Përvetësimi i paligjshëm i fondeve

Përvetësimi i paligjshëm i fondeve (nga anglo-normanishtja, nga frëngjishtja e vjetër besillier (“të torturosh, etj.”), me origjinë të panjohur) është një lloj krimi financiar, që zakonisht përfshin vjedhjen e parave nga një biznes ose punëdhënës.

Shpesh përfshin një individ të besuar që shfrytëzon pozitën e tij për të vjedhur fonde ose pasuri, më së shpeshti gjatë një periudhe kohore.

Krahasuar me vjedhjen

Përvetësimi i paligjshëm i fondeve nuk është gjithmonë një formë vjedhjeje në kuptimin e ngushtë, pasi përkufizimet e vjedhjes lidhen specifikisht me marrjen e diçkaje që nuk i përket autorit të veprës. Në vend të kësaj, përvetësimi i paligjshëm është më gjerësisht një akt mashtrimi, ku një ose më shumë persona që janë të ngarkuar me ruajtjen e pasurive i fshehin ato në mënyrë të paligjshme. Personat të cilëve u janë besuar këto pasuri mund të kenë ose jo të drejtë pronësie mbi to.

Përvetësimi i paligjshëm ndryshon nga vjedhja (larceny) në tre aspekte. Së pari, në përvetësim duhet të ndodhë një konvertim real i pasurisë; së dyti, marrja fillestare nuk duhet të jetë e paligjshme në vetvete (pa shkelje të menjëhershme të posedimit); dhe së treti, ndryshojnë edhe dënimet. Të thuash se marrja nuk është “trespassory” do të thotë se personi që kryen përvetësimin kishte të drejtën të posedonte, përdorte ose të kishte akses në pasuritë në fjalë, por më pas i ka fshehur dhe i ka përdorur për qëllime të paautorizuara. Konvertimi kërkon që fshehja ose përdorimi i pasurisë të ndërhyjë në të drejtën mbi pronën, jo thjesht ta zhvendosë atë. Si në rastin e vjedhjes, masa nuk është përfitimi i autorit, por humbja e pronarëve të pasurisë. Një shembull i konvertimit është kur një person regjistron çekët në librin e llogarisë si të përdorur për një qëllim të caktuar, por më pas i përdor fondet për një qëllim krejt tjetër.

Kur përvetësimi ndodh si formë vjedhjeje, dallimi midis përvetësimit dhe vjedhjes së thjeshtë është shpesh i vështirë. Kjo është veçanërisht e vërtetë kur bëhet fjalë për keqpërdorime nga punonjësit. Për të provuar përvetësimin, shteti duhet të tregojë se punonjësi kishte posedim të mallrave “në saje të punës së tij”; pra që ai kishte autoritet të deleguar për të ushtruar kontroll të rëndësishëm mbi to. Gjykatat zakonisht shqyrtojnë faktorë si titulli i punës, përshkrimi i saj dhe praktikat operative të organizatës. Për shembull, menaxheri i sektorit të këpucëve në një dyqan të madh do të kishte kontroll të mjaftueshëm mbi inventarin e këpucëve; nëse ai i përvetëson ato për përdorim personal, do të ishte fajtor për përvetësim. Nga ana tjetër, nëse i njëjti punonjës vjedh produkte kozmetike nga një departament tjetër, atëherë krimi nuk do të ishte përvetësim, por vjedhje e zakonshme.

Gjykatat e apelit në Karolinën e Veriut kanë shtuar konfuzion duke keqinterpretuar një statut të bazuar në një ligj të miratuar nga parlamenti në vitin 1528. Gjykatat e interpretuan këtë statut si krijues të një vepre penale të quajtur “vjedhje nga punonjësi”, të ndarë nga vjedhja e zakonshme sipas të drejtës zakonore. Megjithatë, qëllimi i këtij ligji nuk ishte krijimi i një vepre të re penale, por vetëm konfirmimi se veprimet e përshkruara përbënin vjedhje sipas së drejtës zakonore.

Ky statut shërbente për strukturën ekonomike të asaj kohe, e bazuar në shërbëtorë të detyruar dhe skllevër. Ai siguronte që një shërbëtor i detyruar ose një skllav t’i detyrohej punë zotërisë së tij dhe se, nëse ai largohej ose punonte në mënyrë të paligjshme për dikë tjetër, puna e tij do të konsiderohej si pasuri e përvetësuar në mënyrë të paligjshme nga pronari i ligjshëm, pra zotëria i tij.

Në mënyrë thelbësore, çdo punëdhënës i mëvonshëm i një shërbëtori të tillë, që ishte ende i detyruar ndaj një zotërie, mund të mbahej përgjegjës për ndihmë në një krim, nëse e dinte statusin e tij, duke u konsideruar si bashkëpunëtor pas kryerjes së veprës penale, për ndihmën në marrjen e asaj që ligjërisht i përkiste zotërisë.

Shiko edhe

• Krimi financiar
• Përvetësimi i paligjshëm