Përdoruesi:Arianit/Ali Shefqet Shkupi
Ali Shefqet Shkupi | |
|---|---|
 | |
| Emri vendas | Ali Shefqet Shkupi |
| Emri i lindjes | Ali Hysen Shefqeti |
| Lindi | Gabim Lua: expandTemplate: template "Birth year" does not exist. |
| Vdiq | Gabim: Nevojitet datë e vlefshme vdekjeje (data e parë): data, muaji, viti |
| Vendi i prehjes | |
| Përkatësia | Ottoman Empire (1905 - 1912) Principality of Albania (April 1913 - December 1924) |
| Grada | Lieutenant Colonel[1] |
| Mirënjohje | "Patriotic Activity of First Class" (Albania) |
Nënkoloneli Ali Shefqet Shkupi, i njohur edhe si Ali Shefqet Beu, ishte Shefi i parë i Shtabit Suprem të Ushtrisë Shqiptare, duke mbajtur funksionet e Komandantit Suprem në Qeverinë Shqiptare të Ismail Qemal Vlorës.
Familja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ali Shefqeti ishte djali i Hysen Shefqetit, një shqiptar me origjinë nga Peja, i cili ishte vendosur në Shkup. Nëna e tij ishte një grua vendase shqiptare nga një familje e pasur. Aliu lindi në Shkup në shtator të vitit 1883. Vëllai i tij ishte Naxhi Shkupi, një tjetër atdhetar shqiptar i cili investoi pjesën më të madhe të pasurisë së tij në shtetin e ri shqiptar.[2][3]
Arsimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Aliu mori arsimin fillor në Selanik, më vonë studioi në Shkollën e Mesme Ushtarake të Monastirit, Akademinë Ushtarake Turke (Kara Harp Okulu) dhe së fundmi në Akademinë e Shtabit të Përgjithshëm në Stamboll, të cilën e përfundoi në vitin 1905. Në fund të akademisë, atij iu dha grada kapiten. Më vonë ai shërbeu në pozicione të ndryshme në Armatën e Tretë Osmane në Maqedoni. Ai mbështeti lëvizjen e Turqve të Rinj, duke qenë pjesë e njësive ushtarake që sulmuan Stambollin në vitin 1908.[3] (Shih: Revolucioni i Turqve të Rinj)
Ushtria Shqiptare
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]I zhgënjyer nga Turqit e Rinj dhe duke përfituar nga vendndodhja e tij në Maqedoni, ku ndodheshin shumica e lëvizjeve nacionaliste shqiptare, ai u lidh me qarqet patriotike shqiptare. Fundi i Kryengritjes Shqiptare të vitit 1912 do ta gjente atë në Stamboll me rangun major (binbashi). Ali Shkupi mori informacion se ishte në listën për t'u arrestuar, prandaj iku në Rumani me mbështetjen e komunitetit shqiptar. Më vonë ai u zhvendos në Trieshtë (në atë kohë pjesë e Austro-Hungarisë). Në mars të vitit 1913, ai mori pjesë në Kongresin Shqiptar të Trieshtës.[3][4]
Ali Shkupi nuk mundi të arrinte në Vlorë për shkak të bllokadës nga Marina Greke, megjithëse dëshira e tij ishte të bashkohej me qeverinë shqiptare. Ai arriti të zbarkonte pranë Fierit (zona e deltës së Semanit) nga një anije austro-hungareze. Ai u caktua menjëherë me organizimin e Ministrisë së Luftës, të cilën e mori në drejtim. Ali Shkupi vuri në vend të gjithë përvojën që kishte mbledhur nga arsimi i gjatë ushtarak dhe shërbimi ushtarak në Ushtrinë Osmane. Më 5 maj 1913, Qeveria e Vlorës do të miratonte "Statutin për organizimin e përkohshëm të Ministrisë së Luftës" dhe Zyrën e Shtabit të Përgjithshëm, të cilën ai e komandonte. Ministria e Luftës e sapokrijuar do të kishte gjithashtu Zyrën e Vijave të Prapavijës, Zyrën e Personelit dhe Zyrën Mjekësore. Statuti ishte i detajuar dhe përfshinte të gjitha strukturat dhe mekanizmat e nevojshëm të një ushtrie moderne.[3]
Shërbimi ushtarak
