Përdoruesi:Axhama

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

ENCIKLOPEDIA E VOGËL E FTERRËS (Maket per enciklopedine e Kurveleshit)


Gjeografia

Fterra shtrihet në jug-jug-perëndim të Kurveleshit. Gjatësia maksimale e territorit të saj është rreth 11 km. me orientim VP-JL dhe gjerësia maksimale 4.4 km., me gjerësi mesatare rreth 3.6 km. Sipërfaqja e përgjithshme e territorit të fshatit Fterrë është rreth 37 km2 . Territori i Fterrës, sipas morfologjisë, shtrihet në dy lugina: ajo e Fterrës në perëndim dhe ajo e Galishtit në lindje. Territori është malor dhe më pak kodrinor. Kuota më e lartë është maja e Lëpjetës në lindje 1596 m. mbi nivelin e detit dhe më e ulët në jug-perëndim në bashkimin e përroit të Langadhës me lumin e Fterrës 130 m. mbi nivelin e detit. Fshati ndodhet rreth kuotave 350 deri 400 m. mbi nivelin e detit. Përgjat luginës së Fterrës kalon rruga automobilistike Borsh-Fterrë-Kuç me gjatësi rreth 23 km. ( prej të cilave 9.5 km. brenda territorit ). Nga qendra e Fterrës dalin disa rrugë këmbësorësh, si rruga Fterrë-Çorraj, Fterrë-Qafa e Rrëmullës-Gurrë dhe Galisht si dhe Fterrë-Lug në drejtim të Golemit. Dy luginat e përmendura më sipër ndahen nga njëra-tjetra nga vargmali Lajthi-Gjothanas-Balash-Gargull me shtrirje veri-jug. Në të dy luginat ka burime të shumta uji, që sipas rrjedhshmërisë klasifikohen në burime dhe kroje. Më kryesore jane burimi i Ixorit, i Ngurrëzës, i Gjezhdanicës dhe ai i Langadhës (në luginën e Fterrës), i Gurrës në luginën Gurrë-Galisht si dhe ai i Vidhezës ne Galisht.Ujrat janë karstike dhe dalin në kontaktet e flishit të paleogenit si shtresë ekranizuese me gelqerorët. Të gjitha ujrat dalin në faqet lindore të luginave. Sasia e ujrave varion mesatarisht në vit nga disa litra në sekond deri në rreth 600 litra /sek që ka burimi i Gjezhdanicës. Sipërfaqja prej 25 km2 . është e mbuluar nga pemëtaria, pyjet dhe shkurret me gjelbërim gjithëvjetor.

             Klima është mesdhetare me një  ekuilibër të lagështirës, freskisë dhe temperaturës. Në vartësi të relievit dhe lartësisë së tij mbi nivelin e detit, dallohen mikrozona klimatike, të cilat ndikojnë në larminë e llojin e bimësisë dhe të gjallesave. Temperaturat në dimër janë 8o-9oC dhe në verë 20o- 30o C. Zotërojnë erërët nga jugu me shpejtësi mesatare 3-5 m/sek., në mesditë haset puhia detare, ndërsa gjatë natës vepron puhia tokësore. Bien mesatarishte mbi 1200 mm. reshje në vit. Në dimër bien edhe reshje dëbore,  të cilat në zonën e ulët nuk qëndrojnë më shumë se 1-2 ditë, ndërsa në kuota të larta qëndrojnë disa muaj dhe rrallë e kalojnë muajin prill. 

Për sqarime më të plota, më poshtë jepet harta e territorit të fshatit Fterrë në shkallën 1: 40 000 e karakterit topografik-gjeografik e shoqëruar me listën e elementeve morfologjikë të terrenit, si maja, qafa, brigje, shpate, burime, kroje, ara etj. Gjeologjia Formacionet kryesore gjeologjike në territorin e Fterrës janë ato të kretakut, jurasikut, të triasit e të paloeogenit. Në të parët mbizotrojnë gelqerorët, ndërsa tek paloeogeni mbizotrojnë formacionet flishore. Formacionet e kuaternarit janë të pakta.

Pasuritë e nëntokës

1. Ujrat nëntokësorë . Në territorin e Fterrës dalin 42 burime uji , të grupuara në burime uji me prurje më të mëdha dhe me prurje të vogla. Burimet kryesore janë Ixori me prurje 40 l/sek, Ngurreza me 250 l/sek, Gjezhdanica me rreth 600 l/sek. Në luginën e Galishtit janë burimi i Gurrës dhe ai i Vidhezës me prurje të vogla. Karakteristike e ketyre ujrave është prurje e tyre gjithëvjetore me ndryshime të vogla. Cilësia e ujrave është e mirë .Fortesia rreth 8 gradë; temperatura e ujit lëviz nga burimi në burim nga 9o -12o C. 2. Minerali i fosforiteve, del në horizontin e kretakut të sipërm. Për këtë janë kryer punime kerkimi nga Ndërmarrja Gjeologjike e Gjirokastrës në vitet 1976-1985, nga të cilat janë përcaktuar sasia dhe cilësia e mineralit. Studime të plota të horizontit fosfatik ka kryer Prof. Afat Serjani dhe shumë studjues të tjerë, duke filluar që nga vitet 1970 e deri në vitin 1985. Nga punimet dhe studimet ka rezultuar që permbajtja e P2 O5 luhatet nga 5% - 15% dhe trashësia lëviz nga 0.25 m. deri 0.7 m. për shtresën më të pasur. 3. Minerali i dolomitit , lidhet me depozitimet e triasikut të sipërm me një përmbajtje të lartë që lëviz nga 18-21.8% MgO. Dolomiti dallohet me vështirësi nga gelqerorët. Në Fterrë del në rrugën automobilistike pranë burimit të Ngurrëzës në formën e një gelqerori të shkrifët si dhe në qafën e Qishës e të Hamuriqes. Për këtë mineral studime më të plota ka kryer Prof. Serjani të paraqitur në temën “Rreth përbërjes kimike të shkëmbenjve në brezat antiklinale te Kurveleshit, të Çikes”.( Bot. shk.gjeol. N2, 1986). 4. Shistet bituminoze vanadium mbajtëse, që dalin në kontaktin midis dolomiteve të triasit të sipërm dhe gëlqerorit masivë të triasit të poshtëm e të mesëm. Këto shiste (petëza të qymyr gurit që mund të digjen) dalin në Vranare, në Hallamëma, në Boke, në Borshin e vjetër, në Dërrasën e Lugut (gropat e Qerimit). Përmbajtja e vanadiumit është relativisht e lartë, por duke qenë se rezervat gjeologjike janë të pakta (të paktën për thellësinë e studiuar), tani për tani mbeten pa vlera praktike. 5. Në kuptimin gjeologjikë edhe praktik shkëmbinjtë gëlqerorë janë pasuri, por meqënëse janë shumë të përhapur, vlera e tyre nuk ndihet. Pasuritë e mbitokës

             Brenda fshatit mbizotërojne druret frutorë  rreth tij janë të shumta pyjet dhe shkurret  me gjelbërim gjithëvjetor, që mbulojnë pjesën më të madhe të territorit të Fterrës  prej 25 km2 .Ato mbrojnë tokën nga gërryerjet dhe ruajnë ekuilibrin natyror. Pyjet dhe shkurret përfaqësohen nga hilqja, përralli, lisi ,mretja, frashri, shqemëza dhe në kuota më të ulëta maria, shqopja, cmartja, rigoni, sherebeli,çaji etj. Ndër drurët frutorë, mjaft të rendësishëm janë ulliri, arra, fiku, portokalli, limoni, mandarina, hardhia etj.


VESHTRIM HISTORIK

        Në fillim lugina e Fterrës, me kodrat e faqet e maleve që e rrethojnë, ka qenë shfrytëzuar si kullotë e zonë e pasur në gjueti.  Vizitorët e parë që vinin herë pas here, kishin populluar bregdetin e detit Jon shumë herët.  Ata vinin nga kalaja e Badhrës (midis Borshit e Piqerasit), nga kalaja e Sopotit, nga kalaja e Qeparoit, kala që, siç dëshmojnë të dhënat arkeologjike, kanë qenë banuar qysh në kohën e bronzit (rreth 3000 vjet më parë).

Për lashtësinë e fshatit na vijnë në ndihmë të dhënat gjuhësore, emrat e vendeve, shumica e të cilave janë emra të mirëfillte shqip. Qafa e Qishës, lidhet me ekzistencën e një lagjeje në Qafë të Qishës. Atje ka mure shtëpish që i takojnë shekullit IX-X të erës sonë. Një grup tjetër emrash si lxuar-lxor (burim), Bërda-kodër e vogël, varre-tog me gurë të vegjël etj., lidhen me ardhjen e një popullsie me origjinë sllave, ose për të qenë më të saktë, me përfshirjen e fshatit tonë nën pushtimin administrativ të shtetit Bullgar. Të tjera emra vendesh shpjegohen me ndikimin e gjuhës turke e greke, si derven, foti, hon, perivol e shumë të tjera. Edhe toponimet Galile, Kikë, apo emrat e njerëzve Avrec-Jevrej, Rahile etj., janë me prejardhje çifute dhe pa mëdyshje duhet të lidhen me vendosjen e ndonjë familjeje çifute në shekullin XVII. Dokumenti i parë i shkruar për ekzistencën e fshatit është Defteri Osman i vitit 1431, i cili na bën të njohur se Efteran-Ifteran-Fterra, bënte pjesë në nahijen e Sopotit, kazaja e Gjirokastrës, dhe kishte në atë kohë 12 hane, familje me kryefamiljar, si dhe familje të tjera që paguanin taksa më të vogla. Në defetrin e vitit 1583, d.m.th. pas 150 vitesh, del përsëri emri i fshatit Ifteran me 24 zjarre (shtëpi) dhe më pas, sipas një burimi tjetër, me 45 zjarre (shtëpi). Në shekujt që vijojnë (shek.16 deri në shek.19) nuk kemi dokumente të shkruara, por historinë e fshatit do ta gjejmë në ngjarje historike të Labërisë e më gjerë, ku merr pjesë aktive në luftrat për liri e pavarësi. Në kryengritjen e vitit 1833-34 kundër zbatimit të Reformave të Tanzimatit, fteriotet kane qene pjesemarres me arme ne dore. Në ballë të kryengritjeve labe ishte Tafil Buzi, Zenel Gjoleka, kurse Lazo Kofina (i parë) ishte komandant i çetës së Fterrës dhe këshilltar i Zenel Gjolekës. Gjurmë të pashlyera në historinë e fshatit kanë lënë ngjarjet e viteve 1913-1916. Pa u konsoliduar shteti i porsaformuar më 28 nëntor 1912 në Vlorë, filloi lufta Ballkanike, e cila preku drejtpërdrejtë edhe Fterrën. Në maj 1913 ushtarë grekë erdhën në Fterrë e bene dhe masakra. Kjo i detyroi banorët të mërgonin ku të mundnin, shumica shkuan në Lumin e Vlorës dhe dimri i vitit 1913-1914 ka qenë një nga periudhat më të vështira. Në pranverën e 1914-tës burrat e fshatit, të organizuar në çeta, së bashku me çetat e tjera arritën të përzënë ushtarët grekë dhe u rikthyen në fshat. Rindërtuan shtëpitë e djegura. Në vjeshtë të vitit 1916, fshati ishte ripërtërirë dhe arriti të hapë shkollën fillore në gjuhën shqipe, me mësues Selim Gjonikën. Pas katër vitesh zhvillohet Lufta e Vlorës (1920). Çeta e fshatit, me mbi 40 luftëtarë, nën komandën e Xhafer Shehut, u rreshtua në luftë kundër forcave italiane dhe së bashku me gjithë luftëtarët e tjerë të Labërisë, arritën të çlirojnë Vlorën. Më 1924, fterriotët mbështesin Qeverinë e Nolit. Demokratë si Tasin Elezi, Ismail Bezhani me shokë, për përkrahjen që i dhanë qeverisë së re, internohen me vone në Krujë dhe Gjirokastër. Gjatë viteve 1925-1939 me vendosjen e Republikës e më pas të Mbretërisë, në jetën e fshatit u bënë më përcaktuese kushtet gjeografike. Ekonomia e përzier karakterizonte çdo familje - blegtori, bujqësi, frutikulturë. Po asnjë prej tyre nuk arrinte të siguronte bukën e vitit. Pati familje që zgjeruan tokën bujqësore lart ne male e kullota, duke mbjellë në Fushë të Zhulit, në Galisht, Rrëmullë e Fonicë, por rendimenti ishte shumë i ulët. Hera herës nuk arrinin të merrnin as farën. Kishte dhe pak familje që u shquan si blegtorë (Zhupajt, Gjonajt, Dhulajt) duke krijuar kope të mëdha me dhën. Kriza e viteve 1933-36, preku edhe fshatin Fterrë. Në këto kushte shumë burra të fshatit mërguan në qytet duke bërë punë krahu, por edhe për të gjetur nëpunësi, si mësues, xhandar dhe hoxhë. Disa të rinj ndoqën studimet e mesme në Normalen e Elbasanit, në Gjimnazin e Gjirokastrës e të Tiranës, etj. dhe formuan brezin e parë të intelektualëve me arsim të mesëm. Në fillim të luftës Italo-Greke, Fterra, si grykë e Kurveleshit, u bë front lufte. Ushtria greke e vendosur në Fterre bombardohej nga artileria e aviacioni italian. Në fillim ushtria greke e më pas ushtria italiane dëmtuan rëndë ekonominë e fshatit. Pasojat e Luftës së Dytë Botërore u ndien që në fillimet e saj.

           Gradualisht filloi dhe rezistenca ndaj pushtuesve. Një moment me rëndësi shënon mbledhja e popullit që u bë tek Kroi i Bedrinit.  U formua çeta vullnetare dhe keshilli nacionalclirimtar prej 5 vetash me kryetar Himet Çallon.  Në gusht çeta mori pjesë në çlirimin e Kuçit dhe të Kurveleshit, qe mbeti zonë e lirë.  Më 27 janar 1943 çeta e fshatit ju bashkua çetës “Hajredin Tremishti” në sulmin që iu bë fashistëve italianë në postbllokun e Borshit, ku ra dëshmor Fuat Mato.

Me pasoja të rënda ishte operacioni i dimrit i vitit 1943-44 dhe ai i qershorit 1944. Gjatë Luftës Nacionalçlirimtare gjithë fshati mbështeti fuqimisht luftën dhe u rreshtua i tëri në anën e fitimtarëve. Atë e dëshmojnë veprimtaria aktive e çetave territoriale, ku rol të veçantë luajti rinia komuniste e fshatit dhe pjesëmarrja e dhjetra partizanëve në luftën për çlirimin e vendit. Në këtë luftë heroike dhanë jetën dëshmorët Hiqmet Dusha, Turhan e Fuat Mato, Azem Çeli, Osman Memi e Shaqo Mita. Vlen te vecojme se :. Në shkurt 1943 Fterra dërgon përfaqësues në mbledhjen që u bë në Kuç e në Progonat për pajtimin e gjaqeve; më 1946, u ngrit komisioni për rindërtimin e fshatit; më 25 nëntor 1955 u inagurua hidroçentrali i fshatit; më 10 mars 1956 u krijua kooperativa bujqësore; më 16 tetor 1961 u krijua kooperativa e bashkuar Borsh-Fterrë-Çorraj. Kushtet gjeografike dhe etnografike te Kurveleshit kanë bërë që organizimi administrativ i fshatit të ndryshojë disa herë. Në vitet 30 qendra e prefekturës ishte Gjirokastra dhe nënprefektura ne Gusmar. Kjo strukturë organizative u trashëgua edhe në vitet e para pas çlirimit. Më 1949, me krijimin e qarkut të Vlorës, Fterra dhe fshatrat e Kurveleshit të Poshtëm kaluan në vartësi të Vlorës. Në fillim të viteve ‘60, përsëri ndryshon struktura administrative, Fterra dhe Çorraj kaluan në administrim të rrethit të Sarandës. Vitet 90-te janë vitet e ndryshimeve të mëdha sociale e demografike. Si pasojë një numër jo i vogël banoresh morën rrugën e emigracionit. Sot shumë punojnë e jetojnë në Greqi e Itali, kurse të tjerë në Gjermani, Austri, Amerikë e Kanada.


POPULLSIA

Fterra është fshat i vjetër. Në dokumentet që njihen deri sot, përmendet në vitin 1431 si fshat i nahies së Sopotit me 12 hane (familje të mëdha e në gjendje relativisht të mirë ekonomike). Në fillimet e këtij shekulli familjet e fshatit kanë varijuar nga 80 deri në 100 familje. Në dhjetor 1944 Fterra kishte gjithsej 134 familje, nga të cilat 116 banonin në fshat, 10 banonin jashtë fshatit dhe 8 banonin jashtë Shqipërisë. Në vitin 2004 fteriotët kanë arritur në rreth 500 familje dhe mbi 2300 frymë. Në keto 50 vjetët e fundit ka rritje të theksuar natyrore, por ka edhe lëvizje e largime, sidomos nga fshati në qytet. Ndër shkaqet kryesore të largimit nga fshati, mund të permendim : a) fshati nuk ka kushte të favorshme për zhvillimin e ekonomisë, veçanërisht të bujqësisë; b) fteriotët, duke njohur edhe kurbetin, kanë aspiruar gjithënjë për një jetë më të mirë; c) arsimimi ka qenë një përparësi e gjithe edukimit të bashkëfshatarëve dhe mbas mbarimit të shkollave ata kanë punuar në vende të ndryshme brenda e jashtë Shqipërisë; ç) sedra, në kuptimin e mirë të fjalës, ka bërë që shumë bashkëfshatarë, duke ndjekur shembellin e atyre që jetonin më mirë, të ngulmojnë për të ndjekur rrugën e tyre. Një ndihmese të vacantë për këtë dhanë edhe bijtë e fshatit, që tërhoqën shumë bashkëfshatarë, në kurbet nga fundi i shekullit të kaluar e në fillim të këtij shekulli, si dhe në qytete të ndryshme të Shqipërisë në vitet pas çlirimit Para çfirimit për fteriotët kishte dy lloj "kurbeti", njëri larg Shqipërisë, kryesisht në Turqi, tjetri jashtë Fterrës, në qytete të ndryshme, me nëpunësi e punë të tjera që servirte koha. Të tillë ishin rreth 30 kryefamiljarë, midis të tyre edhe mjaft intelektualë, që kanë luajtur një rol të rendësishëm në rritjen e nivelit të arsimit, të kulturës e te menyrës së jetës . Karakteristika e asaj periudhe ishte që burrat shkonin ku të gjenin punë dhe familjet jetonin në fshat. Pas çlirimit, sidomos pas viteve '50, ata qe ishin në qytete filluan të marrin edhe familjet. Shumë familje që ikën nga fshati ne vitet '50 shkuan në Kombinatin e Tekstilit neë Tiranë, ku jetojnë edhe sot. Në Fterrë në vitin 1945 jetonin 116 familje, 102 familje në vitin 1960, 109 familje në vitin 1980, 114 familje në vitin 1990 dhe 50 familje në vitin 2004 Jashtë Fterrs përqëndrimet më të mëdha të familjeve fteriote kane qenë e janë neë Tiranë, ku në vitin 2004 banojnë rreth 40 përqind e tyre, në Sarandë rreth 20 përqind, po dhe në Vlorë, Durrës , Shkoder etj. Pas vitit 1960, kur Fterra kaloi administrativisht në rrethin e Sarandës, shkuan aty shumë familje. Nga 3-4 familje që kishte në fillim të viteve ’50, aritën në rreth 25 në ’60-tën e më 2004 rreth 80. Nga familjet që jetojnë sot në Fterrë, vetëm 30 prej tyre janë aktive, kurse të tjerat janë të moshuar. Kurbeti ka qenë plagë e vjetër e Fterrës, si ai i hershmi, aq më tepër ai i riu. Një numër jo i vogël fteriotësh kanë emigruar në Turqi shumë heret, (përqendruar më tepër në Stamboll e Izmir). Ka të dhëna që kurbeti ka filluar nga fundi i vitit 1700, por ka shumë mundësi të jetë më i hershëm. Disa bashkëfshatarë shkuan në shkollat turke dhe atje jetuan e punuan në punëra të ndryshme, deri edhe personalitete te Universitetit Perandorak. Megjithëse nuk ka shifra të sakta, nga të dhenat e grumbullura del se në Turqi jetojnë mbi 50 familje me origjinë nga Fterra. Pjesa me e madhe e tryre janë asimiluar , kanë ndërruar mbiemrat dhe nuk dinë gjuhën shqipe. Ndër fiset që kanë patur më shumë në kurbet në atë kohë janë Xhama, Hizmo, Mërkuri, Korkuti, Zani e të tjerë. Mbas vitit 1991, kur u hapën kufijtë, mjaft familje fteriote si dhe shumë individë të vacantë, emigruan jashtë vendit, sidomos në Greqi e Itali. Ka fteriotë me gjithë familjet e tyre që kanë shkuar e jetojnë përgjithmonë edhe në Amerikë, Kanada, Gjermani, Austri, etj. Gjithë familjet fteriote që janë në emigraeion sot, janë rreth 100 me rreth 450 frymë. Nga këto më shumë se gjysmat janë në Greqi. Në Amerikë dhe Kanada pas vitit 1991 jetojnë mbi 70 fteriotë. Familja fteriote karakterizohet nga familja e re në moshë e në peërmbajtje. Sot janë të rralla rastet me dy kurorë brenda në një familje. Keështu ka qenë tradita edhe më parë: rriteshin fëmijet dhe krijonin familjet e tyre. Në vitin 2004 rreth 70 përqind e familjeve janë me 4-5 frymë, vetëm 7 familje janë me mbi 7 frymë, kurse familjet me një frymë përbejnë më pak se 2 përqind të të gjitha familjeve fteriote. Fterra ka gjithesej 38 fise (mbiemra familjesh): Abazi, Avreci, Bezhani, Braho, Brinja, Çallo, Çeli, Dauti, Dhuli, Dusha, Elezi, Gëdo, Gjoni, Haderi, Hadushi, Haxhiu, Hizmo, Kofina, Korkuti, Kurupi, Lona, Maçi, Malo, Mato, Mehmeti, Memi, Mërkuri, Mero, Mita, Ruko, Sadikaj, Shehu, Shkurti, Xhaferi, Xhama, Zani, Zeneli, Zhupa. Më shumë familje ka nga fiset Shkurti, Brinja, Gjoni, Mehmeti, Bezhani e pastaj me radhë Hizmo, Dauti, Mita, etj. Sot ne Fterrë nuk banon asnjë familje me mbiemrat Bezhani, Braho, Çallo, Çeli, Dusha, Elezi, Gëdo, Haderi, Korkuti, Mato, Memi, Mërkuri, Mita, Ruko, Sadikaj, Shehu, Xhama dhe Zeneli. Disa nga familjet fteriote, për shkak se nuk kanë lënë trashëgimtarë meshkuj, gradualisht janë fikur. Kështu mund të përmendim Kondi, Çipa, Gjonika, Trako, Seferi, Goxhi, Coci, Luçi, etj.


