Shko te përmbajtja

Optogjenetika

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Optogjenetika është një teknikë biologjike për të kontrolluar aktivitetin e neuroneve ose llojeve të tjera të qelizave me dritë . Kjo arrihet me anë të shprehjes së kanaleve jonike, pompave ose enzimave të ndjeshme ndaj dritës, posaçërisht në qelizat e synuara. Në nivelin e qelizave individuale, enzimat e aktivizuara nga drita dhe faktorët e transkriptimit lejojnë kontroll të saktë të shtigjeve biokimike të sinjalizimit. [1] Në neuroshkencën e sistemeve, aftësia për të kontrolluar aktivitetin e një grupi të përcaktuar gjenetikisht të neuroneve është përdorur për të kuptuar kontributin e tyre në vendimmarrje, [2] të mësuarit, [3] kujtesën e frikës, [4] çiftëzimin, [5] varësinë, [6] të ushqyerit, [7] dhe lëvizjen. [8] Në një aplikim të parë mjekësor të teknologjisë optogjenetike, shikimi u rikthye pjesërisht në një pacient të verbër me retinit pigmentozë . [9]

Teknikat optogjenetike janë futur gjithashtu për të hartëzuar lidhshmërinë funksionale të trurit . [10] [11] Duke ndryshuar aktivitetin e neuroneve të etiketuara gjenetikisht me dritë dhe duke përdorur teknika të imazherisë dhe elektrofiziologjisë për të regjistruar aktivitetin e qelizave të tjera, studiuesit mund të identifikojnë varësitë statistikore midis qelizave dhe rajoneve të trurit. [12] [13]

Një element i rëndësishëm historik është se konceptet e para të optogjenetikës u zhvilluan në fillim të viteve 2000, kur shkencëtarë si Karl Deisseroth, Edward Boyden dhe kolegët e tyre kombinuan gjenetikën me përdorimin e proteinave të tipit opsine, të ndjeshme ndaj dritës, të izoluara nga algat dhe mikroorganizma të tjera. Ky hap solli mundësinë për të kontrolluar me saktësi kohore dhe hapësinore aktivitetin e neuroneve, duke hapur rrugën për një revolucion në neuroshkencë dhe mjekësi.

Në një kuptim më të gjerë, fusha e optogjenetikës përfshin gjithashtu metoda për të regjistruar aktivitetin qelizor me tregues të koduar gjenetikisht. Këta tregues, si proteinat fluorescente që ndryshojnë intensitetin e dritës në përgjigje të kalciumit ose potencialit elektrik, u japin studiuesve mundësinë të ndjekin në kohë reale mënyrën se si qelizat komunikojnë dhe përpunojnë informacion. Kjo ka hapur rrugë për të kuptuar më mirë proceset komplekse të trurit dhe për të lidhur aktivitetin qelizor me sjelljen e organizmit.

Në vitin 2010, optogjenetika u zgjodh si "Metoda e Vitit" në të gjitha fushat e shkencës dhe inxhinierisë nga revista kërkimore ndërdisiplinore Nature Methods. [14] [15] [16] Në të njëjtin vit, një artikull mbi "Përparimet e Dekadës" në revistën kërkimore akademike Science nxori në pah optogjenetikën. [17] [18] [19]

Në vitin 1979, Francis Crick sugjeroi që kontrollimi i të gjitha qelizave të një lloji në tru, duke i lënë të tjerat pak a shumë të pandryshuara, është një sfidë e vërtetë për neuroshkencën. Crick spekuloi se një teknologji që përdor dritën mund të jetë e dobishme për të kontrolluar aktivitetin neuronal me saktësi kohore dhe hapësinore, por në atë kohë nuk kishte asnjë teknikë për t'i bërë neuronet të ndjeshme ndaj dritës.

