detit
• Nautika
• Studimet Detare
• Historia e Detarisë
• Shkencat Nautike Iberike 1400–1600
• Shkenca Nautike Portugeze
• Epoka e Lundrimit me Vela
• Historia e Navigimit
• Lundrimi Përqark Botës
• Marinat dhe anijet e lashta
• Historia e detarisë së lashtë
• Historia Detare
• Epoka e zbulimeve
• Eksplorimet Detare Portugeze

Bibliografia

• John Armstrong (1 dhjetor 2017). The Vital Spark: The British Coastal Trade, 1700–1930 (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 978-178694896-0.
• Nathaniel Bowditch (1995). The American Practical Navigator: An Epitome of Navigation (në anglisht). Defense Mapping Agency – Hydrographic / Topographic Center; ShBA.
• Lionel Casson (1995). "8: Merchant Galleys". përmbledhur nga Robert Gardiner; John Morrison (red.). The Age of Galleys: Mediterranean Oared Vessels since pre-classical Times (në anglisht). Conway Maritime Press. fq. 117–126. ISBN 978-0-85177-554-8.
• Richard Henry Dana Jr. (1895). Two Years Before the Mast: A Personal Narrative (në anglisht). Houghton, Mifflin.
• Anila Duka; Ndriçim Sadikaj (2021). "Quasiconformal Mappings in Ship Modeling" (PDF). Buletini Shkencor (në shqip dhe anglisht). Universiteti "Ismail Qemali" Vlorë. 2 (4): 186–189. ISSN 2310-6719. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 28 shkurt 2025. Marrë më 28 shkurt 2025.
• Brian Lavery (2014). The Ship of the Line: A History in Ship Models (në anglisht). Londër: Seaforth Publishing. ISBN 978-1-84832-214-1.
• Brian Lavery (2012). Nelson's Navy: The Ships, Men, and Organisation: 1793-1815 (në anglisht). Naval Institute Press. fq. 127-131. ISBN 978-159114612-4.
• Herman Melville (1850). White-jacket; Or, The World in the Man-of-war (në anglisht). Harper.
• John Sinclair Morrison; John F. Coates; Boris Rankov (2000). "2: Evolution and Supersession of the Trieres". The Athenian Trireme: The History an Reconstruction of an Ancient Greek Warship (në anglisht). Cambridge University Press. fq. 25–49. ISBN 0-521-56419-0.
• John Morrison (1995). "4: Hellenistic Oared Warships 399–31 BC". përmbledhur nga Robert Gardiner; John Morrison (red.). The Age of Galleys: Mediterranean Oared Vessels since pre-classical Times (në anglisht). Conway Maritime Press. fq. 66–77. ISBN 978-0-85177-554-8.
• Standards of Training and Certification of Watchkeeping' (STCW) Convention (në anglisht). Organizata Ndërkombëtare Detare. 2017. doi:10.62454/KD938E. ISBN 978-92-801-1635-9.
• Kodi Detar i Republikës së Shqipërisë (PDF) (Reportazh). Republika e Shqipërisë. 8 korrik 2004.
• Shkëlqim Sinanaj (2014). "Vlerësimi i anijeve dhe mbrojtja e mjedisit detar në gjirin e Vlorës" (PDF). Buletini Shkencor. Universiteti "Ismail Qemali" Vlorë. 1 (2). ISSN 2310-6719. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 28 shkurt 2025. Marrë më 28 shkurt 2025.
• Edward A. Turpin; William Alvin McEwen (1989). "1: The Everyday Labors of a Ship's Officer". përmbledhur nga William B. Hayler (red.). Merchant Marine Officers' Handbook (në anglisht). Centreville, Merilend: Cornell Maritime Press. fq. 3–20. ISBN 0-87033-379-8.
• Blenard Xhaferaj (2023). "Vlerësimi i karakteristikave të lëvizshmërisë së një anijeje peshkimi nëpërmjet përdorimit të softuerit "Fuqi Anije V 1.0"" (PDF). Buletini Shkencor. Universiteti "Ismail Qemali" Vlorë. 4 (6): 108–113. ISSN 2310-6719. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 25 shtator 2024. Marrë më 28 shkurt 2025.