Shko te përmbajtja

Partia Demokratike e Italisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Partia Demokratike e Italisë
Partito Democratico
ShkurtesaPD
PresidentiStefano Bonaccini[1]
SekretarjaElly Schlein[2]
Themeluar14 tetor 2007[3]
Bashkimi iDemocratici di Sinistra dhe La Margherita[4]
SeliaVia Sant'Andrea delle Fratte 16, 00187 Romë[5]
Krahu i të rinjveGiovani Democratici[6]
IdeologjiaSocialdemokracia[4]
Progresizmi[4]
Evropianizmi[7]
Krahu politikQendra e majtë[8]
Përkatësia evropianePartia e Socialistëve Evropianë[2]
NgjyratE kuqe, e gjelbër dhe e bardhë
Deputetët
70 / 400
Senatorët
36 / 205
Eurodeputetët
21 / 720
www.partitodemocratico.it

Partia Demokratike e Italisë (italisht: Partito Democratico; shkurt. PD) është një parti politike italiane e qendrës së majtë, e themeluar më 14 tetor 2007 nga bashkimi i Democratici di Sinistra, La Margherita dhe disa forcave të tjera më të vogla reformiste.[4][9]

PD lindi me synimin për të bashkuar në një forcë të vetme traditat kryesore reformiste të qendrës së majtë italiane, në veçanti atë postkomuniste dhe atë katolike-demokratike. Në planin politik partia përkufizohet zakonisht si socialdemokrate, progresiste dhe pro-evropiane.[4][10]

Sekretare kombëtare e partisë është Elly Schlein, ndërsa president i partisë është Stefano Bonaccini. Selia kombëtare ndodhet në Via Sant'Andrea delle Fratte 16, në Romë.[4][1][11]

Historia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Prejardhja dhe themelimi

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Partia Demokratike u themelua më 14 tetor 2007 si përfundim i një procesi të gjatë afrimi ndërmjet forcave reformiste të qendrës së majtë italiane. Bërthama kryesore e saj u formua nga Democratici di Sinistra dhe La Margherita, të cilave iu bashkuan edhe subjekte të tjera më të vogla politike. Sekretari i parë kombëtar i partisë ishte Walter Veltroni.[4][9]

Krijimi i partisë u paraqit si përpjekje për të ndërtuar një forcë të vetme të madhe reformiste, të aftë për të kapërcyer fragmentimin historik të qendrës së majtë italiane dhe për të bashkuar kultura politike të ndryshme, por të afërta në planin demokratik dhe evropian.[9]

Nga Veltroni te Bersani

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në zgjedhjet politike të vitit 2008 PD mori rreth 33,7% të votave dhe u rendit si partia e dytë në Itali. Pas dorëheqjes së Veltronit në vitin 2009, drejtimin e përkohshëm e mori Dario Franceschini, i pasuar po atë vit nga Pier Luigi Bersani, i zgjedhur sekretar kombëtar.[4]

Në zgjedhjet politike të vitit 2013 partia u paraqit në koalicion me forca të tjera të qendrës së majtë dhe arriti shumicën në Dhomën e Deputetëve dhe shumicën relative në Senat, por jo numra të mjaftueshëm për të formuar e vetme një qeveri të qendrës së majtë.[4]

Faza e Renzit

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pas zgjedhjeve të vitit 2013, partia hyri në një fazë të re politike që lidhet me ngjitjen e Matteo Renzit në krye të saj. Në dhjetor 2013 Renzi u zgjodh sekretar kombëtar, ndërsa pas tij PD njohu një periudhë të fortë protagonizmi institucional dhe elektoral.[4][12]

Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 PD arriti rezultatin e saj më të lartë, duke kaluar 40% të votave. Sipas Treccanit, ky mbetet rezultati më i fortë elektoral i partisë në nivel kombëtar. Në vitin 2017 Renzi u rizgjodh sekretar, por në të njëjtën periudhë partia njohu edhe ndarje të brendshme dhe largimin e disa figurave të saj drejt formacioneve të tjera të majta.[4]

Kriza e vitit 2018 dhe fazat pasuese

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në zgjedhjet politike të vitit 2018 PD u ndal rreth 19% të votave, duke shënuar deri atëherë rezultatin e tij më të dobët. Pas dorëheqjes së Renzit, drejtimin e përkohshëm e mori Maurizio Martina, i cili më pas u zgjodh sekretar nga asambleja e partisë.[4]

Në vitin 2019, pas primareve të reja, sekretar u zgjodh Nicola Zingaretti. Në zgjedhjet evropiane të atij viti PD rikuperoi konsensus, duke u vendosur rreth 22% të votave.[4]