Në fillim të viteve 1990, LC Katz dhe E Callaway kishin treguar se drita mund të çlironte glutamatin. [20] Heberle dhe Büldt në vitin 1994 kishin treguar tashmë shprehjen funksionale heterologe të një bakterierodopsine për rrjedhën e joneve të aktivizuara nga drita në maja. [21]

Në vitin 1995, Georg Nagel et al. dhe Ernst Bamberg provuan shprehjen heterologe të rodopsinave mikrobike (gjithashtu bakteriorhodopsina dhe gjithashtu në një sistem jo-nervore, oocitet Xenopus) (Georg Nagel et al., 1995, FEBS Lett.) dhe treguan rrymë të induktuar nga drita.

Metoda më e hershme e synuar gjenetikisht që përdori dritën për të kontrolluar neuronet e sensibilizuara ndaj rodopsinës u raportua në janar 2002, nga Boris Zemelman dhe Gero Miesenböck, të cilët përdorën neurone gjitarësh të kultivuara me rodopsinë Drosophila . [22] Në vitin 2003, Zemelman dhe Miesenböck zhvilluan një metodë të dytë për aktivizimin e neuroneve të varura nga drita, në të cilën kanalet e vetme jonotropike TRPV1, TRPM8 dhe P2X2 u mbyllën nga ligandë të fotokafazuar në përgjigje të dritës. [23] Duke filluar nga viti 2004, grupet Kramer dhe Isacoff zhvilluan fotoçelës organikë ose komponime "të mbyllura në mënyrë të kthyeshme" në bashkëpunim me grupin Trauner që mund të bashkëveprojnë me kanalet jonike të futura gjenetikisht. [24] [25] Metodologjia TRPV1, megjithëse pa shkaktarin e ndriçimit, u përdor më pas nga disa laboratorë për të ndryshuar ushqyerjen, lëvizjen dhe rezistencën e sjelljes në kafshët laboratorike. [26] [27] [28] Megjithatë, qasjet e bazuara në dritë për ndryshimin e aktivitetit neuronal nuk u aplikuan jashtë laboratorëve origjinalë, ndoshta sepse kanalordopsina më e lehtë për t’u përdorur u klonua menjëherë pas kësaj. [29]

Peter Hegemann, duke studiuar reagimin ndaj dritës së algave të gjelbra në Universitetin e Regensburgut, kishte zbuluar fotorryma që ishin shumë të shpejta për t'u shpjeguar nga rodopsinat klasike shtazore të shoqëruara me proteinën g. [30] Duke bashkëpunuar me elektrofiziologun Georg Nagel në Institutin Max Planck në Frankfurt, ata mundën të demonstronin se një gjen i vetëm nga alga Chlamydomonas prodhonte fotorryma të mëdha kur shprehej në oocitin e një bretkose. [31] Për të identifikuar qelizat që shprehnin, ata zëvendësuan bishtin citoplazmatik të proteinës së algës me një proteinë fluoreshente YFP, duke gjeneruar mjetin e parë optogjenetik të zbatueshëm përgjithësisht. [29] Ata deklaruan në punimin e vitit 2003 se "shprehja e ChR2 në oocite ose qelizat e gjitarëve mund të përdoret si një mjet i fuqishëm për të rritur përqendrimin citoplazmatik të Ca2 + ose për të depolarizuar membranën qelizore, thjesht me anë të ndriçimit".

Karl Deisseroth në Departamentin e Bioinxhinierisë në Universitetin e Stanfordit publikoi faqet e fletores nga fillimi i korrikut 2004 të eksperimentit të tij fillestar që tregonte aktivizimin e dritës së neuroneve që shprehnin një kanalordopsinë. [32] Në gusht 2005, stafi i tij i laboratorit, përfshirë studentët e diplomuar Ed Boyden dhe Feng Zhang, në bashkëpunim me Georg Nagel, publikuan demonstrimin e parë të një sistemi optogjenetik me një përbërës të vetëm, në neurone [33] duke përdorur mutantin kanalordopsinë-2 (H134R)-eYFP nga Georg Nagel, i cili është mutanti i parë i kanalordopsinës-2 që nga karakterizimi i tij funksional nga Georg Nagel dhe Hegemann. [29]