HARTA E FTERRËS

TË DHËNAT KRYESORE : 1. Shtrirja gjatësore Veri Perëndim - Jugë Lindje  Gjatësia maksimale rreth 11 km  Gjerësia maksimale rreth 4,4 km  Gjerësia mesatare rreth 3,56 km 2. Sipërfaqja gjithësej 39,56 km2 3. Kuota më e ulët mbi nivelin e detit është Përroi Langadhës 130 m. 4. Kuota më e lartë mbi nivelin e detit është Maja e Lëpjetës 1596 m. 5. Burime në kuotën më të lartë me nivelin e detit janë Ngurrëza 400m dhe Ixori 385 m. Në luginën e Galishtit është Kroi i Hundës së Drerit 1230 m. 6. Gjatësia e rrugës automobilistike (brenda kufirit të fshatit) është 9,5 km

TOPONIMET KRYESORE NË FTERRË


BURIMET E KROJET Burimi i Ixorit Burimi i Ngurrëzës Burimi i Ujit të Pak Burimi i Gjezhdanicës Burimi i Konde Burimi i Lone Burimi i Langadhës Burimi i Lugut te Thellë Burimi i Dedecit Burimi i Gurrës Burimi i Hejazit Kroi i Çetës Kroi i Çerricës Kroi i Mertilagjes Kroi i Gjishtires Kroi i Mustos Kroi i Bedrinit Kroi i Gërthit Kroi i Dardhave Kroi i Moqilave Kroi i Moçalit te Avdiut Kroi i Moçalit te Çokës Kroi i Shelqit Kroi i Gërbenit Kroi i Hauzeve Kroi i Poriut Kroi i Kretës Kroi i Qytezës Kroi i Vidhezës Kroi i Xhame Kroi i Grykës së Lale Kroi i Sheshit te Madh Kroi i Rrëzë se Shkallës Kroi i Mere Kroi i Gëde Kroi i Çike Kroi i Asllane Kroi i Hundës se Drërit Kroi Qafës se Rrëmullës Kroi i Krënërit (Lugu) Kroi i Përroit të Zi Kroi i Brodanit QAFAT FTERRËS

Qafa e Shethanasit Qafa e Hamuriqes Qafa e Qishës Qafa e Pirgut Qafa e Pjetre Qafa e Veize Qafa e Fonicës Qafa e Kopecit Qafa e Gjokaçes Qafa e Martezës Qafa e Rrëmullës Qafa e Gargullit Qafa e Arqisë Qafa e Lëpjetës Qafa eHejazit Qafa e Drërit Qafa e Peshtanilit Qafa e Zhuphasanes Qafa e Kumarovës Qafa e Mehmete Qafa e Lleshe Qafa e Arrës

MAJAT E FTERRËS

Dhe kuota mbi nivelin e detit ml Maja e Bërdës- 439 Maja e Lekes- 415 Maja e Varrit- 350 Maja e Gragullit- 1215 Maja e Martezës- 1161 Maja e Balashit- 1275 Maja e Gjokaçes- 1255 Maja e Lajthisë- 1418 Maja e Fonicës- 1428 Maja e Lazre- 1162 Maja e Gjothanasës- 1341 Maja e Gjeshnikoshit- 1478 Maja e Peshtanlit- 771 Maja e Lëpjetës- 1596 Maja e Thomalleshit- 1353

ARAT E FTERRËS Arat e Fonicës Arat e Zhulit Arat e Kopecir Arat e Gjokaçes Arat e Martezës Arat e Rrëmullës Arat e Qafës Arrës Arat e Sheshit Cfitit Arat e Hejazit Arat e Murrizes Arat e Hanisë Arat e Lukshtave Arat e Rrahut Arat e Gurrës Arat e Sheshit Xhanit Arat Gropat eGolemit Arat e Gjozenikut Arat e Kanacelezës Arat e Alikos Arat e Sheshit Madh Arat e Vidhezës Arat e Quteces Arat e Arqisë Arat me Avlli Arat e Kretës Arat e Kushtbabës Arat e Lugut Fterrës Arat e Qerimit Arat e Langadhës Arat e Gjovizhdes Arat e Bërdës Arat e Dardhave Arat e Vreshtave Arat e Gomarezës Arat e Sheshezës Arat e Mortovicës Arat e Gjolige Arat e Gjoplakës Arat e Gjolagje Arat e Gjilazrit Arat e Gjinalisë Arat e Gjipogave Arat e Gjezhdanicës Arat e Gjishtires Arat e Kumarovës Arat e Ngurrëzës Arat e Dëllënjës Arat e Argëlifdhezës Arat e Lalucës Arat e Konjilleshit Arat e Lumrave Arat e Lugut të Thellë Arat e Çerricës Arat e Korjepes Arat e Skomoranjet Arat e Xhingës Arat e Kikës Arat e Janjerit Arat e Hupit

HUNDAT Hunda e Zabelit Hunda e Miut Hunda e Lalucës Hunda e Gurrës Hunda e Gjozenikut Hunda e Madhe Hunda e haske Hunda e Drërit

HARCAT Harca e Poge Harca e Hupit Harca e Purriut Harca e Ushakthit

BRIGJET Bregu i Korjepes Bregu i Pogës Bregu i Plepes Bregu i Lleshe Bregu i Mesëm Bregu i Madh Bregu i Gjilazrit

SHPELLAT Shpella e Kazhanit Shpella e Buçke Shpella e soroit Shpella e Guvave Shpella e gjolekës Shpella e Zane

LUNENJTË E PËRRENJTË Lumi i Fterrës Lumi i Gjezhdanicës Lumi i Dukhilës Përroi i Langadhës Përroi i Lugut Përroi i Xhingës Përroi i Lugut Thellë Përroi i Gjoplakës Përroi i Gomarëzës Përroi i Brodanit Përroi i Gurrës Përroi i Lëpushës Përoi i Rrëmullës Përroi i Progrit Përroi i Kancelzës Përroi i Kanës Përroi i Hasibesë Përroi i Kopilit Përroi i Zi

GURËT E LËMENJTË Guri i Dardhës Guri i Çokës Guri i Cjapit Guri i Gjiknovës Guri i Shqipes Gurët e Lon Gurët e Rarë Gurët e Hatos Lëmi i Leke Lëmi i Tërhoit Lëmi i Lugut Lëmi i Ri Lëmi i Hatos Lëmi i Avrece

TË NDRYSHME Dërrasa e Lugutk Dërrasa e Mullirit Shtegu i Mënkshit Shtegu i Dhimës Shegu i Ponxhes Buza e Poriut Buza e Kurprit Shkëmbi i Kuq Shkëmbi i Hamzos Shkëmbi i Leke Gropa e Bufit Honi i Zane Honi i Janjerit Honi i Hupit


ARSIMI

Fterra është fshat me tradita të shquara arsimore. Fillesat e arsimit në Fterrë datohen në shekuj. Shumë fteriotë të mërguar në kurbet në shekullin e 19-të, kryesisht në Perandorinë Turke, u arsimuan në shkolla të mesme e të larta të kohës. Isa Hizmo arriti deri në detyrën e dekanit të Drejtësisë në Universitetin e Stambollit, ndërsa Ali Xhama, Omer Korkuti e të tjerë, deri te Hivzi Bezhani, kanë kryer shkolla të ndryshme të larta e të mesme jashtë e brenda vendit, sidomos për fenë, drejtësinë e mësimdhënien. Mësimi i gjuhës shqipe në Fterrë ka filluar në vitet e fundit të shekullit të 19-të. E sigurt është se Abetaren e parë shqipe e solli në Fterrë Isa Hizmoja në vitin 1905, ndërsa në vitin 1910 Fetah Zani, i arsimuar në Janinë, krahas shkollës në gjuhën turke të çelur në xhami, u mësonte bashkëfshatarëve edhe gjuhën shqipe. Megjithatë, për shkak të ngjarjeve të rënda të Luftës së Parë Botërore, shkolla e parë në gjuhën shqipe u çel në Fterrë në tetor të vitit 1916, me rreth 20 nxënës. Mësuesi i parë qe Selim Gjonika, që kishte mbaruar Medresenë e Janinës e kreu dhe një kurs të vaçantë për mësues. Shkolla nisi të forcohej kur më 1922 filloi detyrën e mësuesit Neim Zani, që punoi një jetë të tërë për arsimimin e bijve të fshatit. Më 1925 u ndërtua shkollë e re dhe më 1926 në të u ulën 39 nxënës, midis tyre për herë të parë dhe 16 vajza. Para Çlirimit 20 fteriotë mbaruan shkollat e mesme të vendit, midis tyre 19 vazhduan ose mbaruan shkollën Normale të Elbasanit, që ishte “universiteti” i mësuesisë për kohën. Nga kjo shkollë dolën dhe Mësuesit e Popullit, bij të fshatit, Lame Xhama e Xhevdet Kofina. Shkolla vazhdoi me ndërprerje edhe gjatë Luftës së Dytë Botërore, ku mësuesi Hiqmet Dusha, dëshmor i atdheut, krahas mësimit, i edukonte nxënësit me ndjenja të zjarrta atdhedashurie. Pas Çlirimit shkolla njohu rritje sasiore e cilësore. Që më 1945 u çelën dhe kurset kundër analfabetizmit, ku mësuan shkrim e njehsim shumë gra të fshatit. Në maj të vitit 1956 çelet kopshti i fëmijëve parashkollorë. Më 1 mars 1961 Fterra dekorohet nga Kuvendi Popullor për merita të shquara në arsim me motovacionin: “Fshat nga gjiri i të cilit kanë dalë me dhjetëra mësues, që kanë kontribuar në zhvillimin e arsimit në krahina të ndryshme të vendit”. Mbas ndërtimit të shkollës së re me dy kate në vitin 1968, në vitin shkollor 1968-69 çelet në Fterrë klasa e pestë dhe merr udhë arsimi 8-vjeçar. Hapen njëra pas tjetrës klasat e tetëvjecares, duke u rritur nga viti në vit numri i nxënësve dhe i mësuesve. Ky numër ka ardhur duke rënë vitet e fundit, për shkak të emigracionit. Fteriotët kanë qenë dhe janë arsimdashës, kanë rrezatuar arsim e dituri në të gjitha krahinat e vendit. Vetëm shkollën për mësuesi e kanë mbaruar deri në vitin 2004 mbi 130 djem e vajza. Arsimin e lartë e kanë mbaruar mbi 300 fteriotë dhe të mesmin mbi 500. Nuk gjen asnjë degë të shkencës e të dijes ku fteriotët të mos kenë dhenë ndihmesën e tyre të vyer. Prej tyre numërohen 11 Profesore e Doktorë Shkencash, si dhe Mësues të Popullit e të Merituar, pedagogë, shkrimtarë, artistë, ushtarakë, inxhinierë e ekonomistë, mjekë , agronomë etj. Dashuria për arsim e dituri përbën një nga tiparet më dalluese të fteriotit.


BUJQËSIA

Si veprimtari mbi tokën, bujqësia është dega kryesore e prodhimit, që siguron të ardhurat kryesore për familjet në Fterrë.

             Këtu sundon një ekonomi e përzier, kryesisht natyrore, për të plotësuar nevojat e veta, duke patur më pak karakter të ekonomisë së tregut të lirë. 

Në terrenin e saj, me kodra e lugina të veshura me gjelbërim të përhershëm, me burime të shumta ujore, me diversitet ekologjik e klimë të butë mesdhetare, është favorizuar bashkërendimi i zhvillimit bujqësor e blegtoral, ku kultivohet një mozaik bimësh. Kushtet e terrenit kanë detyruar tarracimin me brezare të krejt sipërfaqes së punuar, kryesisht me parmendë ose plug, të tërhequra nga pënda e qeve. Kulturat bujqësore më të përhapura janë drufrutorët e perimet, dhe më pak drithrat e bukës. Ndër drufrutorët më i çmuari është ulliri mesdhetar shekullor, frytet e të cilit përdoren për vaj cilësor dhe për t’i kripur. Kultivohen agrumet, më shumë portokallja e më pak manderina e limoni. Janë me cilesi fiqtë: perdhikulë, shënjinas dhe kallamac. Arrët, shegët, ftonjtë e mani, kultivohen gjerësisht. Zhvillohet hardhia, si në baçe dhe në oborret pranë shtëpive, krysisht në formën e pjergullave. Më i përhapuri është kultivari antifillokserik, që quhet “rrushi amerikan”, prej të cilit prodhohet raki aromatike. Nga drithrat janë kultivuar: gruri, elbi e thekra, kryesisht në mal, dhe misri, kryesisht brenda fshatit ose në periferi të tij. Në arat e tarracuara të Fterrës kultivohen me rendiment të gjitha perimet, veçanërisht patatja. Është efektiv prodhimi i qepës e qepujkës, domates e lakrës, specit e barbunjës(lovidhes), si dhe fasulja, spinaqi , preshi, e tj. Kultivohen mjaft mire bimët foragjere, si jonxha, tërfili, tërshëra,etj.

BLEGTORIA

             Blegtoria është degë kryesore për prodhimet blegtorale, ushqim dhe veshje.
             Rritja e dhisë dhe e deles të rracës autoktone është aktiviteti kryesor për banorët. Relievi i përshtatshëm favorizon kultivimin e tyre. Dhija prodhon 80-150 kg. qumësht në vit. 

Blegtoria është e zhvilluar në formën e bagëtisë pranë oborrit familjar me një numur të vogël, që arrin nga 2-3 e deri 10-15 krerë; dhe në formën e stanit, ku zakonisht mbahet një kope, me dhi apo dele, por dhe e përzier. Delja mbarështohet kryesisht në zonën kullosore jashtë fshatit, si në Rrëmullë, Lugu i Fterrës, Galisht, Hunda e Drërit, Lëpjetë apo deri në zonën bregdetare për dimërim. Delja e Fterrës dallon për trup të vogël, por rezistente, që prodhon 30-50 litra qumësht/krerë dh me peshë trupore 25-32 kg/krerë. Leshi i saj përdoret gjërësisht për ekonominë familjare. Fterra është e njohur si fshat bletë-rritës me mjaltë lulesh, që ka aromë dhe që pëlqehet në treg për cilësinë e tij të veçantë. Gjedhi në Fterrë ka zënë një peshë të vogël specifike, duke u përdorë kryesisht për qumësht e mish dhe për qetë e punës. Lopa e vendit prodhon nga 600-1200 litra/krerë. Nga njëthundrakët dominon mbajtja e mushkës për fshat e për mal, dhe më pak gomarit, si kafshë ngarkese. Në përdorim të gjerë pranë çdo familje është pula e fushës, që përdorët për vezë e mish. Përveç pyjeve dhe shkurreve, është e zhvilluar dhe flora e egër spontane dhe e larmishme, që i bën kullotat me vlerë ushqyese për bagëtinë dhe mishin e tyre të shijshëm. Lugina e Fterrës dhe për rreth saj, është zonë me faun të egër të zhvilluar, ku gjënden: derri i egër, ujku, çakalli, dhelpra, lepuri e deri te sorkadhja, por dhe shpendë si: thëllëza, mëllënja e grifsha, turtulli e gjeli i egër, skiftëri e cirko me gushkuqin e njohur etj. Ndrësa poshtë, në Lumë, rriten peshq të vegjël, kryesisht pestrova.


SHËNDETËSIA

Ndihmën mjekësore banorët e Fterrës e kanë përfituar që në kohë të hershme. Tradita është e pasur. Janë pëdorë mjekime popullore me bimë mjeksore që gjendeshin në fshat, si hashashi, cmarteja, fletët e arrës, shtogu, melheme e çaje të ndryshme, deri te ngjitja e kockave të thyera, synetllëku, heqja e dhëmbëve të prishur, shërimi i bronkopleumonisë , i shytave, i sëmundjeve të lëkurës, i dhimbjes së veshëve, i diarresë etj.,etj. Ambulanca e pare në fshat është çelur në vitin 1955 me një infermier. Ndihma mjekësore vazhdon edhe në ditët e sotme me ndihmësmjeke-mami, që kryen shërbime më të specializuara në dobi të shëndetit. Fteriotët shquhen dhe për jetëgjatësi, si te burrat dhe te gratë. Janë të shumtë banorët që kanë jetuar mbi 100 vjeç. Pas çlirimit, shumë nga bijtë e bijat e fshatit vazhduan shkollat e mesme e të larta mjekësore brenda e jashtë vendit. Ndër të parët kanë qenë Besim Elezi, Luan Dusha e Hamza Memi. Sot numërohen dhjetëra mjekë e punonjës shëndetësie, me specialitete e grada shkencore, që shërbejnë në shumë rrethe të vendit.

PAVARËSIA

    Shpallja e Pavarësisë më 28 Nëntor 1912 gëzoi dhe Fterrën e fterjotët. Për këtë është kuptimplote festa që bënë burrat e Fterrës dhe disa gra, duke u mbledhur sëbashku në qendër te fshatit, pranë ish-xhamisë, te Ulliri, vetëm një javë më vonë, më 4 dhjetor 1912. Për këtë flasin dhe vargjet e kënduara: 

Fterjotë seç u mblodhë, Te Kadrëmi, te Ulliri, Shpallën bashkimin me Vlorë, Flamuri, ditë gëzimi.

LUFTA E VLORËS ( 1920 )

        Mori pjesë dhe Çeta e Fterrës  e përbërë nga 48 burra e djem fterjotë. Komandant çete ishte avokati, Xhafer Shehu.  Fterra i këndoi:

O Xhafer Shehu me nam, Me mendje si evropjan, Kërkon liri për vatan. LUFTA PËR VATANIN

       Kështu cilësohet  në të folmen e Fterrës, lufta në vitet 1913-1914, kundër andartëve grekë, që ishin njerëz të paguar, të drejtuar nga i keqnjohuri Spiro Milo, të cilët pushtuan dhe bënë masakra dhe në Fterrë, ku u shqua për luftë trimëresha Mene Zhupe dhe ku ranë si dëshmorë të lirisë 5 (pesë) burra ftrerjotë. 

Është koha kur tërë Kurveleshi vajtoi: Gratë e Kurveleshit, shkojnë për në Vlorë, Qaj moj Shqipëri, ulër moj e gjorë, Me djepe ngarkuar, me foshnja në dorë, Qaj moj Shqipëri, ulër moj e gjorë,…


LUFTA ANTIFASHISTE NACIONALÇLIRIMTARE

             Fterra, Portë e Kurveleshit, u bashkua masivisht me Frontin Nçl. Mori pjesë aktive në luftën kundër pushtuesve dhe e mbështeti atë me të gjitha mundësitë reale të tij. 

Çeta e Fterrës u krijua më 27 qershor 1942 me 25 vetë, e cila më vonë pati 55 anëtarë. Ndërsa, në formacionet partizane morën pjesë 45 fterjotë, kryesisht, në Brigadat: e parë, e gjashtë, e tetë, e dymbëdhjetë, e nëntëmbëdhjetë, e tjera. Familjet fterjote , edhe në Galisht e kudo që ishin me bagëti në malet e Fterrës dhe të Borshit, u bënë baza të rëndësishme të luftës partizane. Fterra ka 6 (gjashtë) dëshmorë të Luftës Antifashiste Nçl., si dhe 4 viktima, midis tyre 1 grua. Gjatë kësaj lufte në Fterrë u dogjën nga pushtuesit 40 shtëpi. Meritë të veçantë për organizimin e Fterrës në Frontin Nçl. ka mësuesi dhe komisari Hiqmet Dusha, që u bë organizatori kryesor i tërë veprimtarisë politike dhe luftarake për Fterrën dhe fterjotët. Dhe në vazhdim të tij, Mehmet Dusha e Safet Memi.