Në mars 2021, pas dorëheqjes së Zingarettit, Enrico Letta u zgjodh sekretar nga Asambleja Kombëtare e partisë. Nën drejtimin e tij PD u përpoq të rindërtonte profilin e vet si forcë qendrore e qendrës së majtë dhe të zgjeronte aleancat politike të saj.[4][13]

Nga Schlein te zgjedhjet evropiane të vitit 2024

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në zgjedhjet politike të vitit 2022 PD u paraqit në koalicion me Alleanza Verdi e Sinistra, +Europa dhe Impegno civico; koalicioni mori rreth 26% të votave, ndërsa PD u ndal rreth 19% dhe u konfirmua si partia e dytë italiane.[4]

Në vitin 2023, pas primareve, Elly Schlein u zgjodh sekretare kombëtare, duke u bërë gruaja e parë në krye të partisë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 PD mori rreth 24% të votave dhe u rendit sërish si forca e dytë më e votuar në Itali.[4]

Ideologjia dhe profili politik

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

PD paraqitet si një parti reformiste e qendrës së majtë, e ndërtuar mbi bashkimin e kulturave të ndryshme politike: socialdemokrate, social-liberale, ekologjiste dhe katolike-demokratike. Në Manifesto dei valori partia thekson demokracinë kushtetuese, drejtësinë shoqërore, punën, barazinë, luftën kundër diskriminimeve, zhvillimin e qëndrueshëm dhe integrimin evropian si boshtet kryesore të identitetit të saj.[10][9]

Në planin evropian, Partia Demokratike është anëtare e plotë e Partisë së Socialistëve Evropianë (PES). Delegacioni i saj në Parlamentin Evropian bën pjesë në Grupin e Socialistëve dhe Demokratëve (S&D).[14][15]

Organizimi

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Sipas statutit të partisë, anëtarët marrin pjesë në zgjedhjen e drejtimit politik të partisë përmes zgjedhjes së drejtpërdrejtë të sekretarit dhe të Asamblesë Kombëtare, si edhe përmes primareve. Statuti vendos theks të veçantë mbi pjesëmarrjen demokratike, organizimin territorial dhe rolin e anëtarësisë.[16]

Ndër organet kryesore të partisë janë sekretarja kombëtare, presidenca, sekretaria kombëtare, drejtoria kombëtare, Asambleja Kombëtare, komiteti kombëtar i thesarit dhe Komisioni Kombëtar i Garancisë.[17][18][19]

Në organizimin e brendshëm partia njeh edhe rolin e Giovani Democratici, organizata rinore e lidhur me PD, si edhe të Conferenza delle donne democratiche, e cila merret me pjesëmarrjen dhe përfaqësimin politik të grave brenda partisë dhe në jetën publike.[20][21]

Përfaqësimi institucional

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në legjislaturën e 19-të grupi parlamentar Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista ka 70 deputetë në Dhomën e Deputetëve dhe 36 senatorë në Senat.[22][23]

Në Dhomën e Deputetëve kryetare e grupit është Chiara Braga.[22] Në nivel evropian partia ka një delegacion të vetin në Parlamentin Evropian, të lidhur me grupin S&D.[15]

Shiko edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. 1 2 "Bonaccini: "Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra"". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  2. 1 2 "Partito Democratico – PES Member". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 2026-04-13.
  3. ↑ "I cattolici e il consenso politico dopo la fine della Democrazia cristiana". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 "Partito democratico". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  5. ↑ "Contatti". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  6. ↑ "Giovani Democratici". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  7. ↑ "Manifesto dei valori". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  8. ↑ "Partito democratico". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  9. 1 2 3 4 "Partito democratico". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  10. 1 2 "Manifesto dei valori". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  11. ↑ "Contatti". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  12. ↑ "Renzi, Matteo". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  13. ↑ "Letta, Enrico". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  14. ↑ "Partito Democratico – PES Member". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 2026-04-13.
  15. 1 2 "Partito Democratico Europa". PD Europa (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  16. ↑ "Statuto". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  17. ↑ "Segreteria Nazionale". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  18. ↑ "Direzione Nazionale". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  19. ↑ "Commissione di Garanzia". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  20. ↑ "Giovani democratici". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  21. ↑ "Conferenza delle donne democratiche". Partito Democratico (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  22. 1 2 "Composizione del gruppo PARTITO DEMOCRATICO - ITALIA DEMOCRATICA E PROGRESSISTA". Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
  23. ↑ "Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Partia_Demokratike_e_Italisë&oldid=2947333"