Zhuo-Hua Pan i Universitetit Shtetëror Wayne, duke bërë kërkime mbi rikthimin e shikimit pas verbërisë, provoi kanalorhodsinën në qelizat ganglionale - neuronet në sytë e njeriut që lidhen drejtpërdrejt me trurin. Vëzhgimi i parë i Pan për aktivizimin optik të neuroneve të retinës me kanalorhodopsinë ishte në shkurt 2004 sipas Pan, [34] pesë muaj para vëzhgimit fillestar të Deisseroth në korrik 2004. [35] Në të vërtetë, neuronet e transfektuara u bënë elektrikisht aktive në përgjigje të dritës, dhe në vitin 2005 Zhuo-Hua Pan raportoi transfektim të suksesshëm in-vivo të kanalorhodopsinës në qelizat ganglionale të retinës së minjve, dhe përgjigje elektrike ndaj fotostimulimit në kulturën e prerjes së retinës. [36] Kjo qasje u realizua përfundimisht në një pacient njerëzor nga Botond Roska dhe bashkëpunëtorët në vitin 2021. [9]

Në prill të vitit 2005, Susana Lima dhe Miesenböck raportuan përdorimin e parë të fotostimulimit P2X2 të synuar gjenetikisht për të kontrolluar sjelljen e një kafshe. [37] Ata treguan se fotostimulimi i grupeve të neuroneve të kufizuara gjenetikisht, siç janë ato të sistemit dopaminergjik, shkaktoi ndryshime karakteristike të sjelljes tek mizat e frutave.

Në tetor 2005, Lynn Landmesser dhe Stefan Herlitze publikuan gjithashtu përdorimin e kanalrohodpsinës-2 për të kontrolluar aktivitetin neuronal në neuronet e kultivuara të hipokampusit dhe qarqet e palcës kurrizore të pulës në embrione në zhvillim të paprekura. [38] Përveç kësaj, ata prezantuan për herë të parë rodopsinën vertebrore, një receptor të shoqëruar me proteinën G të aktivizuar nga drita, si një mjet për të penguar aktivitetin neuronal nëpërmjet rekrutimit të shtigjeve sinjalizuese intraqelizore edhe në neuronet e hipokampusit dhe embrionin e pulës në zhvillim të paprekur. [38]

Grupet e Alexander Gottschalk dhe Georg Nagel krijuan mutantin e parë ChR2 (H134R) dhe ishin të parët që përdorën kanalordopsin-2 për të kontrolluar aktivitetin neuronal në një kafshë të paprekur, duke treguar se modelet motorike në krimbin e rrumbullakët C. elegans mund të evokoheshin nga stimulimi i dritës së qarqeve nervore të përzgjedhura gjenetikisht (botuar në dhjetor 2005). [39] Tek minjtë, shprehja e kontrolluar e mjeteve optogjenetike shpesh arrihet me metoda Cre/loxP specifike për llojin e qelizave të zhvilluara për neuroshkencën nga Joe Z. Tsien në vitet 1990 [40] për të aktivizuar ose penguar rajone specifike të trurit dhe lloje qelizash in vivo . [41]

Në vitin 2007, laboratorët e Boyden dhe Deisseroth (së bashku me grupet e Gottschalk dhe Georg Nagel) raportuan njëkohësisht frenimin e suksesshëm optogjenetik të aktivitetit në neurone. [42] [43]

Në vitin 2007, grupet e Georg Nagel dhe Hegemann filluan manipulimin optogjenetik të cAMP. [44] Në vitin 2014, Avelar et al. raportuan gjenin e parë të rodopsinës-guanilil ciklazës nga kërpudhat. Në vitin 2015, Scheib et al. dhe Gao et al. karakterizuan aktivitetin e gjenit të rodopsinës-guanilil ciklazës. Dhe Shiqiang Gao et al. dhe Georg Nagel, Alexander Gottschalk e identifikuan atë si rodopsinën e parë 8 TM. [45]

Ndikimi i fuqishëm i teknologjisë optogjenetike në kërkimin e trurit është njohur nga çmime të shumta për aktorët kryesorë në këtë fushë.