DISA NGJARJE TE VEÇANTA

1. Fshati ynë mori pjesë me armë në dorë në kryengritjen e viteve 1833-34 kundeër zbatimit me dhunë të Reformave të Tanzimatit. Lazo Kofina (i parë) ishte komandant i çetës së Fterrës dhe këshillëtar i Zenel Gjolekës. 2. Në mbledhjen e fshatit, më 27 qershor 1942 tek Kroi i Bedrinit, ku i deleguar ishte Bedri Spahiu, u zgjodh Këshilli Nacionalclirimtar me 5 veta. Kryetar u zgjodh Mehmet Çallo. Gjatë luftës më shumë kohë në këshill në Fterrë kanë punuar Mehmet Çallo, Safet Memi, Shaban Mita, Lame Xhama, Sherif Dusha, Neim Zani, Bastri Dauti, Halil Mato, Qazim Gjoni, Belul Brinja, Shefqet Shkurti, Kamber Brinja, Zilfo Malo etj. Po në këtë mbledhje u formua çeta vullnetare, midis tyre mund të përmendim: Shuquri Sadikaj, Dervish Shkurti, Adem Lona, Fuat Mato, Pasho Zhupa, Mustehak Çallo, Nuri Mita, Veip Mero, Zihni Mero, Malo Malaj, Razip Gjoni, Kamber Brinja etj. Komandant i pare i cetes u zgjodh IIjaz Kofina dhe zevendeskomandant Muhedin Haderi. Pergjegjes politik u caktua Hiqmet Dusha dhe ndihmës Shaban Mita. 3. Ne vitet 1910 Nuredin Kofina me Shaqo e Neki Mitën, Xhafer e Jashar Maton, Haxhi Gjonin, në luftime të ashpra në Delvinë, vranë komandantin e bandës greke dhe e shpartalluan fare atë. 4. Nëë vitin 1913 Nuredin Kofina, Shaqo Mita, Xhafer e Jashar Mato, Veip Mero, Haxhi Gjoni e Mato Dusha e ndoqën armikun deri ne Janinë. 5. Në vitet 1914 Greqia sulmoi Korçën e Gjirokastrën. Me ta u bashkuan dhe disa shqiptarë të Himarës, që i ranë të parët Fterrës me qellim qe ta djegin e ta shfarrosin krejt. Në keto sulme ata vranë Adem e Muço Gjonin, Zeno Gjonin, Habil Dhulin, Lame Mehmetin, Muço Maton, Mato Zhupën. Populli emigroi Lumit të Vlorës, ku ca nga të ftohtit, ca nga uria, ca nga semindjet, u gjymtuan rendë me njerëz e mall.

     Vetem dy vjet me pas, kur u tërhoq greku, u kthyen fteriotët në fshatin e tyre, ku çdo gjë qe shkrumuar

6. Në Luftën e Vlorës me 1920 Fterra mori pjese me çeten e saj me 48 burra nën drejtimin e komandantit Xhafer Shehu . Në këtë çetë të Fterrës bënin pjesë: Xhafer Shehu, Xhafer Mato, Jashar Mato, Adem Lona, Xhevdet Braho, Mustafa Mehmeti, Ismail Bezhani, Tahsin Elezi, Asllan Brinja, Huso Zhupa, Esheref Mita, Nimet Mita, Shaqo Mita, Neirn Zani, Ago Dusha, Mato Dusha, Kamber Brinja e të tjere. Dhe në ndihmë të tyre Jahja Mato, Shefqet Shkurti, Dervish Shkurti, Ismail Haxhiu, Zilfo Malo, Kadri Gjoni, Xhafo Brinja, Mustehak Çallo, Xhemil Mehmeti, Avdul Mita etj.


CELULA E PARTISË

U krijua më 17 korrik 1943 me katër anëtarë, në shtëpinë e Shaban Mitës. Përgjegjës i celulës u zgjodh Mehmet Dusha. Hiqmet Dusha e Iljaz Kofina kishin kaluar në formacionet partizane, të cilët deri atëhere bënin pjesë në celulën e Kurveleshti të Poshtëm.

           Në muajin dhjetor 1943 përgjegjës politik u caktua Safet Memi, detyrë që e mbajti deri në Çlirim.    

Në veprimtarinë e kësaj celule, gjatë luftës, janë shquar: Hiqmet Dusha, Iljaz Kofina, Shaban Mita, Mehmet Dusha, Eqrem Kofina, Bilal Dusha, Safet Memi, Dilaver Shkurti.


KËSHILLI NACIONALÇLIRIMTAR

U formua më 27 qershor 1942 te Kroi i Bedrinit. Kryetar u caktua Mehmet Çallo, detyrë që e kreu, me pak ndërprerje, deri në Çlirim. Këshilli i Fterërs i kreu me korrektesë detyrat e tij në Fterrë dhe në marrëdhënie me fshatrat fqinje, si detyrat luftarake dhe ato paqësore brenda e jashtë fshatit. Luajti një rol të veçantë në ruajtjen dhe forcimin e unitetit të Fterrës dhe të fterjotëve, ashtu si dhe me fshatrat fqinje. Si kryetarë këshilli në Fterrë, për një kohë më të shkurtër, kanë qenë edhe Bastri Dauti e Belul Brinja.


VATRA E KULTURES

Institucion kulturor i Fterrës, në qendër të fshatit, u n dërtua për herë të parë më 1947 dhe u rindërtua në 1959-60. Ka shërbyer e shërben për zhvillimin e veprimtarisë kulturore. Ka patur dhe ka grupin polifonik “Fterra në Këngë”, i ngritur për herë të parë në 1947, për festën e Kurveleshit në Kuç, dhe i ripërtëritur herëpashere, duke marrë pjesë në aktivitete të zhvilluara në Fterrë, në Kurvelesh e Bregdet, Vlorë e Sarandë dhe në pese fesrtivale kombetar-folklorik, në Gjirokastër, ku është shquar e nderuar për interpretimin e këngës e të valles karakteristike labe. Vatra e Kulturës në Fterrë zhvillon edhe tani veprimtari kulturore.

Gazeta "Fterra jone" :

Gazetë periodike e fshatit Fterrë me karakter kryesor historik e kulturor. Botuesit e saj janë Muzafer Korkuti, Agron Xhama dhe Guro Zeneli (shih për secilin). Numri i parë ka dalë në maj 1997. Në faqet e saj pasqyrohen historia e kultura e Fterrës dhe e fteriotëve, jeta dhe puna e fshatit dhe e bijve e bijave të saj, tradita dhe edukata, bashkimi e vëllazërimi i përhershëm me njëri-tjetrin e me miqtë e shokët, e kaluara më e largët e më e afërt, deri në ditët tona. Gazeta është e publikuar në internet në faqen www.fterra.com


LIBËR

   “E DREJTA ZAKONORE E LABËRISË” me autor Prof. Dr. Ismet Elezi.
U botua per here te pare ne vitin 1994 dhe u ribotua ne vitin 2002. QelIimi i ketij punimi ishte per te dhene nje ndihmese sado modeste ne ndriçimin me vertetesi te kultures se lashte te populIit te kesaj krahine, te pasqyruar veç te tjerash, edhe ne te drejten zakonore te saj.

Ne te trajtohen disa probleme kryesore te se drejtes zakonore te Laberise, sidomos nga gjysma e dyte e shekullit te 19-te dhe deri ne çerekun e pare te shek. te 20-te. Ky kufizim kohor eshte percaktuar nga mungesa e burimeve te mjaftueshme per shekujt paraardhes, si dhe nga ndryshimet e plotesimet qe iu bene normave te vjetra me reformat e kesaj periudhe historike. Gjurmet e se drejtes zakonore te Laberise filluan te mblidhen nga etnografi i njohur shqiptar Rrok Zojzi ne vitet 50-60 te shek. te 20-te. Kjo pune u vazhdua nga autori i ketij punimi ne Kurvelesh ne vitet 70-80-te. Struktura e librit permban njohuri te pergjithshme per Laberine dhe veprimin ne hapesire te se drejtes zakonore te saj ndermjet tre urave - te Drashovices, te Tepelenes dhe te Delvines ose ne tere zonen qe shtrihet nga lumi Vjose, Lumi i Vlores, Kurveleshi, Rreza e Tepelenes, Kardhiqi, Rrezoma, Zhulati, Himara, Bregu i Detit, Gryka e Dukatit. Rreth percaktimit te kufijve te krahines se Laberise sillen pikepamjet e ndryshme te studiuesve shqiptare e te huaj, te cilat, veç dallimeve, bashkohen ne nje pike kryesore se Laberia eshte nje krahine ne Jug Perendim te Shqiperise, qe ka mbrojtur vetqeverisjen vendore, por shume kohe, ka ruajtur autoktonine, identitetin kombetar, gjuhen, zakonet e veta, ne lufte te vazhdueshme kunder pushtuesve te huaj, ashtu sikurse malesite e Veriut te Shqiperise. Himares iu njohen (venomet) e drejta e vetqeverisjes vendore nga pushtuesit osmane qe ne vitin 1492 e ne vazhdimesi. Ne liber trajtohet historiku i se drejtes zakonore te Laberise, te trasheguar nga lashtesia ilire brez pas brezi, e sidomos referimi qe ben tradita gojore te Kanuni i Papa Zhulit (ne mesjete), zhvillimet e mevonshme, ndryshimet e plotesimet e tij, posaçerisht me reformat (Shartet e Idriz Sulit) (shek. XVIII-XIX) dhe deri reformat e bera ne Kuvendin e Laberise, te mbledhur ne Kuç te Kurveleshit me 28 nentor 1924. Vend te veçante zene normat qe rregullonin marredheniet familjare e martesore, organizimin shoqeror (organizmat e vetqeverisjes vendore ¬pleqte (pleqesia), kuvendet etj.), marredheniet civile e te pronesise, detyrimet (kontratat), trashegimine, normat me karakter penal (ne menyre te veçante kufizimin e gjakmarrjes), normat me karakter procedural penal e civil, sidhe kundervajtjet administrative. E drejta zakonore shqiptare ka nje shtrat te perbashket. Ngjasimet me Kanunin e Leke Dukagjinit jane te shumta, pa perjashtuar dallimet e veçata midis tyre. Botimi i librit eshte pritur me interesim te madh nga opinioni shoqeror e shkencor. Per kete deshmojne 20 recensione me vleresime mjaft pozitive per botimin e pare dhe per botimin e dyte te tij. Mbi bazen e materialit te mbledhur nga tradita gojore po pergatitet per botim Kanuni i Laberise. Libri synon te ndihmoje ne luften per zhdukjen e ndikimit te normave te se drejtes zakonore me karakter patriarkal fisnor ne jeten e shoqerise sone, e cila tani qeveriset ne baze te Kushtetutes e te ligjeve demokratike dhe aspiron per t'u bashkuar me popujt e tjere te qyteteruar te Evropes. Si i pari, studimi i ketij lloji per te drejten zakonore te Laberise hedh bazat per hulumtime e kerkime shkencore te metejshme nga studiuesit tane.

-- -- ----¬ PJESA E DYTË

                      NJERËZ TË SHQUAR TË FTERRËS


         Bezhani ISMAIL ( 1870 – 1964 ) :  Veprimtar dhe atdhetar në shkallë fshati e krahine, kryeplak i Fterrës

Lindi në Fterrë. Kreu shkollën e mesme për financë në Stamboll në vitin 1898.

          Mori pjesë në përpjekjet e bashkëfshtarëve në luftën për Pavarësi, për mbrotjen e territoreve nga pushtimi grek dhe në Luftën e Vlorës më 1920. Në periudhën e sundimit të Zogut u përndoq dhe u detyrua të emigronte përkohësisht. Për idetë dhe veprimtarinë e tij atdhetare, në periudhën e pushtimit fashist, u internua në Porto-Palermo. Përkrahu familjarisht Luftën Nacionalçlirimtare.
           Për shumë vite me radhë ka qenë kryeplak i Fterrës dhe bënte pjesë, gjithashtu, në Pleqësinë e Kurveleshit të Poshtëm.
           Është nderuar nga Kuvendi Popullor me medaljen “Për veprimtari patriotike”.
                                                                       *   *   *
            Bazhani Halil Hivzi ( 1877 – 1965 ): Njihet si Hoxhë Bezhani. Është diplomuar në Universitetin e Stambollit për drejtësi fetare e shtetërore, hoxha i Fterrës, që, për rreth 45 vjet, kreu falas shërbesat fetare.
            Lindi në Fterrë. Mbas mësimeve të para te hoxha i fshatit,  shkon për studime të mëtejshme në Çamëri (Filat, Margëllëç e Paramithi). Prej këtej shkon në Stamboll e mbaron Medresenë e lartë. Me konkurs pranohet në Univesitetin Huk  të Stambollit, të cilin e përfundon në vititn 1905 për drejtësi fetare e shtetërore.
            Pas studimeve universitare punon si gjykatës e prokuror në Vilajetin e Konjës në Anadoll. Më pas emërohet gjykatës e predikues fetar në Brusë, Ysqydar, Nish, Manastir e Selanik.
             Në vitin 1909 punon në Himarë. Gjatë Luftës së Parë Botërore lufton për mbrojtjen e tërësisë tokësore shqiptare nga shovenistet grekë, kapet rob dhe internohet në ishujt e Greqisë.
             Në vitin 1919 kthehet në atdhe dhe vendoset ne Fterrë, ku merret me bujqësi dhe shërbesat fetare, deri  sa vdiq në vitin 1965.
             Është shquar për drejtësi e korrektësi të vaçantë. Shërbesat fetare i kryente pa shpërblim. Vlerësohet si mësues dhe edukator i brezit të rritur të bashkëfshatarëve.


Bezhani Hivzi REFIK ( 1917 – 1996 ): Spiker i Radio-Tiranës, veprimtar i dalluar për Fterrën, krijues e përkthyes.

            Lindi në Fterrë. Shkollën fillore e kreu në Fterrë, plotoren në Berat. Më 1931 vendoset në Tiranë, ku nisi studimet në “Medrese”, të cilat i vazhdoi deri më 1936. Më 1938 regjistrohet në Liceun e Shkodrës, që e mbaroi më 1940. Po në këtë vit emërohet në punë në Drejtorinë e PTT në Tiranë, ku punoi deri në Çlirim. Përkrahu Lëvizjen Nçl. në Tiranë. Në Nëntor 1944 fillon punë në Radio-Tirana, si spiker i saj, ku i jepet rasti të transmetojë njoftimin: Ju flet Shqipëria e Lirë !, edhe shqip, edhe  italisht. Këtu punoi deri në vitin 1962, duke qenë njëherazi dhe nëpunës në Drejtorinë e Përgjithshme të PTT, ku punoi deri sa doli në pension.
       Ka shkruar e botuar në shtypin e kohës shkrime të tij dhe përkthime nga anglishtja e arabishja. Ishte njeri me kulturë të gjerë. Megjithëse i larguar nga Fterra, ka qënë një nga nxitësit dhe përkrahësit e djemve fterjotë për shkollimin e tyre. Edhe në moshën e pensionit dha një kontribut të veçantë për rregullimin dhe mirëmbajtjen e xhadesë së Fterrës.    
         Bezhani Ismail NAFIZ (1928 – 2004 ) : Kryetar i Komisionit Shtetëror të Kontrollit të Figurave, anëtar i Gjykatës së Kasacionit, shkrimtar, avokat.

Lindi në Fterrë, ku kreu dhe arsimin fillor. Shkollën e mesme e kreu në Tiranë. Ka mbaruar Fakultetin Ekonomik e më pas atë Juridik në Universitetin e Tiranës. Në vitin 1943 merr pjesë në çetën territoriale të fshatit dhe po këtë vit inkuadrohet në Brigadën e Parë Sulmuese. Në gusht 1944 është delegat në Kongresin e Parë të Rinisë Antifashiste në Helmes të Skraparit. Për kontribut në luftë është nderuar me pesë dekorata. Pas çlirimit punoi në dikastere qendrore dhe më vonë si gazetar. Manifestonte idera liberale e demokratike dhe pas Konferencës së Tiranës në vitin 1956 përjashtohet nga Partia si armik i saj. Për një periudhë të gjatë kreu punë të rëndomta, sepse i ishte ndaluar nëpunësia. Por u muarr me krijime e përkthime, si dhe me studime shkencore, sidomos në fushën e jurispodencës. Në vitin 1992 zgjidhet nga Kuvendi Popullor anëtar i Gjykatës së Kasacionit. Po këtë vit merr pjesë në procesin e 2 prillit, si avokat i familjeve të Dëshmorëve të Demokracisë në Shkodër, për të cilin botoi edhe librin “Procesi i shekullit” Më 18 gusht 1997 Kuvendi Popullor e emëron Kryetar të Komisionit Shtetëror të Kontrollit të Figurave, ku dha një kontribut të vaçantë. Më 1994 botoi librin autobiografik “I mallkuari o Noes”, ndërsa në vitin 2002 e në vazhdim botoi librin “Mëkatarët”, në tre vëllime dhe më 2004 librin “Me të madhin Samërset Mom”.

Bezhani Ismail NAIL ( 1925 – 1983 ) : Drejtues administrativ, ka dhënë kontribut të vaçantë për vendlindjen. Ka lindur në Fterrë. Ka mbaruar studimet e larta në fakultetin ekonomik. Ka punuar si kryetar dege për ekonomi financë. Ka punuar si drejues në hidrocentralin mbi lumin Mat. Ndëersa për mbi 20 vjet ka punuar si drejtues, si zv/drejtor i Ndërmarrjes Nacionale të Ndërtimit “21 Dhjetori” Tiranë dhe si Drejtor i Parkut. Ka dhënë një kontribut të veçantë në ndërtimin e Hidrocentralit të Fterrës në vitin 1956 dhe në mbështetjen që u ka bërë shumë bijve të Fterrës për punësim në Tiranë.

Bezhani Nail ILIR ( 1949 ) : Artist teatri dhe filmi, dramaturg cilësor. Ka lindur në Tiranë në një familje fteriote. Mbaroi shkollën e mesme të ndertimit dhe në vitet 1972-76 kreu studimet e larta në Akademinë e Arteve në Tiranë, arti dramatik. U shqua si aktor në dramat “ Dy krisma në Paris”, në teatrin e Fierit, “Shpagimi”në teatrin e Elbasanit, “Prometheu”, “Monserat”, “Shtëpia me dy porta”, “Zbutja e kryeneçes”, “Pallati 176” në Teatrin Kombëtar Tiranë, etj. Është autor i dramave: “Zoti godet me putër” ( 1995 ), “Në katin e dytë është parajsa” (1996), “Mashtruesit” (1997). Komedia e tij “Mashtruesit” është përkthyer në frëngjisht dhe është vënë në skenë në Paris, ku si autor vuri në skenë dhe pjesën: “Sa mirë bëri që vdiq”. Krijimtaria e tij është cilësore. Bezhani Nedim VEHAP ( 4 prill 1934 – 12 prill 2002 ) : Asistent Profesor, Doktor i Shekencave në Gjeologji Lindi në Fterrë. Mbas mbarimit të shkollës së mesme politeknike në Tiranë, punoi për disa vjetë në Mirditë si gjeolog. Në vitin 1961 përfundon Universitetin e Tiranës dhe deri në vitin 1968 punon përsëri në Mirditë, në Rubik, si inxhinier gjeolog. Nga viti 1968 deri në vitin 1972 e gjejmë në ndërmarrjen gjeologjike të Pukës. Nga viti 1972 deri në vitin 2000 kryen detyra të rendësishme në Institutin e Kërkimeve dhe Projektimeve Gjeologjike në Tiranë, detyra që i vazhdoi deri kur doli në pension. Ka kryer shumë studime e projektime me vlerë në fushën e gjeologjisë e veçanërisht për perspektivën e bakrit në rrethet e Veriut, i vetëm, apo me grupe pune të drejtuar prej tij. Është bashkëautor në hartën gjeologjike dhe atë metalogjenike të Shqipërisë, Në vitin 1988 merr titullin “Doktor i Shkencave”, në vitin 1991 titullin “Mjeshtër kërkimesh” dhe vitet e fundit Asistent-Profesor.

Bezhani Refik EDIP ( 26 korrik 1948 ): Profesor i Asocuar, Doktor i Shkencave Mjekësore, pedagog e kirurg. Lindi në Fterrë, ku kreu dhe filloren. Gjimnazin dhe Fakultetin e Mjekësisë të UT i përfundoi në Tiranë. Në vitin 1972, mbasi u diplomua si mjek i përgjithshëm, fillon specializimin pranë klinikës së kirurgjisë së përgjithshme, për urologji, në Spitalin Nr.2 në Tiranë, që e përfundon në vitin 1975. Nga ky vit deri në vitin 1990 punon si specialist urolog dhe kirurg i përgjithshëm në Poliklinikën Qendrore të Tiranës, si dhe në klinikën urologjike të Spitalit Nr. 2 (për kirurgjinë ) në Tiranë Në vitin 1990 filloi punën si pedagog në Fakultetin e Mjeksisë në specialistetin e urologjisë, ku vazhdon të punojë edhe sot. Në vitin 1996 ka mbrojtur titullin Doktor i Shkencave Mjekësore, ndërsa në vitin 2004 merr titullin Profesor i Asocuar. Ka kryer disa specializime brenda e jashtë shtetit, është pesë herë pjesëmarrës në seminare ndërkombëtare në Austri, ka mbajtur referate në seminare e konferenca kombëtare e ndërkombëtare, si dhe është bashkëautor në shumë publikime kombëtae e ndërkombëtare Në vitin 2001 botoi monografinë : “Morfometria dhe funksioni i veshkës unike”.