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 31 maj 1913, Shtabi i Përgjithshëm i Shkupit informoi Ministrinë e Luftës të Shqipërisë për krijimin e njësive ushtarake "model", të cilat do të shërbenin si bazë për ushtrinë. Ushtria Shqiptare deri më tani përbëhej kryesisht nga ushtarë të parregullt. Shkupi propozoi shërbimin e detyrueshëm ushtarak. Ai gjithashtu ngriti një komision të posaçëm të angazhuar me terminologjinë ushtarake, së bashku me ish-figurat ushtarake osmane Mustafa Maksuti dhe Kamber Sejdini (ky një shqiptar nga Elbasani, i cili kishte shërbyer si mësues i gjuhës frënge në Shkollën e Mesme Ushtarake të Manastirit).Pas dorëheqjes së qeverisë së Ismail Qemalit më 22 janar 1914, Shkupi vazhdoi të mbante poste të larta ushtarake nën Princ Vidin. Me shpërthimin e Luftës së Parë Botërore, ai u vendos në Shkodër. Me pushtimin malazez të Shkodrës, ai u arrestua dhe u lirua vetëm në vitin 1916 kur Austro-Hungaria pushtoi Malin e Zi. Ai ishte mbështetës i Kongresit të Lushnjës. Qeveria që doli nga kongresi në janar 1920 do ta caktonte atë së pari "Komandant të Komandës së Përgjithshme" dhe më vonë "Shef të Shtabit të Përgjithshëm" (pas rikrijimit të Ministrisë së Luftës).[3]
Revolucioni i Qershorit dhe Mbreti Zog
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ali Shkupi ishte mbështetës i Hasan Prishtines dhe i Revolucionit të Qershorit të Peshkop Nolit. Me rikthimin e Ahmet Zogut në pushtet në dhjetor 1924, ai do të arrestohej dhe internohej dy herë. Ai u akuzua si organizator kryesor i Kryengritjes së Fierit të vitit 1935,[5] dhe u dënua me vdekje,[6] por për shkak të protestave nga brenda dhe jashtë Shqipërisë, ai u dënua me burg dhe u lirua në vitin 1938.[3]
Lufta e Dytë Botërore dhe pas saj
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ali Shkupi nuk ishte aktiv gjatë Luftës së Dytë Botërore, megjithëse ishte kundërshtar i pushtimit italian, si dhe atij gjerman. Nazistët do të digjnin shtëpinë e tij në Tiranë. Pas luftës, u zhvendos në Shkodër. Vdiq më 3 dhjetor 1953 dhe u varros në Shkodër. U rivarros në Tiranë në vitet '80. Në vitin 1992, Ali Shefqet Shkupi u dekorua për "Aktivitet Patriotik të Klasit të Parë" nga qeveria shqiptare.[3]
Referimet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Albanian Army". Arkivuar nga origjinali më 2018-02-14. Marrë më 2014-12-24.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Jakup Gjoca (2012-12-17), Ali Shefqet Shkupi kontribuoi në krijimin e Shtabit Madhor të Ushtrisë Kombëtare Shqiptare (në Albanian), Gazeta Telegraf, arkivuar nga origjinali më 2015-01-03, marrë më 2014-12-23
{{citation}}: Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur (lidhja) - 1 2 3 4 5 6 7 Sali Onuzi (2013-12-03), Sali ONUZI/ Ali Shefqeti (Shkupi), i pari Shef i Shtatmadhorisë së Ushtrisë Shqiptare (në Albanian), Gazeta Telegraf, arkivuar nga origjinali më 2014-12-24, marrë më 2014-12-23
{{citation}}: Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur (lidhja) - ↑ "Kongresi Shqipetar Trieste". Shipkovica. Marrë më 5 mars 2011.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja) - ↑ Aleks Buda (1985), Fjalor enciklopedik shqiptar, Tirana: Akademia e Shkencave e RPSSH, fq. 558, OCLC 15296028
{{citation}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Uran Butka (1995), Ringjallje, Phoenix, fq. 241, OCLC 40158737
{{citation}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)
[[Kategoria:Shqiptarë në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Aktivistë shqiptarë]] [[Kategoria:Vdekje 1953]] [[Kategoria:Lindje 1883]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Kosovës]] [[Kategoria:Ushtarakë shqiptarë]] [[Kategoria:Shqiptarë të Perandorisë Osmane]]