Në vitin 2010, Georg Nagel, Peter Hegemann dhe Ernst Bamberg u vlerësuan me Çmimin Wiley në Shkencat Biomjekësore dhe ishin gjithashtu midis atyre që u vlerësuan me Çmimin Karl Heinz Beckurts në vitin 2010. [46] Në të njëjtin vit, Karl Deisseroth u vlerësua me Çmimin e parë HFSP Nakasone për "punën e tij pioniere në zhvillimin e metodave optogjenetike për studimin e funksionit të rrjeteve neuronale që qëndrojnë në themel të sjelljes". [47]

Në vitin 2012, Bamberg, Deisseroth, Hegemann dhe Georg Nagel u vlerësuan me Çmimin Zülch nga Shoqata Max Planck, [48] dhe Miesenböck u vlerësua me Çmimin Shëndetësor Baillet Latour për "krijimin e qasjeve optogjenetike për të manipuluar aktivitetin neuronal dhe për të kontrolluar sjelljen e kafshëve". [49]

Në vitin 2013, Georg Nagel dhe Hegemann ishin ndër ata që u vlerësuan me Çmimin Louis-Jeantet për Mjekësi . [50] Gjithashtu atë vit, Bamberg, Boyden, Deisseroth, Hegemann, Miesenböck dhe Georg Nagel u vlerësuan së bashku me Çmimin e Trurit për "shpikjen dhe përsosjen e tyre të optogjenetikës". [51] [52]

Në vitin 2017, Deisseroth u vlerësua me Çmimin Kërkimor Else Kröner Fresenius për "zbulimet e tij në optogjenetikë dhe kiminë e indeve hidrogel, si dhe për kërkimin e tij mbi bazën e qarkut nervor të depresionit". [53]

Në vitin 2018, Fondacioni Inamori i dha Deisseroth Çmimin e Kiotos për "udhëheqjen e optogjenetikës" dhe "revolucionarizimin e kërkimit të neuroshkencës së sistemeve". [54]

Në vitin 2019, Bamberg, Boyden, Deisseroth, Hegemann, Miesenböck dhe Georg Nagel u vlerësuan me Çmimin Rumford nga Akademia Amerikane e Arteve dhe Shkencave në njohje të "kontributeve të tyre të jashtëzakonshme në lidhje me shpikjen dhe përsosjen e optogjenetikës". [55]

Në vitin 2020, Deisseroth u vlerësua me Çmimin Heineken për Mjekësi nga Akademia Mbretërore e Arteve dhe Shkencave e Holandës, për zhvillimin e optogjenetikës dhe kimisë së indeve hidrogel. [56]

Në vitin 2020, Miesenböck, Hegemann dhe Georg Nagel morën së bashku Çmimin Shaw në Shkencat e Jetës dhe Mjekësinë. [57]

Në vitin 2021, Hegemann, Deisseroth dhe Dieter Oesterhelt morën Çmimin Albert Lasker për Kërkime Bazë Mjekësore .