Bezhani Refik HAMLET ( 10 qershor 1940 ): Profesor, Doktor i Shkencave Filologjike, pedagog për gjuhët gjermane e angleze. Ka lindur në Fterrë, ku mbaroi dhe arsimin fillor. Shkollën shtatëvjeçare dhe gjimnazin i përfundoi në Tiranë. Nga viti 1958 deri më 1961 studioi në Gjermani në Universitetin e Laipcigut për gjuhë e letërsi gjermane. Nga viti 1961 deri më 1964 përfundon UT në degën gjuhë e letërsi angleze e shqipe. Nga viti 1966 deri më 2005 punon në Universitetin e Tiranës, në katedrën e gjuhës angleze, si pedagog, shef katedre, zëvendësdekan për anën shkencore në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja. Për vite me radhë ka drejtuar Këshillin Shkencor të Fakultetit Histori-Filologji e të Gjuhëve të Huaja. Gjatë këtyre viteve ka kryer shumë kualifikime pasuniversitare, në Gjermani, në Kinë, në Amerikë, në Francë etj. Ka një veprimtari të dendur shkencore e botuese në fushat përkatëse. Është bashkëautor në hartimin e Fajalorit Gjermanisht-Shqip në dy vëllime, me rreth 82.000 fjalë, botuar në Gjermani. Ka hartuar disa tekste universitare për studentët me mbi 1300 faqe, etj. Kontribut të vaçantë ka dhënë edhe në fushën e përkthimeve nga gjuha angleze e gjermane, ka hartuar e mbajtur kumtesa e referate shkencore në veprimtari brenda e jashtë vendit. Mban titullin Doktor I Shkencave Filologjike. Në vitin 1995 merr edhe titullin “Profesor”.

          Bezhani Refik PETRIT  ( 5 janar 1946 ) : Gazetar, studiues e botues librash.
          Ka lindur në Tiranë në një familje fteriote. Arsimin  tetëvjeçar e të mesëm i kreu në Tiranë. Pas mbarimit të  shkollës së lartë ka punuar fillimisht si gazetar në gazetën “Zëri i rinisë”, më pas në Shtëpinë  Botuese  “8 Nënotori” dhe për një kohë më të gjatë e sot në Bibliotekën Kombëtare.
          Me bashkëautor ka botuar në vitet 1970-71 dy vëllimet e para të serisë së librave“Yje të pashuar”, në vitin 1979 përgatiti e botoi librin “kongresi i Parë historik i BRASH-it”, në vitin 2002 boton me bashkëautor vëllimin e parë të bibliografisë “Libra në gjuhën shqipe për Islamin”, në vitin 2003 përgatit e boton librin “Shaban Demiri – Gjuha shqipe, probleme dhe disa figura të shquara të saj” dhe bibliografinë për këtë personalitet. Në vitin 2004, me bashkëautor, boton bibliografinë “Bektashizmi në Shqipëri”.

Ka veprimtari të gjerë botimesh në organet e shtypit. Ka kryer kurse specializimi pasuniversitare në fushat ku ka punuar.

  Bezhani Nafiz VIRON ( 5 qershor 1958 ) : Mjeshtër  i Merituar i Sportit, Sekretar i Përgjithshëm i Federatës Shqiptare të Mundjes, 13 vjet radhazi kampion kombëtar në mundje, trajner i ekipit këmbëtar.
     Lindi në Tiranë nga një familje fteriote. Shkollimin tetëvjeçar dhe Politeknikumin “7 Nëntori” i mbaroi në Tiranë.  Mbas mbarimit të Institutit të Lartë të Kulturës Fizike “Vojo Kushi”, deri në vitin 1994 ka punuar si mësues  në shkollat e mesme Tiranë e Durrës . Nga viti 1994 deri në vitin 2005 është Sekretar i Përgjithshëm i Federatës Shqiptare të Mundjes.
      Pesëmbëdhjet vjet me radhë  ka qenë dhe është trajner i mundjes për ekipin e Tiranës dhe atë kombëtar.
Për 13 vjet rresht është shpallur kampion kombëtar në mundje dhe ka marrë titujt “Mjeshtër Sporti” dhe më pas “Mjeshtër i Merituar i Sportit”. Për këto merita është nderuar me “Medaljen e Artë”.


Braho Baze TARE ( 1922 - 1988): Veprimtar i shquar i arsimit në Kurvelesh e në Vlorë.

Lindi në Fterrë dhe aty kreu dhe vitet e para të shkollimit. Mbaroi Normalen e Elbasanit më 1943, ku u aktivizua në veprimtari antifashiste. Shkoi mësues vullnetar në Kosovë dhe pas një viti kthehet në Tiranë, ku aktivizohet me levizjen dhe zgjidhet delegat për në Kongresin e Parë të Arsimtarëve Antifashistë, që u mbajt në Korçë.
Punoi në disa fshatra si mësues e drejtues shkolle, si në Trevllazër, Tërbaç e Kuç, më pas në Himarë e Sarandë. Në Kuç ka punuar dhe si drejtor i shkollës dhe inspektor i lokalitetit. Po vitet më të shumta ka punuar në arsim në Vlorë, inspektor në seksionin e arsimit dhe mësues në shkollën e mesme pedagogjike dhe mjekësore. Ishte njohës i mire i gjuhës dhe letërsisë shqipe. Në punë e sipër kreu dhe arsimin e lartë. 

Tarja nuk kurseu as diturinë e as mirësinë për nxënësit e Laberisë, bashkëfshatarët dhe gjithë sa e njohën.

Braho Remzi SEZAI ( 20 gusht 1939 ): Profesor, Doktor i Shkencave Mjekësore, pedagog. Ka lindur ne Fterrë, ku kreu dhe filloren, ndërsa 7-vjeçaren në Kuç dhe Tepelenë. Shkollën e mesme mjekësore e kreu në Tiranë. Në vitin 1963 mbaroi studimet në Fakultetin e Mjekësisë teë Universitetit të Tiranës. Po këtë vit emërohet pedagog në katedrën e farmakologjisë të Fakultetit të Mjekësisë. Që nga viti 1963 e në vazhdim ka zhvilluar dhe zhvillon leksione dhe seminare me të tri deget e Fakultetit të Mjekësisë. Leksione e seminare ka zhvilluar për një kohë të gjatë edhe në Prishtinë në Fakultetin e Mjekësisë së Përgjithshme, si dhe leksione me specializantët pasuniversitarë. Është bashkëautor i hartimit të programeve mësimore universitare e pasuniversitare të lendëve të farmakologjisë mjekësore e klinike. Është nismëtar e kontribues në krijimin e mbarëvajtjen e Institutit Studimor të Mjekësisë Popullore Ka kryer specializime jashtë shtetit në fushën e farmakologjisë mjekeësore dhe asaj klinike, si në Rumani, Francë, e Itali. Ka qenë kryetar i komisionit dhe redaktor shkencor i kumtesave dhe referateve të Konferencës së Parë Kombëtare të Mjekësisë Shqiptare (1986). Ka mbajtur referate shkencore në Athinë e Londër. Është anëtar i komisionit të nomenklaturës së barnave (që drejtohet nga Ministria e Shëndetësisë), duke qenë për katër vjet radhazi edhe kryetar i këtij komisioni. Qysh nga viti 1982 e në vazhdim ka kryer edhe detyra të tilla, si shef i sektorit shkencor të Fakultetit të Mjekësisë, shef i katedrës së farmakologjisë dhe shef i departamentit të lëndëve biomjekësore.

      Ka veprimtari të gjerë botuese: ka hartuuar mjaft tekste universitare e monografi, ka botuar shumë artikuj në revista shkencore dhe  ka mbajtur dhjetra referate shkencore e kumtesa.
     Në vitin 1980 i jepet titulli “Doktor i Shkencave” dhe më 1994 “Profesor”.
     Braho Remzi RAIT ( 28 janar 1928 ) : Drejtues administrativ, veprimtar i shquar i Luftës NÇL për Fterrën e Kurveleshin, ka dhënë ndihmesë të vaçantë në arsimimin e bijve të Kurveleshit.
      Lindi në Fterrë. Mbas arsimimit fillor pesëklasësh, vazhdoi Normalen e Elbasanit ku mbaroi klasat fillestare, pastaj vazhdoi e mbaroi gjimnazin në Shkodër e Tiranë. Gjatë viteve 1953-1957 mbaroi studimet e larta në Institutin e Lartë Pedagogjik katërvjeçar në tiranë për gjuhë e letërsi shqipe.
        Që nga viti 1957 deri më 1953  fillon punën si zëvendësdrejtor shkolle në Kuç, drejtor në Progonat, drejtor në Tepelenë dhe shef i seksionit të arsimit po në Tepelenë.
Mbas mbarimit të studimeve të larta, nga viti 1957 deri më 1975, ka punuar në Ministrinë e Arsimit si inspector dhe kryeinspektor për kuadrin. Pas kësaj ka punuar si drejtor në shkollën e mesme artistike pa shkëputje nga puna në Tiranë, deri më 1988, kur doli në pension.

Është shquar për veprimtari në dobi të Luftës NÇL. Ka qenë aktivist i rinisë në fshat, anëtar i Komitetit të Rinisë së Kurveleshit, ka punuar si partizan në komandën e vendit në Kuç, ka marrë pjesë si delegat i Kurveleshit në Konferencën Arsimore të Qarkut të Gjirokastrës në Lipë të Përmetit dhe si delegat i rinisë së qarkut, në Kongresin e Dytë të Rinisë Antifashiste etj. Si luftëar mban medaljet e Çlirimit e të Timërisë, si punonjës i dalluar mban shumë urdhëra e medalje.

Braho Xhevdet ZEKO ( 9 shtator 1934 ) : Profesor i Asocuar, Doktor i Shkencave, studiues dhe pedagog. Ka lindur në Fterrë. Shkollën fillore e kreu në fshatin e lindjes, të mesmen në Normalen e Elbasanit, ndërsa studimet e larta në Institutin e Lartë Pedagogjik të Tiranës, të cilat i përfundoi më 1957. Dha mësim në shkollën e mesme pedagogjike në Vlorë, në gjimnazet e këtij qyteti, në Akademinë e Aviacionit e të Marinës dhe në Filialin e Universitetit të Tiranës për Vlorën. Pas vitit 1990 është në kryesinë e disa shoqatave kulturore të rrethit. Ka botuar monografitë: për Jani Mingën, Marigo Posion, “Vlora në rrjedhën e historisë”, “Historiku i arsimit në Vlorë”dhe disa studime të tjera. Ka botuar artikuj shkencorë dhe ka mbajtur kumtesa në veprimtari shkencore. Mban gradën shkencore Doktor dhe titullin Profesor i Asocuar.

Brinja Xhafer ZAGOLL ( 5 korrik 1943 ) : Ushtarak i lartë

       Lindi në Fterrë. Mbaroi shkollën 7-vjeçare në vitin 1958 dhe shkollën e mesme në Sarandë në vitin 1962, pastaj shkon në Shkollën e Bashkuar të Oficerëvë në Tiranë në vitet 1962-1964.

Mbas gradimit oficer, ka shërbyer në Berat nga viti 1964 deri në vitin 1971 si komandant toge, komandant kompanie e komandant batalioni. Mbaroi Akademine Ushtarake në vitet 1971 – 1973 dhe pas kësaj ka pnuar: shef dege i Tankeve në Korpusin e Elbasanit në vitet 1973 – 1982, komandant Brigade këmbsorie në Peshkopi në vitet 1982 – 1986, Shef i degës së Tankeve në Divizionin e Fierit në vitet 1986 – 1992. Liruar nga reforma politike në vitin 1992.

        Mban disa urdhëra e medalje.
                                             

Çallo MEHMET (1895 – 1975 ) : Kryetar i Këshillit NÇL të fshatit. Ka lindur në Fterrë. Është shquar për veprimtari patriotike. Ka punuar si tregtar i vogël. Ka kryer veprimtari tregtare në fshat e në krahinë, duke tregtuar prodhime bujqësore e blegtorale. Është i njohur në fshat e fqinjë me emrin Çallo Çalli. Përkrahu Luftën Antifashiste Nçl. Me krijimin në Fterrë të Këshillit Nçl , më 27 qershor 1942, u caktua Kryetar i këtij këshilli, detyrë që e kreu me dinjitet dhe ekuilibër deri në Çlirim. Në kujtesën e Fterrës dhe të krahinës, njihet si njeri i zgjuar dhe patriot.

Çeli Hajdar AZEM ( 1927 - 5 qershor 1944 ) Dëshmor u Luftës Nacionalçlirimtare. Lindi në një familje të varfër fshatare. U rrir në varfëri ekonomike dhe për të përballuar jetën që fëmijë punon jashtë fshatit si hizmeqar e çoban. Kthehet në fshat në moshën 15 vjeç dhe përkrahu menjëherë Luftën kundër pushtuesit. Merr pjesë në luftimet që bën çeta territoriale e fshatit dhe dallohet për guxim e trimëri. Në dhjetorin e vitit 1943 rreshtohet në Brigadën e Parë Sulmuese. Në luftimet e shumta të Brigadës, Azemi e përdorte mitrolozin si pushkë dhe u shqua për trimëri të rrallë. Ra heroikisht me mitroloz në dorë më 5 qershor 1944 në luftimet e ashpra që bëri Brigada e Parë në Qafën e Gjarprit dhe në Gurin e Prerë. Kënga popullore e përjetësoi kështu:

          “ …Bën kërdi Brigad e Parë, 
             Azemi me mitroloz
             Në këmbë e hapte zjarrë…”

Dusha Iljaz BILAL ( 1926 - 1979 ) : Kuadër i lartë ushtarak. Lindi në Fterrë. Shkollën fillore e kreu në fshat dhe në Kuç. Që në vitin 1942 perqafoi idete e luftës për liri dhe u bë aktivist i riniseë antifashiste. Merr pjesë në çetën territoriale të fshatit dhe ndihmon në propagandimin e ideve të Luftës. Në korrik 1943 u pranua anëtar i Partise Komuniste. Merr pjesë si partizan e si kuadër në Grupin e Parë të krahinës së Kurveleshit, u aktivizua në disa luftime dhe u plagos. Caktohet përgjgegjës i rinisë së Batalinit të Parë të Grupit dhe më pas zgjidhet delegat për në Kongresin e Parë të Rnisë Antifashiste në Helmes të Skraparit. Në gusht 1944, me njeë pjesë të Grupit të Kurveleshit, kaloi në efektivin e Brigadës së 16-të, ku u caktua zv/komisar kompanie. Mbas çlirimit punoi si officer kariere në radhët e ushtrisë, ku kreu detyra të rendësishme : komisar batalioni, komisar regjimenti e deri komisar brigade. Këtë detyrë e mbajti deri në fund të jetës së tij. Bëri përpjekje të vazhdueshme për ngritjen e tij arsimore e kulturore. Mbaroi Akademinë Ushtarake dhe Shkollën e Lartë të Partisë. Është dekoruar me shumë urdhëra e medalje.

Dusha Iljaz HIQMET ( 1917 – 1943 ) Dëshmor i Luftës Nacionalçlirimtrare, mësues e veprimtar i shquar i Lëvizjes NÇl në Fterrë e Kurvelesh.

 Lindi në Fterrë, ku kreu dhe filloren. Më pas regjistrohet në degën normale të Gjirokastrës, ku përqafon idetë revolucionare të kohës. Për këtë edhe përjashtohet disa kohë nga shkolla. Vazhdon, më tej, Normalen e Elbasanit. Këtu bie përsëri në kontakt me të rinj revolucionarë dhe merr pjesë aktive në përhapjen e literatureës përparimtare. Demonstron kundër agresionit fashist.

Në shtator të vitit 1940 fillon punën si mësues në Fterrë. Këtu bëhet nismëtar në organizimin e popullit në Luftë, në krijimin e këshillit nacianalçlirimtar dhe të çetës territoriale. Me krijimin e organizatës së Partise se Kurveleshit, Hiqmeti pranohet anëtar dhe udhëheq veprimtarinë organizative dhe luftarake në fshat dhe jashtë tij. Me makinën e tij të shkrimit riprodhoheshin komunikatat e ndryshme që vinin nga Qarkori i Gjirokastreës, ndërsa me radion me bateri që kishte shoku i tij i ngushtë Ismet Elezi, mermin informacionet e ndryshme. Ne dokumentat e luftës ajo u quajt "Radio Fterra". Në shkurt të vitit 1943 vendosi në shtepine e tij një central telefonik ushtarak, me të cilin lidhej me Kuçin, Gusmarin e deri dhe me Manastirin e Cepos, nga ku jepeshin e merreshin informacionet mbi veprimtarini e çetave partizane e teritoriale dhe levizjet e forcave pushtuese. Ne muajin qershor 1943, me formimin e çetës "Toto Bolena", Hiqmeti caktohet komisari i saj. Kjo çetë inkuadrohet ne Batalionin "Asim Zeneli". Më 30 gusht 1943 Hiqmeti bie dëshmor në Luftën e Libohovës kundër forcave armike.

     Shkolla e fshatit Fterre mban emrin e tij.


Dusha Iljaz MEHMET ( 1911 – 1983 ): Ushtarak i lartë, drejtues i forcave partizane dhe i administratës shtetërore. Lindi në Fterrë. Shkollën fillore e mbaroi në vendlindje, ndërsa shkollën plotore e perfundoi në Delvinë. Më vonë kreu në Elbasan kursin e plotë të komunave, si dhe kursin e lartë për oficer. Punoi sekretar komuneje nga viti 1929 deri më 1943, kur braktisi detyrën e u hodh në ilegalitet. Po në këtë vit pranohet dhe në Parti në Komitetin Krahinor të Kurveleshit. Mori pjesë me arme në dorë në radhet partizane qysh në çetat e para të Kurveleshit në prill të vitit 1943. Gjatë periudhës korrik-dhjetor 1943 ishte sekretar i celulës së Partise të fshatit, anëtar i Këshillit Nacionalçlirimtar të Krahinës së Kurveleshit, si dhe delegat në Konferencën e Partisë të Qarkut në dhjetor 1943 në Sheper të Zagorisë. Në dhjetor 1943 u caktua komisar i Batalionit “Dëshnica” të Përmetit dhe në shkurt 1944 i Grupit V të Përmetit në Zonën e Parë Operative Vlorë-Gjirokastër. U zgjodh delegat në Kongresinn e Permetit e më pas caktohet zv/komandant i Brigades XIX S. Mbas çlirimit u ngarkua me detyra të rendësishme në Ministrinë e Punëve të Brendshme, ku ka dhënë kontribut të vaçantë në strukturimin e modernizimin e policisë. Kreu specializim profesional në BS e më pas mbaroi studimet në Fakultetin Juridik në Tiranë. Është nderuar me shumë urdhëra e medalje

Dusha Mato GËZIM ( 1938 ) : Veprimtar shoqëror i shquar për Fterrën, mësues e drejtues i dalluar arsimi. Ka lindur në Fterrë. Kreu shkollën Pedagogjike në Elbasan dhe studimet e larta për gjuhë-letërsi shqipe në Gjirokastër. Eshtë dalluar si mësues i pasionuar, për disa vjet, në Kuç e Sarandë. Ka qënë drejtor shkolle 15 vjet dhe disa vjet zv/shef i arsim-kulturës së rrethit Sarandë. Ka kryer veprimtari shoqërore e politke për vite me radhë në Komitetin e Partisë së rrethit Sarandë. Vitet e fundit ka qënë drejtor i Kampit të Punëtorëve të rrethit të Sarandës. Gëzimi është dalluar përherë si nismëtar dhe organizator i fteriotëve të Sarandës për ndihmën që kanë dhënë e japin për të gjitha problemet shoqërore dhe ekonomike për Fterrën e gjithë krahinën.

Dusha Sherif LUAN ( 5 korrik 1930 ) : Drejtues institucioni qendror, mjek me kontribute të veçanta kundër tuberkulozit dhe pneumonive. Është fteriot i lindur në Ballsh. Periudhën e Luftës NÇl e kaloi në Fterrë. Mbas arsimimit fillestar, shkollën e mesme mjekësore e mbaroi në Tiranë e më pas studioi në Bullgari, në Sofje, në Fakultetin e Mjekësisë, deri në vitin 1957. Me mbarimin e studimeve, emërohet si mjek e më pas zëvendësdrejtor në senatoriumin e Shkodrës. Transferohet në Tiranë dhe emërohet drejtor në Institutin e Pneumo-Ftiziologjisë në Tiranë dhe në Dispanserinë e kryeqytetit. Ka punuar në organizimin e luftës kundër tuberkulozit, duke hartuar materiale metodike e duke ndjekur problemet në terren në të gjithë vendin. Është specializuar në fushën përkatëse në Universitetin e Parisit dhe të Romës. Ka organizuar simpoziume shkencore, ka hartuar kumtesa e studime, ka marrë pjesë në veprimtari shkencore në Francë e Gjermani. Ka marrë pjesë në hartimin e fjalorit bullgarisht - shqip e ka përkthyer letërsi bullgare në shqip. Është nderuar me Urdhërin “Për shërbim të mirë të popullit”

        Dhuli Avdi UZEDIN ( 5 shtator 1942 ) : Kuadër i lartë në administratë.
        Lindi në Fterrë, ku kreu dhe arsimin fillor. Shkollën shtatëvjeçare e mbaroi në Kuç. Shkollën  e mesme gjimnaz e përfundoi në vititn 1966 në Laç.
        Ka punuar në fabrikën e cigareve në Durrës, në Uzinën e Superfosfatit në Laç, në funksione partie ne Krujë etj.
         Nga viti 1978 deri në vitin  1991  ka qenë Drejtor i Drejtorisë së Kuadrit në Ministrinë e Tregtisë së Jashtme e më pas, deri në vitin 1993, ka punuar në aparatin e Komitetit Qendror të Partisë.
        Gjatë viteve të punës, më 1974, ka kryer dhe Universitetin e Tiranës në Fakultetin Juridik. Aktualisht punon si jurist në një firmë private.

