Përdoruesi:Punëtor i Rregullt5/livadhi/Luani Jugor

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Luani Jugor
Die pure Kraft - Löwe im Etosha-Nationalpark.JPG
Një mashkull në Parkun Kombëtar të Etoshës, Namibi
Lioness (Panthera leo) in the lions enclosure ... (32499665525).jpg
Luanesha në Parkun Kombëtar Mbretëror, Suaziland
Klasifikimi shkencor
Mbretëria: Animalia
Filumi: Chordata
Klasa: Mammalia
Rendi: Carnivora
Nënrendi: Feliformia
Familja: Felidae
Nënfamilja: Pantherinae
Gjenia: Panthera
Speciet: P. leo
Nënspeciet: P. l. leo
Emri trinomial
Panthera leo leo
(CH. H. Smith, 1842)
Sinonimet[1]

më parë:

  • P. l. bleyenberghi
  • P. l. krugeri
  • P. l. vernayi

Luani Jugor (Panthera leo melanochaita) është një nënlloj i luanitAfrikën Jugore dhe Lindore.[2][3] Në këtë pjesë të Afrikës, popullatat e luanit janë të zhdukura në rajon në Lesoto, Xhibuti dhe Eritrea.[4] Që nga kthimi i shekullit, popullatat e luanit në zonat e mbrojtura të menaxhuara intensivisht në Botsvana, në Namibi, në Afrikën Jugore dhe Zimbabve janë rritur, por kanë rënë në vendet e vargut të Afrikës Lindore.[5]

Mostra e llojit për P. l. melanochaita ishte një luan i me krifë-zi, nga Kepi i Shpresës së Mirë, i njohur si Luani i Kepit Rajonal. Popullsia e luanit në këtë pjesë të Afrikës së Jugut është zhdukur.[6] Popujt e luanit në pjesët e tjera të Afrikës Jugore u trajtuan si nëngrupë të dallueshëm dhe referoheshin nga emrat rajonal dhe shkencorë, duke përfshirë "luanin e Katangës" (P. l. bleyenberghi), "luani Transvalit" (P. l. krugeri) "Luani i Kalaharit" (P. l. vernayi),[7][8][9] "Luani i Afrikës Juglindore" dhe "Luani i Afrikës Jugperëndimore".[10] Gjithashtu, popullatat në Afrikën Lindore u trajtuan si nëngrupe të dallueshme ose referoheshin me emra të ndryshëm,[1][11] si "Luani i Masait" (P. l. massaica), "Luani i Serengetit",[12] "Luani i Tsavos"[13] dhe "Luani i Ugandës" (P. l. nyanzae), varësisht nga vendet ku individët ishin kapur për koleksione zoologjike.[14]

Taksonomia[redakto | përpunoni burim]

shekullin e 19 dhe 20-të, disa mostra të luanit në Afrikën Jugore u përshkruan dhe u propozuan si nëngrup:

  • Në vitin 1842, Charles Hamilton Smith përshkroi një luan me ngjyrë të zezë nga Kepi i Shpresës së Mirë nën emërtimin Felis (Leo) melanochaitus.[15] Natyralistët dhe gjuetarët e shekullit të 19-të e njihnin si një nënlloje të dallueshme për shkak të ngjyrës së tij të errët.
  • Në 1891, dy luanë të kapur në Somali u përshkruan nën Felis leo somaliensis.[16][17]
  • Në vitet 1890, zoologu gjerman Neumann vërejti luanët e Afrikës Lindore. Ai propozoi trinomenin Felis leo massaicus bazuar në dy mostra të tipit, një mashkull të vrarë pranë Kibaya dhe një femër të vrarë në lumin Gurui. Ata ndryshojnë në madhësinë e krifês nga luanët e kapur në Somali.[18]
  • Në vitin 1900, zoologu Suedez Lönnberg përshkroi dy ekzemplarë të luanit nga rrethet e malit Kilimanjaro duke përdorur emrin Felis leo sabakiensis që u vranë gjatë një ekspedite zoologjike suedeze në Afrikën Lindore.
  • Në 1914, Lönnberg përshkroi një luan mashkull të mbledhur në provincën Katanga të Kongos belge si mostër e tipit të Felis leo bleyenberghi.[19]
  • Në vitin 1914, zologu Amerikan Heller përshkroi një luan nga Malësitë e Etiopisë nën emrin Felis leo roosevelti bazuar në një luan mashkull të paraqitur te Theodore Roosevelt. Ai gjithashtu përshkroi një lëkurë luani nga Kampala nën emrin Felis leo nyanzae që ndryshonte paksa në lëkurë dhe nga krifa, nën F. l. massaica.[20]
  • Në vitin 1924, Joel Asaph Allen përshkroi një luan mashkull si mostër tip për Leo leo hollisteri që filloi pranë Lime Springs, Sotik në bregun lindor të Liqenit Viktoria dhe u sigurua nga Muzeu Amerikan i Historisë Natyrore.[17]
  • Në vitin 1929, Austin Roberts përshkroi një luan mashkull të rritur me një krifë-kafe të errët nga Rezerva e Sabit si mostër tip për luanin e Krugerit Leo leo krugeri, i emëruar në nder të Paul Kruger.[8]
  • Në vitin 1948, Roberts gjithashtu përshkroi një mashkull krifë-verdhë nga mostra e llojit Kalahari si për luanin e Kalahari Leo leo vernayi. Ai ishte mbledhur nga Ekspedita Vernay-Lang Kalahari në vitin 1930.[9]
  • Në 1964, zoologji gjermani Ludwig Zukowsky përshkroi dy luanë nga Somalia si P. l. webbensies. Njëra ishte një mostër e montuar në Muzeun e Historisë Natyrore të Vjenës, që filloi në Webi Shabeelle, një tjetër i mbajtur në një kopsht zoologjik gjerman që ishte importuar nga brendësia e Mogadishut.[21][14]

Në shekullin e 20-të, disa autorë mbështetën pikëpamjen e luanit të Kepit Rajonal që është një nënlloj i dallueshëm.[8][22][23][24] Në vitin 1939, zologu Amerikan Allen gjithashtu njihte F. l. bleyenberghi, F. l. krugeri dhe F. l. vernayi si nënlloj i vlefshëm në Afrikën Jugore, dhe F. l. hollisteri, F. l. nyanzae dhe F. l. massaica si nënlloj i vlefshëm në Afrikën Lindore.

Pocock luanë në varësi të gjinisë Panthera në vitin 1930, kur shkroi për luanët Aziatik. [27] Ellerman dhe Morrison-Scott njohën vetëm dy subspecies luanit në fushën Palearctic, dmth. Afrikane P. l. leo dhe Asiatic P. l. persica. [28] Autorët e ndryshëm njihen midis shtatë dhe nënligjore të luanit të Afrikës. [14] Të tjerët ndjekur klasifikimin e propozuar nga Ellerman dhe Morrison-Scott, duke njohur dy nën-lloje duke përfshirë një në Afrikë.

Në vitet 1970, emri shkencor P. l. vernayi u konsiderua sinonim me P. l. krugeri. [30] Në vitin 1975, Vratislav Mazák hipoteza se lion i Cape u evolua gjeografikisht i izoluar nga popujt e tjerë nga Escarpment i Madh. [6] Në fillim të shekullit 21, hipoteza e Mazak-it për një evolucion gjeografikisht të izoluar të luanit të kepës u sfidua. Shkëmbimet gjenetike në mes të popullsive në rajonet e Kepës, Kalaharit dhe Provincës Transvaal dhe në lindje të largët konsiderohen të jenë të mundshme nëpërmjet një korridori midis Shkretëtirës së Madhe dhe oqeanit indian. [31]

Në vitin 2005, autorët e llojeve të gjitarëve të botës e njihnin P. l. blejenberghi dhe P. l. krugeri, P. l. vernayi P. l. masaica, P. l. hollisteri dhe P. l. nyanzae si taksonë e vlefshme. [1] Në vitin 2016, vlerësuesit e Listës së Kuqe të IUCN i nënshtruan të gjitha popullatave të luanit të Afrikës në P. l. leo [4]. Në vitin 2017, Cat Classification Task Force i Cat Specialist Group reduktoi numrin e nënligjjeve të luanit të vlefshëm në Afrikën Jugore dhe Lindore në një, përkatësisht P. l. melanochaita.