  1. ↑ Shimizu-Sato S, Huq E, Tepperman JM, Quail PH (2002). "A light-switchable gene promoter system". Nature Biotechnology. 20 (10): 1041–1044. doi:10.1038/nbt734. PMID 12219076. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ↑ Guo ZV, Li N, Huber D, Ophir E, Gutnisky D, Ting JT, etj. (2014). "Flow of cortical activity underlying a tactile decision in mice". Neuron. 81 (1): 179–194. doi:10.1016/j.neuron.2013.10.020. PMC 3984938. PMID 24361077. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ↑ Lak A, Okun M, Moss MM, Gurnani H, Farrell K, Wells MJ, etj. (2020). "Dopaminergic and Prefrontal Basis of Learning from Sensory Confidence and Reward Value". Neuron. 105 (4): 700–711.e6. doi:10.1016/j.neuron.2019.11.018. PMC 7031700. PMID 31859030. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ↑ Liu X, Ramirez S, Pang PT, Puryear CB, Govindarajan A, Deisseroth K, Tonegawa S (2012). "Optogenetic stimulation of a hippocampal engram activates fear memory recall". Nature. 484 (7394): 381–385. Bibcode:2012Natur.484..381L. doi:10.1038/nature11028. PMC 3331914. PMID 22441246. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ↑ Tanaka R, Higuchi T, Kohatsu S, Sato K, Yamamoto D (2017). "Optogenetic Activation of the fruitless-Labeled Circuitry in Drosophila subobscura Males Induces Mating Motor Acts". The Journal of Neuroscience. 37 (48): 11662–11674. doi:10.1523/JNEUROSCI.1943-17.2017. PMC 6705751. PMID 29109241. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ↑ Stamatakis AM, Stuber GD (2012). "Optogenetic strategies to dissect the neural circuits that underlie reward and addiction". Cold Spring Harbor Perspectives in Medicine. 2 (11): a011924. doi:10.1101/cshperspect.a011924. PMC 3543095. PMID 23043156. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ↑ Musso, Pierre-Yves; Junca, Pierre; Jelen, Meghan; Feldman-Kiss, Damian; Zhang, Han; Chan, Rachel CW; Gordon, Michael D (19 korrik 2019). Ramaswami, Mani; Dulac, Catherine (red.). "Closed-loop optogenetic activation of peripheral or central neurons modulates feeding in freely moving Drosophila". eLife. 8: e45636. doi:10.7554/eLife.45636. ISSN 2050-084X. PMC 6668987. PMID 31322499. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ↑ Feng, Kai; Sen, Rajyashree; Minegishi, Ryo; Dübbert, Michael; Bockemühl, Till; Büschges, Ansgar; Dickson, Barry J. (2 dhjetor 2020). "Distributed control of motor circuits for backward walking in Drosophila". Nature Communications (në anglisht). 11 (1): 6166. Bibcode:2020NatCo..11.6166F. doi:10.1038/s41467-020-19936-x. ISSN 2041-1723. PMC 7710706. PMID 33268800.
  9. 1 2 Sahel JA, Boulanger-Scemama E, Pagot C, Arleo A, Galluppi F, Martel JN, etj. (2021). "Partial recovery of visual function in a blind patient after optogenetic therapy". Nature Medicine. 27 (7): 1223–1229. doi:10.1038/s41591-021-01351-4. PMID 34031601. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. ↑ Lim, Diana; LeDue, Jeffrey; Mohajerani, Majid; Vanni, Matthieu; Murphy, Timothy (2013). "Optogenetic approaches for functional mouse brain mapping". Frontiers in Neuroscience. 7: 54. doi:10.3389/fnins.2013.00054. ISSN 1662-453X. PMC 3622058. PMID 23596383. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  11. ↑ Lee, Candice; Lavoie, Andreanne; Liu, Jiashu; Chen, Simon X.; Liu, Bao-hua (2020). "Light Up the Brain: The Application of Optogenetics in Cell-Type Specific Dissection of Mouse Brain Circuits". Frontiers in Neural Circuits. 14: 18. doi:10.3389/fncir.2020.00018. ISSN 1662-5110. PMC 7193678. PMID 32390806. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  12. ↑ Franconville, Romain; Beron, Celia; Jayaraman, Vivek (20 gusht 2018). VijayRaghavan, K; Scott, Kristin; Heinze, Stanley (red.). "Building a functional connectome of the Drosophila central complex". eLife. 7: e37017. doi:10.7554/eLife.37017. ISSN 2050-084X. PMC 6150698. PMID 30124430. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  13. ↑ Chen, Chenghao; Agrawal, Sweta; Mark, Brandon; Mamiya, Akira; Sustar, Anne; Phelps, Jasper S.; Lee, Wei-Chung Allen; Dickson, Barry J.; Card, Gwyneth M.; Tuthill, John C. (6 dhjetor 2021). "Functional architecture of neural circuits for leg proprioception in Drosophila". Current Biology (në anglisht). 31 (23): 5163–5175.e7. Bibcode:2021CBio...31E5163C. doi:10.1016/j.cub.2021.09.035. ISSN 0960-9822. PMC 8665017. PMID 34637749.