Është nderuar me urdhëra e medalje.

Elezi TAHSIN ( 1893 – 1967 ) : Kryetar i komunës në Kuç, pjesëmarrës në luftrat për liri e pavarësi. Lindi në Fterrë. Mori pjesë në Luftën e Vlorës (1920), në organizatën "Bashkimi" dhe në Revolucionin Demokratik të vitit 1924. U intenua nga regjimi monarkist i Zogut. Në vitin 1942 është kryetar i Komunës në Kuç të Kurveleshit, detyrë të cilën e braktisi vullnetarisht dhe qëndroi në fshat. Gjatë operacionit fashist italian (prill 1943) u intemua. Deri në fund të jetës së tij qëndroi si nacionalist i ndershem me pikëpamje demokratike.


     Elezi Tahsin BESIM, ( 20 mars 1935 ): Profesor, Doktor i Shkencave Mjekësore, kirurg i shquar.
        Ka  lindur në Fterrë. Ka kryer shkollën fillore në fshatin e lindjes dhe atë unnike në Gjirokstër. Shkollën e mesme mjekësore e ka mbaruar në Tiranë në vitin 1952. Në vitin 1957 ka mbaruar me diplomë "shkqelqyeshëm" Fakultetin e Mjekësisë në Tiranë. Që atë vit është emëruar mjek kirurg dhe pedagog në Katedrën e Kirurgjisë. Më pas ka kryer specializime dhe kualifikime në disa klinika të botës.
         Me punë këmbënguëse ka ngjitur shkallët e karierës mjekësore, pedagogjike e shkencore. Në vitin 1964 mbrojti disertacionin për gradën shkencore "Kandidat i shkencave mjekësore”, më pas mbrojti disertacionin për gradën shkencore “Dokor i shkencave mjekësore”. Për veprimtarinë pedagogjike mori gradën "Docent" e më pas "Profesor". Në vitin 1976 u emërua shef klinike dhe në vitin 1982 shef katedre, që më pas u quajt Departament në Qendrën Spitalore Universitare "Nënë Tereza".
         Ka dhënë një kontribut të shquar në modernizimin e kirurgjisë shqiptare, duke futur shumë metoda të reja diagnostikimi dhe trajtimi. Ka përgatitur, në të njejtën kohë, një numër të madh mjekësh dhe kirurgësh.

Në vitin 2003 u pensionua. Tani drejton Shërbimin Universitar të Kirurgjisë në Spitalin e Durrësit.

           Eshte zgjedhur Kryetar i Shoqatës së Kirurgëve të Shqipërisë, anëtar i Komitetit Permanent të Eurokirurgjisë dhe anëtar i Kolegjit Ndërkombëtrar të Kirurgëve. Ka bërë një numër publikimesh dhe referimesh në takime shkencore në vend dhe jashtë. Ka botuatr monografi e tekste mesinore dhe rreth 100 artikuj e kumtesa.

Eshte nderuar me urdhëra e medalje të ndryshme. Në vitin 2002 është shpallur "Personalitet i shquar i Qarkut" për Vlorën, ku në motivacion, midis të tjerash, thuhet: “…Vlersohet si bir i Kurveleshit për atdhetari, humanizëm e marrëdhënie të ngushta shoqërore".


     Elezi Tahsin ISMET  ( 5 prill 1920 ) : Profesor, Doktor i Shkencave, drejtues i lartë në administratë, jurist.
      Ka lindur në Fterre. Mesimet e para i mori në vendlindje dhe i mbaroi në Piqerras. Ka përfunduar Liceun e Tiranës (1942 ) dhe më 1943 filloi studimet e larta në Firence të Italisë, të cilat i ndërpreu në kushtet e luftës.

Nga korriku i vitit 1943 mori pjesë aktive në rininë antifashiste në Kurvelesh. Në vitet 1946-1951 kreu studimet e larta për drejtësi në Leningrad (Petërburg) (ish Bashkimi Sovjetik) me diplomë të shkëlqyer. Po aty kreu studimet pasuniversitare (1957-1960) për marrjen e gradës shkencore. Gjatë viteve ka pasur detyra të ndryshme: Prokuror Kasacioni pranë Gjykatës së Lartë, Sekretar Shkencor i lnstitutit të Shkencave, Sekretar Shkencor i Universitetit, Kryetar i Byrosë Juridike në Këshillin e Ministrave (1966-1985).

      Ka drejtuar katedrën penale në Fakultetin e Drejtësisë (1957-1990).

Për rreth 50 vjet punon si pedagog. Gradën shkencore e ka marrë në vitin 1961, kurse titullin “Profesor” më 1972. Ka krijimtari të gjerë shkencore (mbi 8000 faqe të botuara). Vepra shkencore: "E drejta zakonore penale e shqiptarëve" ka marrë çmimin e Republikës. Vepër me vlerë të vacantë ështëdhe "E drejta zakonore e Laberisë”. Është autor i disa teksteve të së drejtës penale (Pjesa e Posaçme) si dhe bashkëautor i teksteve të tjerë.

       Ka marrë pjesë në konferenca shkencore kombëtare e ndërkombëtare. Në vitin 1998, Qendra Ndërkombëtare e Biografive në Kembrixh (Angli) e ka shpallur "Njeriu Ndërkombetar"  në shkencë.
Është veteran i Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare.


       Fterra (Shehu) FIQIRET (1916 – 1997 ) : Krijues, regjisor, gazetar e përkthyes.

Lindi në Fterrë. Studioi e punoi tërë jetën me përkushtim. Nxënës i gjimnazit “Zosimea”, studioi më pas në shkollën amerikane bujqësore, Kavajë. Shkoi, pastaj,për studime tregtare në Angli. Vazhdoi studimet në Universitetin e Bolonjës në Itali për apikulturë. Më 1939-42 kreu studimet për artin dramatik në Akademinë e Arteve të Bukura në Romë. U kthye në Tiranë e punoi në redaksinë e kulturës të Radio-Tiranës. I pasionuar pas teatrit, si regjizor, ngriti një trupë teatrale dhe vuri në skenë “Kopraci” të Molierit, me aktorin Mihal Popi, si dhe dramën “Vilhelm Teli” të Shilerit. Më 1944 shkoi në Itali, ndërsa 1947 në SHBA, ku për vite me radhë ka qënë përkthyes i rëndësishëm në median amerikane nga shqipja në anglisht.

Vdiq në Nju Xhersi në SHBA.

Fterra ISLAM : Luftëtar e dëshmor i Rilindjes. Lindur në Fterrë në vitet ‘40-të të shekullit XVIII. Duke qënë hoxhë i ditur, përvetësoi idetë patriotike të Rilindjes Kombëtare. Mori pjesë në Luftën e Lëkurësit në Sarandë, më 1878, në Çetën e Fterrës. Luftoi me trimëri. Ra për vatanin. Për të u thurën vargjet: Në Sarandë doli greku, Në Lëkurës u zu dufeku,/ … Islam Fterra armë larë,/ U vra në uxhum të parë.

Është cilësuar si dëshmorë i Lirisë.  


Gjoni Qazim VEXHI ( 20 qershor 1943 ): Ushtarak i lartë, Komandant Divizioni, pedagog. Ka lindur në Fterrë. Shkollën shtatëvjeçare e kreu në Kuç. Nga viti 1957 deri më 1963 kreu shkollën ushtarake “Skënderbej” dhe Shkollën e Bashkuar të Oficerëve. Pas dy vjetësh shërbim, mbaroi dhe Akademinë Ushtarake Më pas ka përfunduar dhe kursin e lartë të filozofisë. Ka një karierë të pasur ushtarake. Qysh më 1963 fillon punë si komandant kompanie në Patos, pastaj shef shtabi batalini po në Patos. Shkëputet për të vazhduar Akademinë dhe, fill pas mbarimit të saj,në vitet 1967-1968 është pedagog i historiesë së artit ushtarak në Akademinë Ushtarake. Nga viti 1968 deri më 1973 punon në detyra të rendësishme drejtuese në Ministrinë e Mbrojtjes dhe më pas, për gati dhjetë vjet komandant Brigade në Fushë-Krujë. Nga viti 1983 deri në vitin 1991 është komandant i Divizionit në Peshkopi, nga ku kthehet në Tiranë si pedagog i katedres shkencore në Akademinë Ushtrake. Në vitin 1992 e nxjerrin në lirim para kohe. Është dekoruar me urdhëra e medalje të ndryshme.


Gjoni Shaqir SAFET: ( 1919 - 1994 ) Drejtues në administratën shtetërore. Ka lindur në Fterrë. Shkollimin fillestar e kreu në fshat e në Kuç. Në vitin 1937 përfundoi studimet e mesme në Medresenë e Tiranës. Në vitet 38-40 shkon e punon si mësues vullnetar në Kosovë. Kthehet në Tiranë e bie në kontakt me idetë përparimtare të kohës. Në vitet 41-44 shkon në fshat e aktivizohet në lëvizjen Nacionalçlirimtare. Në vitet 44-45 emërohet mësues në Kallarat. Dhe më pas, për tre vjet me radhë, shef arsimi në nënprefekturën e Kuçit. Nga viti 1948 deri në vitin 1951 është sekretar lokaliteti po në Kuç. Nga viti 1951-1958 ka punuar me detyrën e drejtorit të Komunales në Vlorë e Tiranë, kohë në të cilën kreu dhe arsimin e lartë për ekonomist. Në vitin 1958 emërohet drejtor për elektrifikimin e Shqipërisë, detyrë që e mbajti deri në vitin 1966. Pastaj, për gati 13 vjet me radhë, punoi si zëvendësdrejtor në Institutin e Shëndetit Publik për anën ekonomike. Safeti ka dhënë kontribut të vaçantë për fshatin gjatë elektrifikimit .


Hasko (Ruka ) IDEALE ( 1943 ) : Drejtuese e lartë e administratës shtetërore, zëvendësministre. Ka lindur në Fterrë. Pas shkollimit shtatëvjeçar e të mesëm, Universitetin e Tiranës, dega Kimi Industriale, e mbaroi në vitin 1965. Punoi disa vjet në Drejtorinë Qendrore të Rezervave të Shtetit dhe pastaj Drejore e Përgjithëshme e Kombinatit të Tekstileve në Berat. Në vitet 1980-1985 punon si zëvendësministre e Ministrisë së Ekonomisë Komunale. Nga 1986-1992 është marrë me punën kërkimore – shkencore në rrethin e Beratit dhe të Vlorës. Ka qënë e zgjedhur për 24 vjet në Këshillin e Përgjithshëm të Bashkimit të Gruas Shqiptare dhe në Këshillin e Frontit Demokratik të Shqipërisë.


Hizmaj Halil FEJZI (11 korrik 1948 - 10 maj 2004) : Profesor i Asocuar,Doktor i Shkencave Mjekësore, drejtues administrativ, pedagog. Lindi në Fterrë. Mbasi mbaroi shkollen e mesme në Tiranë, vazhdoi studimet universitare në Fakultetin e Mjekësisë, që e përfundoi më 1971. Me pas, për dy vjet, specializohet për mjek mikrobiolog në Institutin e Higjienës e të Epidemiologjisë, ku punon deri në vitin 1983 si specialist mikrobiolog, parazitolog dhe epidemiolog. Nga viti 1983 deri në vitin 1996 punon në Drejtorinë e Higjienës dhe të Epidemiologjisë në Tiranë si mjek laboratorist. Prej vitit 1996 punoi në Institutin e Shëndetit Publik në Tiranë si specialist e drejtues, deri sa ndërroi jetë.

Ka kryer specializime të ndryshme brenda e jashtë shtetit në fushat e shëndetit publik e të mikrobiologjisë. Ka dhënë mësim në Fakultetin e Mjekësisë e në institucione të tjera mjekësore e shkencore të specialitetit.              
 Ka një kontribut të vaçantë në fushën e studimeve shkencore e të zbatimit të tyre. Ka kryer mjaft studime shkencore, ka botuar dhjetra artikuj shkencorë,  5 prej të cilëve jashtë vendit, ka marrë pjesë me kumtime në shumë sesione e konferenca shkencore brenda e jashtë vendit. 


Hizmo ISA : Hoxhë i shquar në oborrin e Sulltanit-Stamboll, me kontribut të vaçantë për Fterrën. Ka lindur në Fterrë. Jetoi rreth 80 vjet. Vdiq në dhjetë-vjeçarin e parë të shekullit XX. Studjoi në Stamboll për teologji. U bë Hoxhë me emër. Punoi si hoxhë në Oborrin e Sulltanit. U bë dekan në fakultetin teologji-drejtësi, kur rektor ishte Hasan Tahsini. Ka dhënë një kontribur të madh për Fterrën dhe fterjotët. Hodhi idenë që në Fterrë: “ Çdo derë - një djalë në kurbet”. Ndaj dhe në Fterrë iu thurën vargjet: Isa Hizmo mëndjeholli,/ Fterjotë në Stamboll i mori,/ Hoxhë e kadi i nxorri…”

Kofina Hivzi AGIM ( 1 janar 1940) : Drejtues administrate, inxhinier projektues.

   Lindi në Fterrë, ku kreu arsimin fillor. Arsimin 7-vjeçar e mbaroi në Kuç, ndërsa shkollën e mesme, Politeknikumin “ 7 Nëntori”, si dhe Universitetin e Tirnës në degën elektrike për rryma të dobta, i mbaroi në Tiranë.
        Fillimisht u emërua në Drjetorinë e Përgjithshme të Postave ne Tiranë si specialist, ku punoi për dhjetë vjet, ndërsa nga viti 1974 deri më 1991 ka punuar si Kryeinxhinier në PTT e Tiranës. Gjatë kësaj periudhe ka punuar njëkohësisht për projektimin e zbatimin e ndërlidhjes në Pallatin e Kongreseve, punë e vlerësuar me urdhërin e Punës të Klasit të Parë.

Mbas viteve 1991 e në vazhdinm ka punuar në firmën private “Filips”, duke u vlerësuar me diplomë për pajisjet audio-vizive me ekskluzivitetin e servisit të këtyre pajisjeve në Shqipëri. Krahas kësaj pune, në vitin 2002 e në vazhdim punon si Drejtor Teknik o kompanisë Telefonike “MOBITEL W.L.C.” Është nderuar me urdhëra e medalje.


Kofina Hamit SAFET ( 1916 - 1998 ) . Mësues i Merituar. Ka lindur në Fterrë. Katër klasë të shkollës fillore i kreu në vendlindje dhe të pestën në Kuç. Shquhej për zell në mësime dhe fitoi konkursin për në degën e mësuesisë në shkollën amerikane të Fulcit në Tiranë. Me mbylljen e saj vazhdoi e mbaroi Normalen e Elbasanit. Këtu fitoi dhe një konkurs për të vazhduar stidumet në Itali, por gjendja ekonomike e familjes nuk ia mundësoi këtë shans. Punoi në arsim në rrethe të ndryshme të vendit. Në Dragobi të Tropojës la emër të mirë mësuesi i ri, që e gjeti shkollë.n me 9 nxënës dhe arriti të mblidhte deri 140 nënës, duke futur në shkollë edhe vajza. Gjurmë të mira la edhe në Golem e Nivicë të Kurveleshit, si dhe në Gjorm e Drashovicë. Por vlera e vaçantë e tij në arsim vjen e rritet kur fillon punën në Vlorë. Në vitin 1952 emërohet inspektor arsimi, më pas ka drejtuar shkollat tetëvjeçare në Skelë, Uji i Ftohtë, “Ismail Qemali”, “Qemal Gorishova” etj. Në Vlorë e njohin si “njeriu që betohej për flamur”. Në vitin 1980 është nderuar me titullin “Mësues i Merituar”


Kofina Hamit XHEVDET ( 1902 - 1965) . Mësues i Popullit. Ka lindur në Fterrë. Mbasi kreu disa vjet shkollimi, shkon në Normalen e Elbasanit. Shquhet për zell e zgjuarsi të vaçantë, prandaj drejtori Aleksandër Xhuvani në vitin 1926 i propozon Ministrisë së Arsimit që “bursisti nga Kurveleshi Xhevdet Kofina, që ka tregue zotësi të madhe për t’u bamë mësues filloreje e me kohë do të bahet nga ma të mirët, të dërgohet në Austri, në Akademinë Pedagogjike”. Bursa nuk iu dha. Kjo e nxiti Xhevdetin që në Normale të mësonte më shumë dhe u bë jo vetëm mësues filloreje, por edhe ‘profesor”, siç i thërrisnin të gjithë në Vlorë kur jepte mësim në shkollat e mesme të qytetit. Punoi në rrethe e shkolla të ndryshme të vendit, në Përmet, në Ersekë, në Sarandë, në Gjirokastër e më së fundi, pas Çlirimit, për njëzetë vjet me radhë në qytetin e Vlorës, gjer sa ndërroi jetë me shkumës në dorë. Shquhej për horizont të gjerë shkencor e pedagogjik, ishte i rreptë, i drejtë e kërkues. Nxënësit e donin dhe e respektonin, prindërit e quanin edhe si mësues të tyre. Në Vlorë gëzonte respekt të vaçantë dhe këshillat e tij tashmë janë bërë proverbiale. Patriotizmi ka qenë një nga tiparet e tij themelore. Në Ersekë u vu në ballë të demonstruesve më 1939 kundër pushtimit nga Italia fashiste. Gjatë Luftës Nacionalçlirimtare mbajti qëndrim korrekt e antifashist. Edhe pse me pikëpamje nacionaliste, nuk pranoi kompromis me ballistët, që donin ta bashkonin me forcat e tyre. U aktivizua gjerësisht në veprimtaritë arsimore që u bënë gjatë Luftës. Ishte anëtar i Komisionit Arsimor për Bregdetin, Kurveleshin e Poshtëm e Rrëzomën, ku bënin pjesë dhe Lame Xhama e Mustafa Luçi. U zgjodh delegat për në Konferencën e Dytë Arsimore për Qarkun e Gjirokastrës, që u mblodh në Lipë të Përmetit në gusht 1944, ku u ngarkua me detyra të rendësishme për çeljen e shkollave në Kurvelesh.

     Mbas titullit ‘Mësues i Merituar”, më 1993 nderohet edhe me titullin “Mësues i Popullit” për kontribut të shquar në fushën e mësimdhënies dhe në edukimin e rinisë me frymë demokratike.



Kofina LAZO : ( 1890 – 1970 ) Komandant çete, luftëtar trim.

    Lindi në Fterrë. Është nip i Lazo Kofinës së i Parë, këshilltar i Gjolekës.
    Që në rininë e tij ka mbështetur Pavarësinë më 1912. Mori pjesë në Çetën e Fterrës në Luftën e Vlorës. Përkrahu që në fillim Lëvizjen Antifashiste.
    Më 27 qershor 1942 u caktua Komandant i Çetës së Fterrës së sapoformuar, detyrë që e kreu me zotësi deri në ditën që doli partizan në qershor 1943. 

U shqua në luftën për çlirimin e Libohovës, gusht 1943. Pas çlirimit u vendos në Fterrë, ku bëri një jetë të qetë e korrekte.

Kofina LAZO ( i Parë ) (1800 – 1870 ) : Sekretar e këshilltar i Gjolekës, komandant çete e luftëtar trim. Lindi në Fterrë. Studioi në Stamboll, ku u bë hoxhë dhe meritoi titullin fetar, “Mulla”, ndaj u thirr tërë jetën: Mulla Lazua. U shqua si luftëtar i lirisë në periudhën e Kryengritjes së Tanzimatit. Ishte komandant për Fteriotët. Janë kuptimplotë vargjet, me pyetjen: “Kush e bëri gurgulenë?” Dhe vjen përgjigja: “Kuç, Kallarat e Bolenë,/ Me një Mulla Lazo Fterrë”. U bë sekretar dhe këshilltar i Gjolek Labit me shokë, në vitet 1830-1850, i cili nuk iu nënshtrua asnjëherë sundimit otoman. Ndaj ngeli dhe në kujtesën e popullit: O more Lazo Kofina,/ S’pranove lule e sqima...