Karakteristikat[redakto | përpunoni burim]

Meshkuj të rritur me krifa të mëdhaja dhe kafe, Tanzani
Një mashkull me një krifë të zezë, Kenia
Një mashkull i pjekur me një krifë të ndërmjetme, Kenia

Lëkura e luanit ndryshon me ngjyrë nga kafe të lehtë deri në kafe të errët. Ka veshë të rrumbullakosura dhe një tufë të zezë. Gjatësia mesatare e kokës në trupin e luanëve është 2.47–2.84 m (97–112 in) me një peshë prej 148.2–190.9 kg (327–421 lb). Luani më i madh i Afrikës Lindore ka matur 3.33 metra (10.9 ft). Femrat janë më të vogla dhe më pak të rënda.[25]

Një mashkull jashtëzakonisht i rëndë pranë malit Kenia peshonte 272 kg (600 lb).[26]

Luanët meshkuj të vrarë në Afrikën Lindore ishin më pak të rëndë se luanët e vrarë nga gjuetarët në Afrikën Jugore.[27] Luanët meshkuj në kaptivitet në Addis Abeba, Etiopi, kanë krifa më të errëta se ato të popullsisë në natyrë egër.[28]

Shiko edhe[redakto | përpunoni burim]


Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ a b Wozencraft, W.C. (2005). "Order Carnivora". më Wilson, D.E.; Reeder, D.M. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (bot. 3rd). Johns Hopkins University Press. f. 546.  978-0-8018-8221-0.  62265494. 
  2. ^ Kitchener, A. C.; Breitenmoser-Würsten, C.; Eizirik, E.; Gentry, A.; Werdelin, L.; Wilting, A.; Yamaguchi, N.; Abramov, A. V.; Christiansen, P.; Driscoll, C.; Duckworth, J. W.; Johnson, W.; Luo, S.-J.; Meijaard, E.; O’Donoghue, P.; Sanderson, J.; Seymour, K.; Bruford, M.; Groves, C.; Hoffmann, M.; Nowell, K.; Timmons, Z.; Tobe, S. (2017). "A revised taxonomy of the Felidae: The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN Cat Specialist Group" (PDF). Cat News (Special Issue 11). 
  3. ^ Barnett, R.; Yamaguchi, N.; Barnes, I.; Cooper, A. (2006). "Lost populations and preserving genetic diversity in the lion Panthera leo: Implications for its ex situ conservation" (PDF). Conservation Genetics. 7 (4): 507–514. :10.1007/s10592-005-9062-0. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 2006-08-24. 
  4. ^ Bauer, H.; Packer, C.; Funston, P. F.; Henschel, P.; Nowell, K. (2016). "Panthera leo". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2017-3. International Union for Conservation of Nature.  doi: 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T15951A107265605.en
  5. ^ Bauer, H., Chapron, G., Nowell, K., Henschel, P., Funston, P., Hunter, L.T., Macdonald, D.W. and Packer, C. (2015). "Lion (Panthera leo) populations are declining rapidly across Africa, except in intensively managed areas". Proceedings of the National Academy of Sciences. 112 (48): 14894–14899. 
  6. ^ Mazak, V. (1975). "Notes on the Black-maned Lion of the Cape, Panthera leo melanochaita (Ch. H. Smith, 1842) and a Revised List of the Preserved Specimens". Verhandelingen Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (64): 1–44. 
  7. ^ Lönnberg, E. (1914). "New and rare mammals from Congo". Revue de Zoologie Africaine (3): 273–278. 
  8. ^ a b c Roberts, A. (1929). "New forms of African mammals". Annals of the Transvaal Museum. 21 (13): 82–121. 