  14. ↑ Primer on Optogenetics: Pastrana E (2010). "Optogenetics: Controlling cell function with light". Nature Methods. 8 (1): 24–25. doi:10.1038/nmeth.f.323. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  15. ↑ Editorial: "Method of the Year 2010". Nature Methods. 8 (1): 1. 2010. doi:10.1038/nmeth.f.321. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  16. ↑ Commentary: Deisseroth K (2011). "Optogenetics". Nature Methods. 8 (1): 26–29. doi:10.1038/nmeth.f.324. PMC 6814250. PMID 21191368. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  17. ↑ News Staff (2010). "Insights of the decade. Stepping away from the trees for a look at the forest. Introduction". Science. 330 (6011): 1612–1613. Bibcode:2010Sci...330.1612.. doi:10.1126/science.330.6011.1612. PMID 21163985. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  18. ↑ "Method of the Year 2010: Optogenetics". Nature Video. 17 dhjetor 2010. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  19. ↑ "Optogenetics: Controlling the Brain with Light". Scientific American. Springer Nature America, Inc. 20 tetor 2010. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  20. ↑ Crick F (1999). "The impact of molecular biology on neuroscience". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences. 354 (1392): 2021–2025. doi:10.1098/rstb.1999.0541. PMC 1692710. PMID 10670022. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  21. ↑ Hoffmann A, Hildebrandt V, Heberle J, Büldt G (1994). "Photoactive mitochondria: in vivo transfer of a light-driven proton pump into the inner mitochondrial membrane of Schizosaccharomyces pombe". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 91 (20): 9367–9371. Bibcode:1994PNAS...91.9367H. doi:10.1073/pnas.91.20.9367. PMC 44813. PMID 7937771. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  22. ↑ Zemelman BV, Lee GA, Ng M, Miesenböck G (2002). "Selective photostimulation of genetically chARGed neurons". Neuron. 33 (1): 15–22. doi:10.1016/S0896-6273(01)00574-8. PMID 11779476. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  23. ↑ Zemelman BV, Nesnas N, Lee GA, Miesenbock G (2003). "Photochemical gating of heterologous ion channels: remote control over genetically designated populations of neurons". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 100 (3): 1352–1357. Bibcode:2003PNAS..100.1352Z. doi:10.1073/pnas.242738899. PMC 298776. PMID 12540832. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  24. ↑ Banghart M, Borges K, Isacoff E, Trauner D, Kramer RH (2004). "Light-activated ion channels for remote control of neuronal firing". Nature Neuroscience. 7 (12): 1381–1386. doi:10.1038/nn1356. PMC 1447674. PMID 15558062. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  25. ↑ Volgraf M, Gorostiza P, Numano R, Kramer RH, Isacoff EY, Trauner D (2006). "Allosteric control of an ionotropic glutamate receptor with an optical switch". Nature Chemical Biology. 2 (1): 47–52. doi:10.1038/nchembio756. PMC 1447676. PMID 16408092. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  26. ↑ Arenkiel BR, Klein ME, Davison IG, Katz LC, Ehlers MD (2008). "Genetic control of neuronal activity in mice conditionally expressing TRPV1". Nature Methods. 5 (4): 299–302. doi:10.1038/nmeth.1190. PMC 3127246. PMID 18327266. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  27. ↑ Güler AD, Rainwater A, Parker JG, Jones GL, Argilli E, Arenkiel BR, etj. (2012). "Transient activation of specific neurons in mice by selective expression of the capsaicin receptor". Nature Communications. 3. Bibcode:2012NatCo...3..746G. doi:10.1038/ncomms1749. PMC 3592340. PMID 22434189. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  28. ↑ Wang M, Perova Z, Arenkiel BR, Li B (2014). "Synaptic modifications in the medial prefrontal cortex in susceptibility and resilience to stress". The Journal of Neuroscience. 34 (22): 7485–7492. doi:10.1523/JNEUROSCI.5294-13.2014. PMC 4035514. PMID 24872553. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  29. 1 2 3 Nagel G, Szellas T, Huhn W, Kateriya S, Adeishvili N, Berthold P, etj. (2003). "Channelrhodopsin-2, a directly light-gated cation-selective membrane channel". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 100 (24): 13940–13945. Bibcode:2003PNAS..10013940N. doi:10.1073/pnas.1936192100. PMC 283525. PMID 14615590. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  30. ↑ Harz H, Hegemann P (6 qershor 1991). "Rhodopsin-regulated calcium currents in Chlamydomonas". Nature. 351 (6326): 489–491. Bibcode:1991Natur.351..489H. doi:10.1038/351489a0. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  31. ↑ Nagel G, Ollig D, Fuhrmann M, Kateriya S, Musti AM, Bamberg E, Hegemann P (2002). "Channelrhodopsin-1: a light-gated proton channel in green algae". Science. 296 (5577): 2395–2398. Bibcode:2002Sci...296.2395N. doi:10.1126/science.1072068. PMID 12089443. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  32. ↑ Deisseroth K (2015). "Optogenetics: 10 years of microbial opsins in neuroscience". Nature Neuroscience. 18 (9): 1213–1225. doi:10.1038/nn.4091. PMC 4790845. PMID 26308982. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  33. ↑ Boyden ES, Zhang F, Bamberg E, Nagel G, Deisseroth K (2005). "Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity". Nature Neuroscience. 8 (9): 1263–1268. doi:10.1038/nn1525. PMID 16116447. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  34. ↑ "He may be the rightful inventor of neuroscience's biggest breakthrough in decades. But you've never heard of him". STAT (në anglishte amerikane). 1 shtator 2016. Marrë më 9 shkurt 2020.
  35. ↑ Deisseroth, Karl (26 gusht 2015). "Optogenetics: 10 years of microbial opsins in neuroscience". Nature Neuroscience. 18 (9): 1213–1225. doi:10.1038/nn.4091. PMC 4790845. PMID 26308982. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  36. ↑ Bi A, Cui J, Ma YP, Olshevskaya E, Pu M, Dizhoor AM, Pan ZH (2006). "Ectopic expression of a microbial-type rhodopsin restores visual responses in mice with photoreceptor degeneration". Neuron. 50 (1): 23–33. doi:10.1016/j.neuron.2006.02.026. PMC 1459045. PMID 16600853. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  37. ↑ Lima SQ, Miesenböck G (2005). "Remote control of behavior through genetically targeted photostimulation of neurons". Cell. 121 (1): 141–152. doi:10.1016/j.cell.2005.02.004. PMID 15820685. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  38. 1 2 Li X, Gutierrez DV, Hanson MG, Han J, Mark MD, Chiel H, etj. (2005). "Fast noninvasive activation and inhibition of neural and network activity by vertebrate rhodopsin and green algae channelrhodopsin". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 102 (49): 17816–17821. Bibcode:2005PNAS..10217816L. doi:10.1073/pnas.0509030102. PMC 1292990. PMID 16306259. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  39. ↑ Nagel G, Brauner M, Liewald JF, Adeishvili N, Bamberg E, Gottschalk A (2005). "Light activation of channelrhodopsin-2 in excitable cells of Caenorhabditis elegans triggers rapid behavioral responses". Current Biology. 