Konde MARO : Trime labe me origjinë fteriote që sakrifikoi veten për të mbrojtur popullin. Lindur në Fterrë. Jetoi në fillim të shekullit XVI. U martua në Çorraj. Në vitin 1537, në mbrojtje të luftëtarëve çorrjotë, sakrifikoi veten, duke hedhur në greminë një numër jeniçerësh turq, së bashku me veten e saj. Ndaj dhe populli i këndoi: ” Bijë Fterre, nuse Çorre,/ Djalin më të mirë more,/ Po ç’e do, nuk e gëzove,/ Nga shkëminjtë u lëshove,/ Turqitë prapa ç’i more,/ S’more një, po di taborre …”


  Korkuti Muharrem MUZAFER ( 1936 ) :Profesor, Doktor i Shkencave, arkeolog i shquar. 
          Lindi në Fterrë. Pasi kreu shkollën fillore në fshatin e lindjes, ndoqi mësimet në shkollën shtatëëvjeçare dhe të  mesme në Shkodër. Punoi si mësues dhe drejtorr I shkollës shtatëvjeçare të Kuçit nga viti 1954 deri në vitin 1957.
         Studimet e larta i kreu në Universitetin e Tiranës, në degën e historisë. Ato i përfundoi me rezultate shumë të mira në vitin 1962. Për një kohë të shkurtër ndoqi studimet e larta në Leningrad ( Petërburg), por u detyrua t’i ndërpriste për shkak të  prishjes së marrëdhënieve midis dy vendeve. Pasi mbaroi shkollën e lartë u emrua në Qendrën e Studimeve Arkeologjike të Akademisë së Shkencave. Gjatë veprimtarisë së tij 41 vjeçare në këtë institucion u specializua në fushën e prehistorisë dhe drejtoi gërmime në më shumë se 15 qendra pre e protohistorike. Ka botuar mbi 45 artikuj shkencorë në revista shkencore në Shqipëri dhe 34 artikuj në revista jashtë shtetit. Është bashkëautor në disa tekste universitare.,  “Arkeologjia” 1972,”Arkeologjia” 1993, në tekstin “Historia e Shqipërisë”, në botimin “Les Illyriens”, 1985, dhe në “Historia e popullit shqiptar”, 2003. Është autor i librit: “Neoliticthum und Chalkolithichum in Albanien”, botuar në Gjermani, në vitin 1995. Që nga viti 1968 deri në vitin 2002 ka qenë lektor i arkeologjisë në Universitetin e Tiranës, ndërsa gjatë viteve 1972 – 1975 në atë të Prishtinës.

Ka dhënë leksione në universitete të ndryshme të botës, si në Paris (Francë), Heidelberg dhe Munster (Gjermani), Romë, Pizë, Bari, Leçe, Bolonjë (Itali), Athinë e Selanik (Greqi), Vienë (Austri), Sinsinati (ShBA) etj. Është pjesëmarrës në disa dhjetra simpoziume dhe kongrese ndërkombëtare. Është drejtor i Institutit të Arkeologjsë nga viti 1998 deri 2005, kryeredaktor i revistës “Iliria” (1971 – 2003) dhe anëtar korrespondent i Institutit Arkeologjik Gjerman, 1986.

    Korkuti Muharrem RAKIP  ( 6 qershor 1931 ) : Drejtues administrativ.

Ka lindur në Fterrë, ku mbaroi dhe filloren. Shtatëvjeçaren dhe të mesmen pedagogjike i përfundoi në Gjirokastër si bursist. Në vitin 1952 mbaroi Institutin e Lartë Pedagogjik për gjuhë e letërsi ruse. Fill pas studimeve, nis punën në Vlorë si drejtor në gjimnazin “Ali Demi”. Më vonë ka punuar në poste drejtuese të arsimit në Vlorë e për një kohë të gjatë drejtor në shkollën e mesme pedagogkike “Jani Minga”.Ka dhënë mësim edhe në Akademinë e Marinës në Vlorë. Është dekoruar me urdhëra e medalje të ndryshme.


Korkuti Rakip ROBERT ( 16 gusht 1958 ) : Drejtues administrativ, kordinator i Ministrisë së Rendit me UMN-ikun në Kosovë. Ka lindur në Vlorë nga një familje fteriote, ku mbaroi dhe shkollën shtatëvjeçare. Në vitin 1977 mbaron në Tiranë shkollën e mesme teknologjike dhe në vitin 1981 përfundon shkollën ushtarake “Skënderbej” e titullohet oificer i punëve të brendshme. Ka punuar si officer i Ministrisë së Brendshme në Tropojë, në Rinas dhe për një kohë më të gjatë në dikaster si këshilltar për marrëdhëniet me jashtë e me publikun. Zotëron gjuhët e huaja anglisht, frëngjisht dhe italisht. Ka përfaqësuar dikasterin pranë Akademisë së Shkencave dhe qendrës shqiptare për të drejtat e njeriut. Ka hartuar librin për marrëdhëniet e policies me publikun. Aktualisht punon në Kosovë si kordinator i Ministrisë së Rendit me UMN-ikun. Ka kryer disa specializime kualifikuese jashtë shtetit, si në Turqi, Francë e Rumani. Mban gradën e kolonelit.

Kurupaj Arif REXHO ( 10 maj 1934 ) : Inxhinier gjeolog, studiues, projektues e kërkues i metaleve të çmuara. Ka lindur në Fterrë, ku kreu dhe shkollën fillore. Në vitin 1951 mbaron shkollën shtatëvjeçare në Kuç dhe më 1955 përfundon shkollën teknike në Tiranë. Nga tetori 1955 deri në gusht 1958 ka punuar teknik gjeolog në Kam të rrethit Tropojë. Nga 1958 studion në Gjermaninë Lindore në Akademinë e Minierave në Saksoni. Vitet e fundit të studimeve i kreu në Tiranë dhe i përfundoi më 1964 si inxhinier gjeolog. Nga viti 1962 deri më 1967 punon në Fakultetin Gjeologji-Miniera me detyrë bashkëpuntor tekniko-shkencor në sektorin e mineraleve të rrallë e të çmuar. Nga viti 1967 deri në vitin 1979 punon si inxhinier gjeolog dhe kryetar i ekspeditave në nderrmarrjen gjeologjike Tiranë për mineralet e rallë e të çmuar. Nga viti 1979 deri më 1990 ka punuar në detyra drejtuese në minierat e qymyrgurit në Valias e Mëzez. Ka dhënë kontribut të vaçantë në studimin, projektimin, kërkimin e zbulimin e mineraleve të dobishme e të çmuara, si krom, ar e platin, duke shkelur në çdo skaj të atdheut. Është dekoruar me urdhëra e medalje.

Lona Xhahit TENO ( 1940 ): Veprimtar shoqëror, rapsod i njohur në Kurvelesh e më gjerë, kryeplak në Fterrë. Ka lindur në Fterrë. Ka punuar vite të tëra si mësues. Është veprimtar i dalluar shoqëror. Në vitet 1997-2003-2005 është zgjedhur kryeplak i fshatit. Është rapsod i njohur, në fshat e në krahinë dhe organizator i shquar veprimtarisë kulturore, veçanërisht me grupin folkorik të Fterrës. Ka krijuar rreth 100 vjersha me tematikë atdhetare e historike, erotike e sociale. Shumica e tyre janë kënduar nga grupi polifonik, “Fterra në Këngë”, në takime e konkurime në Kurvelesh e Bregdet e deri në takime e festivale kombëtare.

     Lubonja (Fterra ) LIRI ( 1926 ): Shkrimtare, gazetare, veprimtare shoqërore. 

Ka lindur në Durrës në një familje fteriote. Më 1929 familja e saj u vendos në Tiranë. Mbaroi Shkollën e Mesme Femrore në Tiranë. Ka mbaruar Universitetin në Tiranë, dega Gjuhë e Letërsi Shqipe. Ka marrë pjesë aktive në Luftën Antifashiste Nçl. dhe ka qenë delegate e Tiranës në Kongresin e Rinisë në Helmës-Skrapar, gusht 1944. Tre vjet 1951-53, drejtoi gazetën “Zëri i Rinisë” dhe 1954-1968 Sekretare e Kolegjiumit po te kjo gazetë. Më pas, deri në 1973 ka qenë bashkëpunëtore shkencore në Institutin Histori-Gjuhësi, pranë Akademisë së Shkencave. Nga 1973-1990 u internua në Lezhë, vite që iu hoq edhe e drejta e botimit. Në 1960 botoi librin “Për ju vajza”, 1995 botoi librin “Larg dhe mes njerëzve” dhe në 2003 ka përkthyer “Hijet e vendit të endërruar”.


Lubonja Lutfi JETMIRA ( 4 prill 1955 ) : Artiste skenike me veprimtari në kinematografi dhe teatër. Lindi në Fier nga familja fteriote e Dushajve. Talenti i saj spikati që vitet e shkollimit tetëvjeçar e të mesëm. Në qershor 1979 mbaroi Institutin e Lartë të Arteve në Tirane. Filloi punë si aktore në Teatrin Popullor në shtator të po atij viti. Për 11 vjet rresht interpretoi mjaft role në drama e komedi, të Deas te "Tragjedia e fundit e Deas", Monda te "Në prag të jetës", Mira te "Familja e Peshkatarit", Verorja te "Perballë jetës", e shumë të tjerë. Ne vitin 1984 ka marre pjesë në Ballkaniadën Teatrale në Korinth të Greqisë me rolin e Mirës tek "Familja e Peshkatarit". Edhe në kinematografi ka luajtur disa role si : Nora te "Mengjeze të reja", Moza te "Ëndërr për një karrike", Mamaja te "Djali elastik", Jeta te "Kur xhirohej një film", e të tjerë. Jetmira ka drejtuar shpesh emisione televizive, veçanërisht të përrallave etj. Ka luajtur dhe në dy filma televizivë për fëmijë : "Prit pak" dhe "Gëzuar festën Nënë!". Prej tre vjetësh punon si koordinatore në Qendrën Kombëtare të Kulturës.


Malaj ZAÇE ( 1945 ) : Profesor i Asocuar, Doktor i Shkencave, drejtues i lartë i administratës. Lindi në Fterrë. Ka kryer studimet universitare në Institutin e Lartë Shtetëror të Bujqësisë Tiranë, Veterinari. Ka punuar veterinier në NB Kamëz, pedagog në Univeristetin Bujqësor, specialist në Komitetin e Shkencës, Drejtor në Institutin e Kërkimeve Veterinare dhe Drejtor në Drejtorinë Veterinare në Ministrinë e Bujqësisë dhe Ushqimit. Ka botuar shumë artikuj shkencorë brenda dhe jashtë Shqipërisë. Eshtë, gjithashtu, autor dhe bashkëautor në shumë botime shkencore dhe libra universitare. Është delegat zyrtar i Shqipërisë në Organizatën Botërore të Veterinarisë, Paris.

Mançe (Ruka) MUKADES ( 1948 ) : Doktore e Shkencave, Profesore e Asocuar. Lindi në Fterrë. Mbaroi Universitetin e Tiranës, në degën Gjuhë - Letërsi Ruse. Eshtë kualifikuar jashtë shtetit, Rusi, Itali, Angli. Ka referuar dhe botuar studime shkencore filologjike. Ka hartuar tekste mësimore universitare. Ka botuar fjalor Rusisht-Shqip. Ka fituar gradën shkencore “Doktor i Shkencave” më 1988, dhe titullin shkencor “Profesor i Asociuar” 1999. Është Përgjegjëse e Departamentit të Gjuhëve Sllave e Ballkanike në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja, në Universitetin e Tiranës. Mato HALIL (1910 – 1986): Komandant çete. Lindi në Fterrë, ku kreu dhe arsimin fillor. Shkollën e xhandarmërisë e kreu në Durrës në vitet 1930 - 1932. Tërë jetën punoi si ushtarak. Mori pjesë aktive në Luftën Nacionalçlirimtare dhe kreu dhe detyrën e komandantit të çetës territoriale të Fterrës, të rojes partizane dhe u zgjodh nënkryetar i Këshillit Krahinor të Kurveleshit nga viti 1943 deri në dhjetor të vitit 1944. Pas Çlirimit punoi si nënoficer në ushtri.

Mato Halil JAKUP ( 16 shtator 1934 ): Profesor, Doktor i Shkencave,studiues arti. Lindi në Fterrë. Shkollën fillore e kreu në fshatin e lindjes, ndërsa shtatëvjeçaren dhe të mesmen në Gjirokastër. Pas përfundimit të shkollës së lartë , në Universitetin Shtetëror të Tiranës (1959), punoi në Ministrinë e Arsimit dhe të Kulturës si specialist i letërsisë , kryeredaktor i gazetës “Mësuesi”, drejtor i arteve dhe zëvendës kryetar i Komitetit të Kulturës dhe të Arteve. Nga viti 1973 deri 1987 punoi si specialist i arteve në Komitetin Qëndror të Partisë . Më 1987 u emrua drejtor i Institutit të Lartë të Arteve (sot Akademia e Arteve). Nga viti 1991 e në vazhdim ka qenë punonjës shkencor në Qendrën e Studimit të Arteve të Akademisë së Shkencave, ku dy herë ishte edhe drejtor i saj.

    Që  nga viti 1960 e në  vazhdim ka botuar një  numër të  konsiderueshëm artikuj shkencorë  e kritikë  për letërsinë  dhe artet, ka mbajtur një  sërë  kumtesash në  veprimtari shkencore. Ka botuar monografitë : “Risi të  letërsisë  shqiptare” (1983), “Paradokset e satirës dhe të humorit” (2000), “Imazhe, kode, kumte” (2001), “Rrjedhave të artit paraprofesionist” (2004) .
    Mato Halil SULEJMAN  ( 1941 ) : Shkrimtar
       Lindi në Fterrë, ku kreu dhe filloren. Shtatëvjeçaren  e mbaroi në Gjirokastër, ndërsa të mesmen e ndërtimit në Tiranë. Më pas u  diplomua për gjuhë-letërsi në Universitetin e Tiranës, në Fakultetin Histori-Filologji.
       Në vitet 1965-67 punon si mësues në Berat, nga 1967 deri më 1973 si redaktor në revistën « Nëntori », 1973-1976 dhe  1985-1991 libretist në Teatrin e Operas dhe Teatrin Popullor. Nga viti 1993 deri në vitin 2001 ka punuar drejtor i Agjensisë Qendrore të Tregtimit të Librit dhe si kryeredaktor i gazetës « Tirana bashkiake ». 
       Ka botuar 10 libra me poezi, ndër të cilat përmendim: Shtegu i blertë , Nën diellin e jugut , Mbi glob fryjnë erëra , Në stinën e poezisë, Fjalët, Dallga e Jonit etj. 
        Ka botuar  dhe vënë në skenë dramat:Ankthi, Një natë e gjatë, Bukë në shkëmb, Familja Zhavora etj
        Janë vënë në skenë libretet: Legjenda e lules Honinë  (balet) , Vajzat e qytetetit të gurtë  (balet),  Paja (operetë). 

Ka botuar librat me tregime: Drita e syve, Banorët e vilës ,Vizitor në Parajsë. Ka botuar librat studimorë: Labirinte dhe enigma, Ëndërrat profetike, Arti i të shkruarit.

        Ka botuar edhe disa libra për fëmijë. Vazhdon të merret me letërsi dhe të shkruajë në shtypin e kohës.


     Mato Halil XHEMAL  ( 3 korrik 1947 ) : Gazetar televizioni, regjisor, krijues.

Lindi në Sarandë nga një familje fteriote. Shkollën fillore e kreu në Gjirokastër dhe shtatëvjeçaren e gjimnazin në Sarandë. Në vitin 1969 mbaron UT për fizikë në Fakultetin e Shkencave të Natyrës. Një vit më vonë punon në TVSH si gazetar i programeve shkencore dhe më 1978 si regjisor i këtyre programeve. Në vazhdimësi punon në TVSH edhe si regjosor për programet ekonomike e mjedisore gjer në vitin 1994. Në vitet 1989-94 punon edhe si pedagog i jashtëm në Akademinë e Arteve. Në vitin 1999 largohet me dëshirën e tij nga TVSH dhe i përkushtohet shoqatës “Masmedia dhe Mjedisi” për problemet mjedisore në Shqipëri, ku vazhdon të jetë kryetar i saj dhe botues i gazetës mjedisore “Ekolëvizja”. Ka një prodhimtari të gjerë krijuese, me vlera e çmime kombëtare e ndërkombëtare. Ka drejtuar në TVSH emisinet: Shkenca dhe filozofia, Gjithësia rreth nesh, Formimi i njerëzimit, Truri, Shkenca dhe enigmat, etj. Ka realizuar filmin e parë nënujor dhe është autor i 17 dokumentarëve nënujorë, duke qenë edhe vetë zhytës i talentuar. Ka fituar katër here çmim kombëtar për dokumentarët shkencorë. Në konkursin e SOROS-it në vitin 1995 fiton çmimim “Gazetari më i mirë i vitit”. Në krijimtarinë e tij me dukumentarë ka fituar dhe shumë çmime në festivale ndërkombëtare, si në vitet 1995, 1996, 1999 e 2002 , si me dokumentarët Treni i vdekjes, Laguna e Lezhës, Në botën blu lufta vazhdon etj. Është autor i 74 dukumentarëve për natyrën, problemet mjedisore, turizmin dhe traditat kulturore në Shqipëri. Që prej vitit 1991 është instruktor ndërkombëtar i zhytjeve nën ujë i specializuar edhe jashtë shtetit dhe me linçensë për studimet nënujore. Ka shkruar dy libra shkencorë: ‘Gjithësia rreth nesh’ dhe ‘Shkenca dhe enigmat”.


Mato (Fterra ) JAHO (1898 – 1923) : Figurë shoqërore e politike. Lindi në Fterrë. Pasi kreu mësimet fillestare në fshat, ndoqi studimet në Filat (Çamëri) dhe të mesmen në Janinë. Pati lidhje me personalitete të shquara politike, si Avni Rustemi, Halim Xhelo, Ismail Haki Kuçi etj. Ishte komandant i xhandarmërisë në Brataj. Në krye të xhandarëve të zonës mori pjesë në Luftën e Vlorës të vitit 1920. Pas saj u emërua komandant i xhandarmërisë të rrethit të Përmetit, ku edhe vdiq aksidentalisht.


Mato Remzi VULLNET ( 1937 ) : Shkrimtar, piktor Lindi në Sarandë, ku mori dhe mësimet e para. Për shkak të pengesave klasore të regjimit, la vendlindjen për të punuar kinomekanik në kinematë e sharrave Hotolisht, Stravaj dhe në qytetin e Librazhdit. Mbaroi me korrespondencë Liceun Artistik të Tiranës për pikturë dhe studimet e larta në Fakultetin Filologjik të Universitetit të Tiranës në degën gjuhë e letërsi shqipe. Punoi drejtor në shtëpinë e kulturës dhe në muzeun e Librazhdit. Më tej u emërua redaktor në Revistën YLLI', por e kthejnë përsëri në Librazhd mësues në gjimnaz e më pas inspektor në drejtorinë arsimore të këtij rrethi. Tani jeton e punon në Tiranë, redaktor i shtëpisë botuese " Milosao" Është autor i vëllimeve poetike: "Tinguj malesh", "Krahët e erës", "Ninullat e hekurit", "Dritaret e prillit" dhe i vëllimit me poema "Katër plagë të Shqipërisë". Ka botuar vëllimin me tregime "E fshehta tronditëse", Romanet: "Ujësinor", "Era e kësaj kohe", "Lakmia", "Maturantët" dhe "Damkosja e ëngjëjve". Ka fituar çmime letrare brenda dhe jashtë vendit.

Mato Vullnet RAJMONDA (1957 ): Piktore Pas kryerjes se Liceut Artistik " Jordan Misja" në Tiranë, përfundoi studimet e larta në Akademinë e Arteve e specializuar në degën e Grafikës. Punoi në Qendrën e Realizimit të Veprave të Artit dhe vijon mësuese në Liceun Artistik "Jordan Misja". Ka marrë pjesë në të gjitha ekspozitat kombëtare në galerinë e arteve të Tiranës dhe në ekspozita nderkombëtare, që nga viti 1992 e në vazhdim. Përmendim, midis të tjerash, ekspozitë personale në Hollandë, 2000 dhe në Wels të Austrisë 2003; pjesëmarrëse në ekspozitën XX kombëtare të arteve, në ekspozitën kolektive europiane në Stokholm, Suedi, në ekspozitën e Shoqatës së Grave Artiste "LIND", në ekspozitën kolektive në Argjentinë, në ekspozitën e grave piktore të Ballkanit në Ohër, Maqedoni etj.. Punimet e saj janë botuar në disa albume kombëtare e ndërkombëtare.

Mato Jashar TURHAN (1924 – 1944): Dëshmor i Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare. Lindi në Fterrë në një familje me tradita të njohura atdhetare..Pasi kreu shkollën fillore në fshatin e lindjes dhe ciklin e ulët të shkollës së mesme në Gjirokastër, ndoqi mësimet në Normalen e Elbasanit. Për të përballuar jetesën, krahas mësimeve edhe punonte. Këtu u brumos me idetë e para antifashiste dhe mori pjesë në demostrata kundër pushtuesve. Këto u bënë shkas, bashkë me shokë të tjerë, të përjashtohej për pak kohë nga shkolla. Rënia dëshmor e të vëllait, Fuat Mato në përpjekje me pushtuesit italianë, ia shtuan edhe më tepër ndjenjat atdhetare dhe dëshirën për të marrë pjesë në luftë për çlirimin e vendit. Kur ishte në klasën e fundit të Normales, më 1 maj 1943, bashkë më shumë bashkënxënës të tjerë, doli partizan. Në fillim ishte pjesëtar i çetës së Çermenikës. Në gusht të këtij viti u inkuadrua në Brigadën e Parë partizane; mori pjesë në shumë luftime në zona të ndryshme të vendit si dhe në inkursionin e Brigatës së Parë në dimrin e vitit 1943 – 1944.. Ishte zëvendës komisar i kompanisë.së mortajave dhe njëkohësisht sekretar i celulës së partisë së saj. Më vonë u transferua në kompaninë e tretë të batalionit të dytë të kësaj Brigade. Në luftimet për çlirimin e Pogradecit, më 21 prill 1944, u plagos rëndë dhe u çua në spitalin partizan të Vlushës (Skrapar), ku vdiq më 27 prill 1944. Ka lënë shumë blloqe me shënime të përditëshme të jetës partizane, të cilat përbëjnë dokumente të rëndësishme për luftën partizane, për karakterin e tij burrëror, për sakrificat e mëdha, idealet e larta, virtytet e çmuara dhe trimërinë e tij..