  9. ^ a b Roberts, A. (1948). "Descriptions of some new subspecies of mammals". Annals of the Transvaal Museum. 21 (1): 63–69. 
  10. ^ Jackson, D. (2010). "Introduction". Lion. London: Reaktion Books. f. 1–21.  1861897359. 
  11. ^ Stott, K. (1950). "Locality records of African mammals". Journal of Mammalogy. 31 (2): 185–189. :10.2307/1375515. 
  12. ^ Schaller, G. B. (1972). The Serengeti lion: A study of predator–prey relations. Chicago: University of Chicago Press.  0-226-73639-3. 
  13. ^ Borzo, G. (2002). "Unique social system found in famous Tsavo lions". EurekAlert. 
  14. ^ a b Hemmer, H. (1974). "Untersuchungen zur Stammesgeschichte der Pantherkatzen (Pantherinae) Teil 3. Zur Artgeschichte des Löwen Panthera (Panthera) leo (Linnaeus, 1758)". Veröffentlichungen der Zoologischen Staatssammlung. 17: 167–280. 
  15. ^ Smith, C.H. (1842). "Black maned lion Leo melanochaitus". më Jardine, W. The Naturalist's Library. Vol. 15 Mammalia. London: Chatto and Windus. f. Plate X, 177. 
  16. ^ Noack, T. (1891). "Felis leo". Jahrbuch der Hamburgischen Wissenschaftlichen Anstalten. 9 (1): 120. 
  17. ^ a b Allen, J. A. (1924). "Carnivora Collected By The American Museum Congo Expedition". Bulletin of the American Museum of Natural History. 47: 73–281. 
  18. ^ Neumann, O. (1900). "Die von mir in den Jahren 1892–95 in Ost- und Central-Afrika, speciell in den Massai-Ländern und den Ländern am Victoria Nyansa gesammelten und beobachteten Säugethiere". Zoologische Jahrbücher. Abtheilung für Systematik, Geographie und Biologie der Thiere 13 (VI): 529–562. 
  19. ^ Lönnberg, E. (1914). "New and rare mammals from Congo". Revue de Zoologie Africaine (3): 273–278. 
  20. ^ Heller, E. (1914). "New races of carnivores and baboons from equatorial Africa and Abyssinia". Smithsonian Miscellaneous Collections. 61 (19): 1–12. 
  21. ^ Zukowsky, L. (1964). "Eine neue Löwenrasse als weiterer Beleg für die Verzwergung der Wirbeltierfauna des afrikanischen Osthorns". Milu, Wissenschaftliche und Kulturelle Mitteilungen aus dem Tierpark Berlin (1): 269–273. 
  22. ^ Allen, G. M. (1939). A Checklist of African Mammals. Bulletin of the Museum of Comparative Zoology at Harvard College 83: 1–763.
  23. ^ Lundholm, B. (1952). "A skull of a Cape lioness (Felis leo melanochaitus H. Smith". Annals of the Transvaal Museum (32): 21–24. 
  24. ^ Stevenson-Hamilton, J. (1954). "Specimen of the extinct Cape lion". African Wildlife (8): 187–189. 
  25. ^ Guggisberg, C. A. W. (1975). "Lion Panthera leo (Linnaeus, 1758)". Wild Cats of the World. New York: Taplinger Publishing. f. 138–179.  0-8008-8324-1. 
  26. ^ Nowell, K., Jackson, P. (1996). "African lion". Wild Cats: Status Survey and Conservation Action Plan (PDF). Gland, Switzerland: IUCN/SSC Cat Specialist Group. f. 17–21.  2-8317-0045-0. 
  27. ^ Smuts, G.L.; Robinson, G.A.; Whyte, I.J. (1980). "Comparative growth of wild male and female lions (Panthera leo)". Journal of Zoology. 190 (3): 365–373. :10.1111/j.1469-7998.1980.tb01433.x. 
  28. ^ Luanët meshkuj në Addis Abeba kanë një trup më të vogël dhe një krifë më të madhe se luanët e tjerë.