15 (24): 2279–2284. Bibcode:2005CBio...15.2279N. doi:10.1016/j.cub.2005.11.032. PMID 16360690. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  40. ↑ Tsien JZ, Chen DF, Gerber D, Tom C, Mercer EH, Anderson DJ, etj. (1996). "Subregion- and cell type-restricted gene knockout in mouse brain". Cell. 87 (7): 1317–1326. doi:10.1016/S0092-8674(00)81826-7. PMID 8980237. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  41. ↑ Tsien JZ (2016). "Cre-Lox Neurogenetics: 20 Years of Versatile Applications in Brain Research and Counting..." Frontiers in Genetics. 7: 19. doi:10.3389/fgene.2016.00019. PMC 4759636. PMID 26925095. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  42. ↑ Han X, Boyden ES (2007). "Multiple-color optical activation, silencing, and desynchronization of neural activity, with single-spike temporal resolution". PLOS ONE. Public Library of Science. 2 (3): e299. Bibcode:2007PLoSO...2..299H. doi:10.1371/journal.pone.0000299. OCLC 678618519. PMC 1808431. PMID 17375185. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  43. ↑ Zhang F, Wang LP, Brauner M, Liewald JF, Kay K, Watzke N, etj. (2007). "Multimodal fast optical interrogation of neural circuitry". Nature. 446 (7136): 633–639. Bibcode:2007Natur.446..633Z. doi:10.1038/nature05744. PMID 17410168. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  44. ↑ Schröder-Lang S, Schwärzel M, Seifert R, Strünker T, Kateriya S, Looser J, etj. (2007). "Fast manipulation of cellular cAMP level by light in vivo". Nature Methods. 4 (1): 39–42. doi:10.1038/nmeth975. PMID 17128267. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  45. ↑ Gao S, Nagpal J, Schneider MW, Kozjak-Pavlovic V, Nagel G, Gottschalk A (2015). "Optogenetic manipulation of cGMP in cells and animals by the tightly light-regulated guanylyl-cyclase opsin CyclOp". Nature Communications. 6 (1). Bibcode:2015NatCo...6.8046G. doi:10.1038/ncomms9046. PMC 4569695. PMID 26345128. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  46. ↑ "Karl Heinz Beckurts-Preis 2010". Karl Heinz Beckurts Foundation. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  47. ↑ "HFSP Nakasone Award 2010". Human Frontier Science Program. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  48. ↑ "International Prize for Translational Neuroscience of the Gertrud Reemtsma Foundation (K.J. Zülch Prize until 2019)". Max Planck Society. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  49. ↑ "InBev-Baillet Latour International Health Prize" (PDF). Fonds de la Recherche Scientifique - FNRS. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  50. ↑ "Louis-Jeantet Prize". Arkivuar nga origjinali më 27 mars 2020. Marrë më 22 korrik 2020. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  51. ↑ "The Brain Prize 2013". Arkivuar nga origjinali më 4 tetor 2013. Marrë më 3 tetor 2013. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  52. ↑ Reiner A, Isacoff EY (2013). "The Brain Prize 2013: the optogenetics revolution". Trends in Neurosciences. 36 (10): 557–560. doi:10.1016/j.tins.2013.08.005. PMID 24054067. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  53. ↑ "Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research 2017". Else Kröner-Fresenius Foundation. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  54. ↑ "2018 Kyoto Prize Laureate Karl Deisseroth". Kyoto Prize. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  55. ↑ "Rumford Prize Awarded for the Invention and Refinement of Optogenetics". American Academy of Arts & Sciences (në anglisht). 30 janar 2019. Marrë më 12 mars 2019.
  56. ↑ "2020 Heineken Prize Laureate Karl Deisseroth". Heineken Prizes. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  57. ↑ "2020 Shaw Prize Laureates Miesenböck, Hegemann and Georg Nagel". Shaw Prize. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Optogjenetika&oldid=2869689"