Mato Jashar FUAT (1928 – 1943) : Dëshmor i Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare, i pari në Kurvelesh Lindi në Fterrë.. I ndikuar nga ngjarjet e luftrave për liri të bashkëfshatarëve dhe të krahinës, që i vogël u edukua me ndjenjat atdhetare, të cilat i shprehu në veprime konkrete gjatë pushtimit fashist të vendit. Tri klasa të shkollës fillore i kreu në fshatin e lindjes, ndërsa klasën e katërt në Kuç. Ishte ndër pjesëtarët më veprues midis të rinjve të fshatit, që ndihmonin Luftën Nacionalçlirimtare. Natën e 26 – 27 janarit të vitit 1943, ndonse drejtuesit e çetës së fshatit dhe të çetës partizane “Hajredin Tremishti” për arsye të moshës nuk e lejuan të bashkohej me ta në luftë kundër postëbllokut të ushtrisë italiane në Borsh, ai mori pjesë dhe ra dëshmor. Ishte dëshmori i parë i Kurveleshit, prandaj edhe varri i tij u bë qendër pelegrinazhi e të rinjve antifashistë të krahinës. Dëshmori dhe poeti Memo Meto i thuri një këngë veprimit të tij atdhetar dhe qëndresës burrërore të nënës së tij. Midis të tjerave në këtë poezi shkruhet: “Që ngaturma del një grua me tumane,/ Është nëna e Fuatit, një spartane./ O ju shoqe dhe ju shokë, mos vajtoni./ Dhe për ngushëllim tek mua mos nxitoni./ Se si djalin tim Fuatin këtë herë,/ Fashizmi do të na vrasë edhe të tjerë”. Këto vargje shërbyen si symbol i qëndresës së nënave labe dhe thirrje për luftë për liri.

Maçi Himet JASHIK ( 21 maj 1946 ) : Këshilltar juridik në Kabinetin e Zëvendëskryeministrit, veprimtar shoqëror. Ka lindur në Fterrë. Mbasi kreu shkollën shtatëvjeçare dhe të mesme në Sarandë, në vitet 1969-1971 mbaroi Shkollën e Lartë të Partisë në Tiranë dhe fill pas saj përfundoi në vitin 1975 Universitetin e Tiranës në Fakultetin Juridik. Nga viti 1972 e deri në vitin 1991 ka punuar kryesisht në aparatet e Rinisë e të Partisë, si sekretar i parë ë komitetit të rinisë në Sarandë, punonjës në Komitetin Qendror të Rinisë dhe në Komitetin e Partisë të Tiranës, pedagog në Shkollën e Lartë të Partisë në Tiranë etj. Nga viti 1992 e deri në vitin 1999 ka kryer detyrën e juristit në disa institucine në Tiranë, si dhe ka ushtruar detyrën e avokatit privat. Nga viti 1999 deri në vitin 2001 ka qenë këshilltar juridik në Kabinetin e Zëvendës-kryeministrit. Aktualisht punon si avokat privat. Mehmeti Veli DULLO (1942 ) : Kryetar këshilli në Fterrë. Lindi në Fterrë . Pasi mbaroi shkollën 8 - vjeçare në vendlindje, vazhdoi shkollën profesionale për elektriçist. Punoi në këtë profesion gjithë jetën e tij në hidrocentralin e Fterrës dhe shërbimin elektrik në fshat, deri në vitin 1992. Nga viti 1984-1992, ka qënë Kryetar i Këshillit të Fterrës.

Mehmeti HAMZA ( 1923 ) : Kryetar Këshilli, veprimtar i shquar për Fterrën. Lindi në Fterrë. Shkollën fillore e kreu në vendlindje. Në rininë e tij është marrë me blegtori e bujqësi. Me krijimin e cooperatives bujqësore më 1956, pasi kreu një kurs disamujor për veteriner, u caktua brigadjer blegtorie. Në vitin 1966 u zgjodh Kryetar i Këshillit të Fterrës, detyrë të cilën e ka mbajtur deri në vitin 1981, për 15 vjet me radhë. Ka qenë një nga kryetarët që është përpjekur shumë për ndërtimin e rindërtimin e objekteve social-kulturorë në fshat, si për vatrën e kulturës, klubin, shkollën 8 - vjeçare dhe ujësjellësin, linjën telefonike me Borshin, e të tjera.

    Memi  Hamdi HAMZA ( 10 dhjetor 1932 ) : Zëvendësdekan në Fakultetin e Mjekësisë, shef katedre, pedagog e autor tekstesh.
     Lindi në Fterrë. Shkollën fillore dhe shtatëvjeçare i kreu në Tiranë në Strehën Vorfnore dhe pas tyre mbaroi Politeknikumin Mjekësor po në Tiranë në vitin 1951.  Nga ky vit deri më 1958 kreu studimet e larta në Moskë në Institutin e Parë të Mjekësisë.
      Në vitin 1958 fillon punën si mjek patolog në Spitalin e Përgjithshëm të Tiranës, ndërsa nga viti 1961 emërohet pedagog dhe shef i Katedrës së Higjienës dhe Sëmundjeve Infektive në Fakultetin e Mjekësisë, punë që e kreu  përmbi 30 vjet me radhë, deri në vitin 1992, kur doli në pension.

Gjatë kësaj periudhe , në vitet 1970-1976, ka qenë edhe Zëvendësdekan i Fakultetit të Mjekësisë. Ka dhënë leksione për gati dhjetë vjet edhe në Universitetin e Mjekësisë në Prishtinë-Kosovë. Është autor e bashkëautor i disa teksteve universitare e te mesme mjekësore. Ka botuar artikuj të shumtë shkencorë në revista e buletine. Është nderuar me udhëra e medalje.

Memi Hamdi OSMËN (1926 – 1944 ) : Dëshmor i Luftës Nacionalçlirimtare.

   Lindi në Fterrë në një familje të varfër fshatare. Ende fëmijë, mbeti jetim dhe në moshë të re u largua nga fshati në Sarandë për të siguruar jetesën e më pas në Tiranë si punëtor ofoçine.

Në vitin 1943 kthehet në fshatin e lindjes dhe përfshihet në veprimet luftarake të çetës territoriale. Edhe pse ende i ri, në dhjetor 1943 pranohet në batalianin e 4-të të Brigadës së Parë Sulmuese. Mori pjesë në disa luftime kundër forcave armike, si në Qafën e Kiçokut, në Tendën e Qypit, në Kapinovë, në fshatrat e Tomorricës etj. dhe tregoi trimëri e guxim. U vra në përpjekje me focat gjermano-balliste në betejen e Shelcanit në Elbasan më 9 maj 1944, pak kohë mbasi ishte pranuar si anëtar i Partisë Komuniste. Populli i Fterrës i këndon:

           Osmën Memi trim i shquar,
                Do mbetesh yll i pashuar…

Memi Hamdi SAFET ( 1920 ): Figurë e shquar e Luftës NÇL për Fterrën, Kurveleshin e Bregdetin, drejtues i lartë në administratën shtetërore. Lindi në Fterrë. Pati fëmijëri të vështirë. Ushtroi profesionin e farmacistit, fillimisht në Tiranë, ku u lidh me Lëvizjen Antifashiste. Më 28 tetor 1941 mori pjesë në demostratën antifashiste të Tiranës. U arrestua si antifashist për dy javë. Kthehet me aktivitet në Vlorë e më vonë në Himarë. Në korrik 1943 vendoset në Fterrë, ku merret sistematikisht me organizimin e lëvizjes “Për një Shqipëri të lirë e demokratike”. Kryen detyra politike dhe luftarake në Fterrë, në Krahinën e Kurveleshit dhe në Bregdet. Merr pjesë në çetën e Fterrës dhë bëhët anëtar i Këshillit Krahinor. Në dhjetor 1943 caktohet përgjegjës politik për Fterrën. Pas operacionit të Qershorit 1944 caktohet në Komitetin e Partisë të Kurveleshit. Në janar 1945 emërohet përgjegjës i sektorit të shëndetësisë për nën/Prefekturën e Kurveleshit, në Gusmar. Në prill 1946 emërohet Shef në Ministrinë e Shëndetësisë për farmacitë e Republikës. Më vonë Kryetar Dege për Mjekimin. Në 1952 caktohet në aparatin e KQ të Partisë për sektorin e Shëndetësisë, ndërsa më 1956, Drejtor i shërbimit faramaceutik në Ministrinë e Shëndetësisë. Ndërkaq, mbaroi dhe studimet e larta në Fakultetin e Mjekësisë, në vitet 1960-65. Në 1966-69, vullnetarisht, shkoi mjek për tri fshatrat: Borsh-Fterrë-Çorraj, ku me nismën e tij u ndërtua spitali në Borsh, ku shërbeu si mjek e përgjegjës spitali për 4 vjet. U rikthye përsëri në Ministrinë e Shëndetësisë, po si Drejtor Drejtorie, deri sa doli në pension më 1980.

  Safet Memi konsiderohet “simbol i mirësisë”ndaj njeriut në gjithë jetën e tij  të gjatë.
  Mita Eshref IDRIS ( 5 tetor 1933 ) :  Drejtues administrate, ekonomist

Lindi në Gjorm të Vlorës nga familje fteriote. Shkollën fillore e nisi në Gjorm dhe e mbaroi në Fterrë. Shkollën shtatëvjeçare e përfundoi në Shkodër. Nga viti 1949 deri më 1952 përfundoi teknikumin financiar në Tiranë dhe më pas u diplomua si ekonomist për degën industriale.

Ka punuar vazhdimisht në Tiranë si shef plani në Ndërmarrjen e Prodhimeve të Ndryshme , kryespecialist në seksionin e industriesë në Komitetin Ekzekutiv, ekonomist në fabrikën e tullave dhe dhe për njëzetë vjet me radhë Kryetar i Degës së Plan-Furnizimit në Ndërmarrjen Elektrike. 

Është shquar për korrektësi të lartë në kryerjen e detyrave dhe është nderuar me urdhëra e medalje.

Mita Kasëm SHAQIR ( 24 qershor 1886 - 17 qershor 1944): Dëshmor i Luftës Antifashiste Nacionaçlirimtare, lufëtar trim për liri e pavarësi Lindi në Fterrë në një familje të varfër fshatare. Që i vogël mërgoi në Turqi për të siguruar bukën e gojës, po u kthye i shgënjyer. Punoi si bujk , blegtor e qiraxhi, po asnjëherë nuk e mundi dot varfërinë. Është pjesëmarrës aktiv i çetës së fshatit në ndeshjet e njëpasnjëshme me bandat e shovenistëve grekë dhe në vrasjen e tre kapedanëve të tyre. Është përkrahës i luftrave për Pavarësi më 1912. Merr pjesë me armë në dorë dhe në Luftën e Vlorës më 1920. Është dekoruar me medaljen “Për veprimtari patriotike”. E priti me urrejtje pushtimin fashist dhe përkrahu pa rezerva lëvizjen nacionalçlirimtare. Tashmë që kishte humbur shikimin, “luftën” e bënte me vargje, duke u bërë një nga bejtexhinjtë e shquar të Fterrës. Shtëpia e tij u bë bazë e lëvizjes. Në operacionin e qershorit të vitit 1944 forcat gjermano-balliste u hakmorën ndaj qëndrimit të tij e të familjes, por sodomos për këngët që kishte ngritur kundër ballistëve. Shaqon plak e të qorruar, e morën dhe e pushkatuan.


Mita Shaban ILMI ( 3 mars 1943 ) : Specialist i shquar për përpunimin e drurit, pedagog i jashtëm dhe autor tekstesh. Ka lindur në Fterrë. Shkollimin shtatëvjeçar e kreu në Tiranë, Gjimnazin “Petro Nini Luarasi” e mbaroi në vitin 1957 po në Tiranë. Studimet e larta i kreu në Kinë, në Pekin, në vitet 1961-1966 në degën e Inxhinierisë së Përpunimit të Drurit. Për mbi 20 vjet me radhë, nga viti 1967 deri më 1988, punoi si inxhinier e kryeinxhinier në Kombinatin e Drurit “Misto Mame” në Tiranë, pastaj në degën e standarteve në Komitetin Ekzekutiv të Tiranës. Nga viti 1992 deri në vitin 2003 hapi bisnes privat për përpunim druri, kur del dhe në pension. Ka punuar si pedagog i jashtëm në Institutin Bujqësor në Kamëz, ka qenë anëtar i këshillit shkencor në Fakultetin e Pyjeve, ka hartuar tekste për këtë fakltet, si dhe për shkollën e mesme të përpunimit të drurit. Është dekoruar me urdhëra e medalje.

Mita Shaban KUDRET ( 6 qershor 1946 ) : Doktor i Shkencave Historike, ushtarak i lartë, shef Departamenti në Akademinë e Mbrotjes, pedagog, hartues fjalorësh, përfaqësues shqiptar në NATO. Ka lindur në Fterrë. Shkollimin tetëvjeçar dhe të mesëm ushtarak i kreu në Tiranë. Mbaron Shkollën e Bashkuar të oficerëve në vitin 1967, merr diplomën për histori – gjeografi në Universitetin e Tiranës, Fakulteti Histori- Filologji, në vitin 1978. Kryen Akademinë e Mbrotjes në Tiranë në vitin 1984. Në vitin 1996 mbron titullin “Doktor i Shkencave Historike” me temë për artin ushtarak të kryengritjeve të mëdha shqiptare të viteve 1910-1912. Ka punuar si kuadër ushtarak që nga viti 1967 e deri më 2003, duke i ngjitur me shpejtësi shkallët e karierës, që nga komandant kompanie e deri në detyra të larta në brigadat e këmbsorisë e të forcave ushtarake detare. Në Akademinë e Mbrojtjes ka punuar për gati 15 vjet, gjer në vitin 1998, si pedagog, përgjegjës i redaksisë të fjalorit enciklopedik ushtarak, shef i departamentit të politkës së sigurimit, shef i departamentit të terminologjisë dhe enciklopedisë ushtarake etj. Nga viti 1998 deri në vitin 2003 ka punuar në Misionin e Shqipërisë pranë NATO-s në Bruksel, si zëvendëspërfaqësues ushtarak i Shqipërisë. Ka kryer një sërë kualifikimesh jashtë shtetit, si në Kolegjin e Mbrotjes së NATO-s në Romë, Qendrën Amerikane “Xhorxh Marshall” në Gjermani, në shkollën e NATO-s të Forcave Aleate në Evropë etj. Ka një veprimtari të gjerë botuese me bashkëautorë, sidomos në fushën e fjalorëve të termave ushtarakë. Është nderuar me urdhëra e medalje.

Mita Shefki SHERI ( 1943 ) Aktor, regjisor, shkrimtar. Ka lindur në Fterrë. Mbas shkollimit të mesëm, kreu Institutin e Lartë të Arteve në vitin 1967. Fillimisht emërohet po aty pedagog i mjeshtërisë së aktorit, por hiqet për arsye biografike. Emërohet regjosor në Kinostudio, aktor në Teatrin Popullor etj. deri sa çohet regjosor në Estradën e Beratit, nga ku kthehet në Tiranë në vitin 1989 fillimisht si regjisor në Cirkun e Tiranës. Në vitin 1993 emërohet në Estradën e Tiranës si drejtor e vitet e fundit udhëheqës artistik. Në vitin 2004 del në pension. Ka dhënë kontribut të vaçantë si aktor dranmatik, por dhe komik. Ka luajtur role në 16 filma artistikë, si në filmat “Ngadhnjim mbi vdekjen”, “Yjet e netëve të gjata”, “Ballë për ballë”, “Gjeneral Gramafoni’, “Veterani”, “Në fillim të verës”, “Valixhja me një milonë dollarë” etj. Ka interpretuar si aktor në teatër, si te pjesët “Shtëpia në bulevard”, “Fyryra e dytë”, ‘Arturo Ui”, ‘I pazëvendësueshmi” etj. Si regjisor, përveç dhjetëra numrash estrade, ka vënë në skenë në Tatrin Popullor, në Fier, Berat, Korçë etj. disa drama e komedi. Si krijues letrar, ka shkruar gjashtë drama e komedi. Katër prej tyre : dramat “Vite të paharruara” dhe “Dy krisma në Paris” dhe komeditë “Këshilli i ndrikullave” dhe “Familja e madhe” kanë fituar çmime në konkurset kombëtare të dramaturgjisë dhe Festivalet Kombëtare të Teatrove. Në vitin 2004 u nderua me Urdhërin “Naim Frashëri i Artë”.

Ruko Faslli BEJKUSH ( 25 nëntor 1934 - 2003 ): Drejtues i lartë në administratën ushtarake. Lindi në Fterrë, ku kreu dhe arsimin fillor. Arsmin shtatëvjeçar e kreu në Himarë, ndërsa në vitin 1953 mbaron shkollën e oficerëve në Tiranë. Ka një karierë në ngritje ushtarake. Që në vitin 1953 emërohet shef prapavije në aviacion në Kuçovë, 1955-58 e gjejmë shef prapavije të regjimentit të ndërlidhjes në Tiranë, pastaj, me radhë në brigadën e këmbsorisë dhe në brigadën e parë, deri në 1962. Transferohet për pak kohë në Burrel dhe në vitin 1963 deri më 1965 kryen Akademine e Lartë Ushtarake në Tiranë. Punon për shtatë-tetë vjet në Sarandë si shef prapavije dhe gjatë kësaj kohe mbaron kursin e lartë të ekonomisë politike. Më pas punon në Gjirokastër, deri në vitin 1975, si shef prapavije i Korpusit dhe nga viti 1975 deri më 1982 punon në Ministrinë e Mbrotjes në drejtorinë e prapavijës. Në vitin 1982 transferohet në Burrel, ku punon në prapavijën e ushtrisë deri më 1986.

     Ruko Sinan LIRIM ( 1940 ) : Drjetor ne Kombinatin Poligrafik ne Tirane. 
     Ka lindur ne Fterre, ku mbaroi dhe filloren. Shkollen e mesme teknike e mbaroi ne Tirane. Nga viti 1961 deri ne vitin 1964 vazhdoi studimet e larta ne Kine, te cilat i vazhdoi ne Tirane dhe ne vitin 1968 diplomohet inxhinier mekanik.
     Per kater vjete punoi si inxhinier e si mesues i lendeve profesioanle ne gjimnazet e Tiranes e Politeknikum, si dhe inspektor ne Ministrine e Arsimit.
     Nga viti 1972 fillon pune ne Kombinatin Poligrafik, fillimisht si projektues, pastaj kryetar i deges mekanike dhe nga viti 1983 e deri ne vitin 1992 si drejtor.
     Me 1995 emigroi jashte shtetit, fillimisht ne Grqi dhe  qe nga viti 1997 ne Amerike, ku gjendet edhe sot.
     Eshte nderuar me urdhera e medalje.
                                                
     Sadikaj Bajram ILDA ( 21 shkurt 1960 ) : Kuadër i lartë në administratë, drejtore drejtorie në Ministri.

Ka lindur në Tiranë në një familje fteriote. Arsimin tetëvjeçar e të mesëm i kreu në Tiranë. U diplomua në Universitetin e Tiranës për ekonomi-financë. Deri në vitin 1997 ka punuar në sektorë të tregtisë shtetërore dhe në aktivitet privat. Nga viti 1998 deri më 2002 punoi si Drejtore e Drejtorisë Ekonomike në Ministrinë e Arsimit e të Shkencës, ndërsa nga viti 2002 e në vijim është Drejtore e Drejtorisë Buxhet-Financë në Ministrinë e Punëve të Jashtme. Është specializuar për administrim biznesi jashtë shtetit.


   Sadikaj Rrapo BAJRAM ( 15 shkurt 1930 ) : Kuadër i lartë ushtarak, shef katedre, Mjeshtër Sporti në qitje.

Ka lindur në Fterrë, ku kreu dhe shkollën fillore. Qysh në moshë të re aktivizohet në Luftën NÇL. Deri në vitin 1949 punoi në administratën e nënprefekturës së Kurveleshit, ku mbaroi dhe shkollën unike. Në vitin 1951 përfundoi me rezultate të shkëlqyera Shkollën e Bashkuar të officerëve. Për një periudhë dhjetëvjeçare punoi si kuadër politik në shkolla të ndryshme ushtarake dhe, njëkohësisht, përfundoi arsimin e mesëm civil, vazhdoi studimet në UT dhe në sportin e qitjes fitoi titullin “Mjeshtër sporti”. Pas vitit 1960, për gati 7 vjet, ka patur funskione drejtuese në brigadën e Ersekës dhe në Korpusin e Korçës. Pas përfundimit të Shkollës së Lartë të Partisë si dhe të kursit psuniversitar të filozofisë, ka punuar në institucionet qendrore si instruktor i përgjithshëm në drejtorinë politike të ushtrisë dhe në aparatin e KQ të Partisë. Në fillim të vitit 1975 kaloi përsëri në ushtri si kuadër i lartë politiko-ushtarak në poste drejtuese në dikasterin qendror të mbrotjtjes, në njësi ushtarake të bashkuara dhe në Akademi. Gjashtë vitet e fundit, deri sa doli në pension, punoi si pedagog dhe shef i katedrës së lëndëve sociale në Akademinë Ushtarake “Skënderbej”. Vitet e fundit ka shkruar e botuar librin “Zambakët e kuq të Fterrës”, kushtuar dëshmorëve, ku përmenden edhe shumë ngjarje të krahinës së Kurveleshit të asaj kohe.

    Sadikaj Rrapo SHYQYRI ( 2 mars 1914 – 26 mars 1983 ): Komandant çete, kryetar kooperative në Fterrë, partizan e ushtarak.

Lindi në Fterrë. Mbeti jetim në moshë të re dhe e përballoi jetesën me vështirësi. U lidh me Lëvizjen qysh në fillimet e saj. Luftoi në çetën territoriale “Fuat Mato” dhe u bë edhe komandant i saj. Në korrik të vitit 1944 shkon si kuadër i gatshëm në Brigadën e 12-të partizane me detyrë komandant kompanie. Pas çlirimit punoi si ushtarak në armën e artilerisë, duke arritur gradën e majorit. Në vitin 1956 iu përgjigj thirrjes së bashkëfshtarëve dhe kthehet në Fterrë si kryetar i kooperatives bujqësore, ku drejtoi për tre vjetë. Në vitin 1960 u rikthye në ushtri, ku punoi deri sa doli në pension. Është nderuar me shumë urdhëra e medalje.

   Shehu XHAFER : Komandant çete në Luftën e Vlorës 1920.

Lindi në Fterrë. Jetoi në fillim të shekullit XX. Mbaroi shkollën “Zosimea” në Janinë. U bë avokat. Më 1920 ishte komandant i Çetës së Fterrës në Luftën e Vlorës. Fterra i këndoi:

“ O Xhafer Shehu me nam,/ Me mën(d)e si evropjan,/ Kërkon liri për vatan…/.

Vdiq në mesin e viteve ‘30-të.

Shkurti (Zhupa) Gastere ( 23 shkurt 1952 ) : Aktore, mësuese. Ka lindur në Fterrë. Mabaroi shkollën e mesme profesionale për muzikë e vizatim në vitin 1972. Nga ky vit deri më 1980 punoi si aktore e këngëtare në teatrin e estradës profesioniste të Sarandës. Nga viti 1980 deri në vitin 1990 punoi si aktore në Estradën e Ushtrisë. Pas këtij viti e në vazhdim punon si mësuese në Tiranë.


  Shkurti Hamit DILAVER ( 5 shtator 1928 ) : Drejtues i lartë në administratën shtetërore, diplomat, figurë shoqërore politike.

Lindi në Fterrë. Ndoqi studimet në Shkollën Normale të Elbasanit, të cilat i ndërpreu për shkak të pjesëmarrjes në Luftën Antifashiste Nacional – Çlirimtare. Ka marrë pjesë në luftimet e çetës së fshatit. Ishte anëtar i Komitetit të Rinisë të Kurveleshit, partizan në komandën e vendit dhe të qarkut. Më 1945 ka punuar në Komitetin e Rinisë të Qarkut të Gjirokastrës. Pas Çlirimit, mbaroi Politeknikumin “7 Nëntori” dhe ndoqi studimet e larta në Moskë për inxhiinjer nafte, të cilat i përfundoi në vitin 1955 me rezultate të shkëlqyera Prej këtij viti deri më 1961 punoi si ixhinier, kryeixhinjer dhe drejtor i Ndërmarrjes së Naftës në Patos. U shqua për përdorimin e metodave të reja në nxjerrjen e naftës, disa prej të cilave u zbatuan për dhjetra vjet. Nga viti 1961 deri 1967 ishte Kryetar i Degës së Naftës në Ministrinë e Minierave dhe të Gjeologjisë. Ka qenë sekretar shkencor i Komisionit për Bashkëpunim me Vendet e Huaja dhe kryetar i komisionit për mbrojtjen e diplomave në Universitet. Në vitin 1967 kaloi në Ministrinë e Tregtisë së Jashtme, ku punoi për 22 vj et, deri sa doli në pension. Për shumë vjet ka qenë atashe tregtar në Kinë dhe në Algjeri. Është anëtar i kryesisë së Tiranës të Shoqatës “Labëria” dhe kryetar i komunitetit fterjot. Ka botuar librin “Shfrytëzimi i puseve të naftës dhe të gazit” (1967). Është dekoruar me urdhëra e medalje.

    Shkurti  Dervish MUSA  ( 15 shkurt 1932 ) : Drejtues arsimi, me ndihmesë të vaçantë në arsimimin e bijve të Labërisë.
    Lindi në Fterrë. Ka mbaruar arsimin e lartë për  gjuhë shqipe e histori. Ka një karrierë tridhjetëvjeçare në arsim, kryesisht në qytetin e Vlorës, si drejtor e zëvendës në shkollat “Ali Demi”, “Teli Ndini”, “ 8 Nëntori”, “ 15 Tetori”, “Ismail Qemali”. Ka treguar kujdes të vacantë për arsimimin e bijve të Labërisë e të Kurveleshit. Drejtoi për një kohë të gjatë kualifikimin e mësuesve të shkencave shoqërore.


  Xhama Lame AGRON (25 prill 1936): Drejtues i lartë në administratën shtetërore, ekonomist, drejtor drejtorie në ministri, me kontribut të shquar edhe për Fterrën.

Ka lindur në Fterrë. Shkollën fillore e kreu në vendlindje. Të mesmen dhe Universitetin i mbaroi në Tiranë dhe u diplomua ekonomist. Ka punuar në sektorin e tregtisë në rrethin e Sarandës deri në vitin 1980 si ekonomist, kryetar dege, drejtor e nëndrejtor në ndërrmarrjen tregtare. Nga viti 1970 deri më 1975 ka qenë drejtor i Turizmit të Sarandës. Në vitin 1980 fillon punë në Ministrinë e Tregtisë së Brendshme, Drejtor i Drejtorisë së Planit. Në vitet 1991-1993 ka punuar drejtues administrativ në strukturat e Ministrisë së Turizmit dhe drejtor i furnizimit materialo-teknik, nga ku doli dhe në pension të parakohshëm. Ka dhënë ndihmesë të çmuar për Fterrën, veçanërisht për ngritjen e objekteve tregtare, për ndërtimin e shkollës së re dhe për ngritjen e muzeut historik. Është ideator e bashkëbotues i gazetës “Fterra jonë” që nga viti 1997 e në vazhdim dhe ka meritë të vaçantë për përgatitjen e saj dhe publikimin në internet. Është nderuar me urdhëra e medalje të ndryshme.


  Xhama Lame BARDHYL: ( 1933 ) : Mësues i Merituar, shkrimtar, punonjës shkencor, gazetar. 

Ka lindur në Fterrë. Arsimin fillor e kreu në vendlindje, ndërsa shkollën 7-vjeçare dhe shkollën e mesme pedagogjike i përfundoi në Gjirokastër në vitin 1953 me rezultate të shkëlqyera. Po këtë vit emërohet mësues matematike në gjimnazin “Asim Zeneli”. Që nga viti 1954 deri në 1959 punon në arsim në Delvinë, si mësues . zëvendësdrejtor e drejtor shkolle tetëvjeçare e gjimnaz. Gjatë kësaj periudhe kryen studimet me korrespondencë në Universitetin e Tiranës, në Fakultetin e Historisë e të Filologjisë. Nga viti 1959 gjer në vitin 1964 punon në Sarandë si inspektor arsimi, nga viti 1964 deri në vitin 1969 është drejtor në gjimnazin “Hoxha Tahsin” të Sarandës. Në vitin 1969 transferohet në Tiranë si redaktor e më pas Sekretar Kolegjiumi i gazetes “Mësuesi”. Në vitin 1981 emërohet zëvendësdrejtor në Shtëpinë Botuese të Librit Shkollor dhe më 1982 fillon punën si Shef Sektori për Gjuhën dhe Letërsinë në Institutin e Studimeve Pedagogjike. Në vitin 1989 del në pension.

   Si mësues e kuadër në arsim është shquar për përgatitje të lartë shkencore, metodike e dr ejtuese. Si gazetar e studiues ka shkruar me  qindra shkrime e studime shkencore pedagogjike. Si shkrimtar ka botuar 11 libra artistikë për fëmijë, romane, novela, vëllime me përralla, vëllime me rrëfenja etj. 
    Tetë nga veprat e tij janë nderuar me çmime në konkurset kombetare të letërsisë për fëmije e të rinj.

Ka shkruar mbi njëqind përralla e tregime ne organet e shtypit, pjesë për teatrot e kukullave, radiotregime e teletregime, radionovela, skenarë dokumentarësh televizivë etj.

   Ka dhënë ndihmesë të vaçantë  në Shoqatën Mbarëkombëtare të Shkrimtarëve për Fëmijë e të Rinj, si nënkryetar i saj për një kohë të gjatë.
   Mban shumë urdhëra e medalje dhe titullin “Mësues i Merituar”


   Xhama Rushit LAME :  ( 1905 – 1992 ) Mësues i Popullit, patriot e luftëtar për liri e përparim. 
     Ka lindur në Fterrë. Pati fatin të qe nxënës në çeljen e shkolllës së pare shqipe në fshat, në tetor 1916. Si kreu arsimin fillor, ende në moshë të njomë, shkon të punojë në Vlorë si hizmeqar. 

Më vonë, i ndihmuar nga Halim Xhelua, dërgohet në shkollën Normale të Elbasanit, pa e pasur arsimin e duhur. Këtu futet në klasat plotësuese dhe duke qenë i suksesshëm, pranohet përfundimisht në Normale, të cilën e përfundoi në vitin 1928.

     Me mbarimin e Normales, emërohet mësues në Përmet dhe pas dy vjetësh, mësues në Sarandë, ku punoi tërë jetën, me pak ndërprerje.
     Ka punuar së mësues, drejtues shkolle, inspektor arsimi dhe drejtor  i shtëpisë së fëmijës e konviktit në Sarandë, Delvinë, Gjirokastër, Kuç e Konispol.
     Është shquar si mësues e drejtues i aftë, me dije  e aftësi shkemncore e pedagogjike. Ka gëzuar respekt të vaçantë nga gjithë populli i Sarandës e i Delvinës, ku punoi disa dhjetëvjeçarë. 

Në vitin 1956 mori titullin “Mësues i Merituar” dhe më 1980 titullin “Mësues i Popullit” për kontribut të shquar në mësimin dhe edukimin e brezit të ri.

     Lame Xhama është shquar dhe për veprimtari luftarake e patriotike. Ende i ri në moshë, aktivizohet gjerësisht në Luftën e Vlorës më 1920, zihet rob e internohet në Sazan. Në Normalen e Elbasanit bëhet anëtar i Shoqërisë Bashkimi dhe merr pjesë me armë në dorë në revolucionin e Qershorit 1924 në përkrahje të Fan Nolit.
      E pret me urrejtje pushtimin fashist më 1939, merr pjesë në demonstrata dhe jep ndihmesë të vaçantë dhe të hapur në edukimin e nxënësve me ndjenja atdhetare e kundër fashizmit. Për këtë transferohet nga Saranda në Konsipol. Po dhe këtu shquhet për veprimtari patriotike e shoqërore. Më 1940, me vendim të posaçëm  “spastrohet” nga arsimi, si mësues antifashist.

Në këtë kohë kthehet në Fterrë dhe i kushtohet tërësisht përkrahjes së Luftës Nacionalçlirimtare. Merr pjesë në çetën territoriale. Në vitin 1942 zgjidhet në këshillin nacionalclirimtar të fshatit, më 1943 emërohet akonomat i materialeve të luftës për partizanët, të kapura ushtrisë italiane pas kapitullimit etj. Ndihmesë të vaçantë dha gjatë Luftës e fill pas saj për arsimimin në zonat e çliruara. Është anëtar i komisionit arsimor për Bregdetin, Kurveleshin e Poshtëm e Rrëzomën. Zgjidhet delegat e merr pjesë në Konferencen e Dytë Arsimore në Lipë të Përmetit në gusht 1944 etj Për pjesëmarrjen ne luftën Nacionalçlirimtare është dekoruar me medaljet e Çlirimit, të Kujtimit dhe të Trimërisë.

    Xhama Yzeir LEK ( 2 janar 1940) : Mjek higjienist dhe neuropsikiatër, botues tekstesh arsimore , me ndihmesë të vaçantë në zonën e Labërisë.

Lindi në Fterrë. Arsimin fillor e shtatëvjeçar i kreu në Gjirokastër.. Në vitet 1954-58 mbaron në Ti ranë Politeknikumin Mjekësor Nga viti 1958 deri më 1966 punon në rrethin e Vlorës si ndihmësmjek në drejtorinë e shëndetit, në spitalin psikiatrik dhe në fshatrat Gorisht e Brataj. Edhe gjatë kryerjes së ushtrisë punoi në spitalin ushtarak te Kavajës. Nga viti 1966 deri më 1971 kreu studimet e larta në UT në Fakultetin e Mjekësisë dhe prej këtij viti deri më 1987 ka qenë drejtor i Higjenës dhe Epidemiologjisë në Gramsh dhe më pas higjenist në Kombinatin Metalurgjik në Elbasan. Më 1991 deri më 1998 punon si mjek në spitalin psikiatrik të Vlorës dhe më pas, për dy vjet, mjek nervolog në Vorë të Tiranës, deri më 2000, kur del ne pension. Nga viti 2000 deri më 2005 është pedagog i jashtëm në Fakultetin e Infermjerisë Tiranë. Ka dhënë mësim dhe në shkollën e mesme mjekësore në Vlorë. Është autori kryesor i tekstit “Terminologjia mjeksore e gjuhës latime”, si dhe i dy miniteksteve, për higjienën dhe për mikrobiologjinë për shkollën e laborantëved dentarë “Medikadent”. Me një vjetërsi pune 20-vjeçare, fitoi të drejtën e specialistit higjienist, ndrësa në vitet 1976-1977 u specializua edhe për neurologji pranë Fakultetit të Mjekësisë në Tiranë. Për gati 15 vjet punoi me përkushtim në zonën e Labërisë në rrethin e Vlorës. Është nderuar me urdhëra e medalje.


    Zani  Sulo NEIM  (1896-1978) : Mësues me kontribut të shquar për Fterrën dhe krahinën e Kurveleshit., i nderuar me Urdhërin e Flamurit

Ka lindur në Fterrë. Pas shkollimit fillestar, kreu dhe kurse për mësues. Ka punuar si mësues në Amonicë, Kuç, në Delvinë, në Progonat, Gusmar, Borsh, Kallarat etj. Njeri i nderuar që punoi me përkushtim për mësimin dhe edukimin e nxënësve të Fterrës për gati 40 vjet. Është shquar për vullnet e korrektesi të vaçantë. Nga duart e tij kane dalë qindra nxënës që kanë shkëlqyer në vitet më të larta të shkollimit në mbarë vendin.

Për merita të shquara në arsim, në vitin 1957 është nderuar me Urdhërin e Flamurit me motivacionin për kontributin e tij të vlefshëm në edukimin e brezit të ri, me punë të rregullt e të pandërprerë.


Zeneli Rrapo GURO ( 1939 ) : Gazetar, shkrimtar, veprimtar shoqëror,  me kontribut të shquar për Fterrën.
       Lindi në Fterrë, ku kreu arsimin fillor. Shtatëvjeçaren e mbaroi në Kuç. Shkollën e mesme pedagogjike e përfundoi në Tiranë. Në vitet 1960-1964 përfundon studimet në UT në degët Gjuhë e Letërsi Shqipe dhe Pedagogji e Psikologji. Ka dhënë provimet pasuniversitare për filozofi dhe ka kryer kursin e lartë të filozofisë në Tiranë.

Për shumë vite ka punuar si mësues dhe si pedagog i jashtëm në shkollat e larta., si drejtues rinie në rrethin e Vlorës, ka qene drejtor i shtëpisë së kulturës në Sarandë dhe në vitet 1982-1988 ka punuar në administratën e lartë të shtetit, pranë Presidentit të Shqipërisë . Aktualisht punon pranë grupit parlamentar të PSSH-së. Për rreth 18 vjet ka punuar e drejtuar në shtypin lokal dhe atë qendror. Veç kësaj, është shquar si bashkëpunëtor në shtypin e përditshem e periodik dhe në radjo e television. Është autor i disa skenarëve për dokumentarë televizivë. Ka dhënë një kontribut të shquar për Fterrën dhe është bashkëbotues i gazetës “Fterra jonë”. Dallohet dhe si krijues e botues. Në vitin 1978 nxori në dritë librin humoristik “Pa mua rrethi ngec në vend”. Në vitin 2004 botoi librin “Ne të lam, po Ti s’na le,/ Se Ti vjen, ku vemi ne…”, kushtuar Fterrës, po dhe më gjerë, ku janë përmbledhur memorje, skica, meditime, mënçuri, portrete, intervista, reportazhe e kumtime kushtuar fshatit të lindjes e bijeve të tij. Këto përshkohen nga ideja themelore e tij se “Sado që të bësh për Nënën, përsëri je borxhli; sado që të bësh për vendlindjen, prapë ke bërë pak”.


    Zeneli Rrapo SAKO (1934 – 1979 ) : Kryetar i Këshillit të Bashkuar, përgjegjës sektori, veprimtar i shquar për Fterrën.
Lindi në Fterrë . Arsimin fillor dhe 7- vjeçar e kreu në vendlindjen e tij.

Eshtë nga vullnetarët e parë të aksioneve të rinisë. Në vitin 1950 shkoi vullnetar për dy muaj në hekurudhën Peqin-Elbasan dhe në 1953 për një muaj vullnetar në minierën e Selenicës. Në l953-1956 kreu detyren ushtarake tre vjet ne kufi, në Tropojë. U kthye në Fterrën-kooperativë, ku punoi në blegtori e bujqësi. Në 1958 kreu kurs tremujor për kuadro bujqësie-brigadjer i arave, në Fier. Punoi si brigadjer më 1957-1960. Kreu 2 vjet shkollën për përgatitjen e kuadrove në Tiranë për organizim e drejtim bujqësor. Pasi shkoi vullnetar për një vit (1966-67) në Veri, për organizimin dhe drejtimin e kooperativës bujqësore në Klenjë-Dibër, u rikthye në Fterrë. Me bashkimin në kooperativën Borsh-Fterrë-Çorraj, punoi përgjegjës sektori Fterrë-Çorraj. Për disa vjet kreu detyrën e sekretarit të Byrosë së Kooperativës së Bashkuar. Ndërsa për pesë vjet, deri në mars 1979, kreu detyrën e Kryetarit të Këshillit të Bashkuar Borsh-Fterrë-Çorraj. U vra në aksident automobilistik në krye të detyrës.

 Punoi në Fterrë dhe iu  përkushtua Fterrës si drejtues mbi 20 vjet rresht. Motivi i jetës së tij ishte: Jeta nder e nderi jetë, fjala-fjalë e puna-punë.       


    Zhupa Godo HALIT ( 22 mars 1936 ) : Ushtarak i lartë, shef katedre.

Ka lindur në Fterrë, ku kreu dhe arsimin fillor. Shkollën shtatëvjeçare e kreu në Kuç. Në shtator të vitit 1954 mbaron shkëlqyeshëm Shkollën e Bashkuar të officerëve. Nga viti 1954 deri në vitin 1960 mbaron studimet në Akademinë e Mbrojtjes Bregdetare në Riga të Letonisë, ku u pranua dhe në parti. Mbas studimeve, shërben fillimisht në nënrepartet e artilerisë bregdetare në Shëngjin e Durrës dhe në vitet 1962-63 zëvendës shef i artilerisë së ushtrisë. Në vitin 1963 fillon karierën si pedagog në Shkollën e Bashkuar të oficerëve, ku punoi për rreth gjashtë vjet me radhë. Nga viti 1969 deri në vitin 1973 kryen detyrën e Shefit të Katedrës të Artilerisë Bregdetare po në këtë shkollë. Nga viti 1973 deri më 1978 punon si komandant i Regjimentit të Mbrojtjes Bregdetare në Durrës dhe më pas, deri në vitin 1989 komandant i Artilerisë në Flotën Luftarake Detare. Që nga viti 1992 e në vazhdim është kryetar i Komisionit të Mbikqyrjes në Partinë e Alencës Demokratike. Është dekoruar me shumë urdhëra e medalje të shërbimit ushtarak.


    Islam Zhupa (10 tetor 1943) Drejtues në administratën shtetërore, inxhinier ndërtimi, studiues e projektues.

Ka lindur në Fterrë ku kreu dhe shkollën fillore. Arsimin e mesëm dhe të lartë i kreu në Tiranë. Në vitin 1968 diplomohet në Universitatin e Tiranës inxhinier ndërtimi me specialitet ndërtime hidroteknike dhe rruga ura. Që nga viti 1969, pra mbi 35 vjet, punon si studiues e projektues, kryesisht në Institutin e Studimeve e Projektimeve Hidroteknike në Tiranë. Është studiues e projektues në rreth 70 projekte me rendësi lokale e kombëtare, ndërmjet të cilave edhe për hidrocentralet e Fierzës, Komanit, Banjës, për ujësjellsa e ujëmbledhësa, për shfrytëzim të pasurive ujore, për rrugë e ndërtime të tjera hidroteknike, deri te projektzbatimi i sistemimit dhe mbrojtjes të “Syrit të Kaltër” në lumin e Bistricës i vitit 2002, etj. Prej vitit 1982 e në vazhdim është përgjegjës i grupit të studimeve të shfrytëzimit hidroenergjitik e kompleks të lumenjve në Institutin e Studimeve dhe të Porojektimeve Hidroteknike, ndërsa që nga viti 1993 është kryespecialist dhe përgjegjës i sektorit të studimeve perspektive në ISPH.