Shko te përmbajtja

Pasojat e Luftës së Dytë Botërore

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Pamje e të pandehurve në bankën e të akuzuarve në gjyqin e kriminelëve të luftës në Gjykatën Ndërkombëtare Ushtarake në Nuremberg, Bavari.

Pasojat e Luftës së Dytë Botërore panë ngritjen e dy superfuqive globale, Shteteve të Bashkuara (SHBA) dhe Bashkimit Sovjetik (BRSS). Pasojat e Luftës së Dytë Botërore u përcaktuan gjithashtu nga kërcënimi në rritje i luftës bërthamore, krijimi dhe zbatimi i Kombeve të Bashkuara si një organizatë ndërqeveritare dhe dekolonizimi i Azisë, Oqeanisë, Amerikës së Jugut dhe Afrikës nga fuqitë evropiane dhe të Azisë Lindore, më së shumti nga Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Japonia.[1][2][3][4][5][6]

Dikur aleatë gjatë Luftës së Dytë Botërore, SHBA-të dhe BRSS u bënë konkurrentë në skenën botërore dhe u angazhuan në Luftën e Ftohtë, të quajtur kështu sepse nuk rezultoi kurrë në një luftë totale të hapur dhe të deklaruar midis dy fuqive. Në vend të kësaj, ajo u karakterizua nga spiunazhi, përmbysja politike dhe luftërat me ndërmjetës. Evropa Perëndimore u rindërtua përmes Planit Amerikan Marshall, ndërsa Evropa Qendrore dhe Lindore ra nën sferën e ndikimit sovjetik dhe përfundimisht pas një "Perde të Hekurt". Evropa u nda në një Bllok Perëndimor të udhëhequr nga SHBA-të dhe një Bllok Lindor të udhëhequr nga Sovjetikët. Në nivel ndërkombëtar, aleancat me dy blloqet ndryshuan gradualisht, me disa vende që përpiqeshin të qëndronin jashtë Luftës së Ftohtë përmes Lëvizjes së të Paangazhuarve. Lufta e Ftohtë pa gjithashtu një garë armësh bërthamore midis dy superfuqive, dhe një pjesë e arsyes pse Lufta e Ftohtë nuk u bë kurrë një luftë "e nxehtë" ishte se Bashkimi Sovjetik dhe Shtetet e Bashkuara kishin mjete parandaluese bërthamore kundër njëri-tjetrit, duke çuar në një përballje të sigurt shkatërrimi të ndërsjellë.

Si pasojë e luftës, Aleatët krijuan Kombet e Bashkuara, një organizatë për bashkëpunim ndërkombëtar dhe diplomaci, e ngjashme me Lidhjen e Kombeve. Anëtarët e Kombeve të Bashkuara ranë dakord të ndalonin luftërat e agresionit në një përpjekje për të shmangur një luftë të tretë botërore. Fuqitë e mëdha të shkatërruara të Evropës Perëndimore formuan Komunitetin Evropian të Qymyrit dhe Çelikut, i cili më vonë evoluoi në Komunitetin Ekonomik Evropian dhe përfundimisht në Bashkimin Evropian aktual. Kjo përpjekje filloi kryesisht si një përpjekje për të shmangur një luftë tjetër midis Gjermanisë dhe Francës përmes bashkëpunimit dhe integrimit ekonomik, dhe një tregu të përbashkët për burime të rëndësishme natyrore.

Fundi i luftës hapi rrugën për dekolonizim, pasi pavarësia iu dha Indisë dhe Pakistanit (nga Mbretëria e Bashkuar), Vietnamit, Laosit, Kamboxhias, Indisë Franceze dhe Vanuatut (nga Franca), Indonezisë (nga Holanda), Filipineve (nga SHBA-ja) dhe disa kombeve arabe nga mandate specifike të dhëna shteteve evropiane nga Lidhja e Kombeve e shfuqizuar. Shteti i Izraelit u krijua gjithashtu pas shpërbërjes së Palestinës së Mandatuar të sunduar nga Britania dhe Luftës së Palestinës në vitin 1948. Kombet në Afrikën Sub-Sahariane arritën pavarësinë në vitet 1950 deri në 1970.

Pas Luftës së Dytë Botërore panë rritjen e ndikimit komunist në Azinë Lindore dhe Juglindore. Republika Popullore e Kinës u themelua pasi Partia Komuniste Kineze doli fitimtare nga Lufta Civile Kineze në vitin 1949, dhe Lufta e Parë e Indokinës u zhvillua midis qeverisë së Viet Minh dhe Francës pas tërheqjes japoneze. Lufta Koreane çoi në ndarjen e Gadishullit Korean midis Veriut komunist dhe Jugut të lidhur me Perëndimin.

  1. ↑ "The End of World War II 1945". The National WWII Museum | New Orleans (në anglisht). Marrë më 2025-11-15.
  2. ↑ "Consequences of World War Two - World War Two - 3rd level History Revision". BBC Bitesize (në anglishte britanike). Marrë më 2025-11-15.
  3. ↑ Editors, HISTORY com (2009-10-29). "World War II: Summary, Combatants & Facts". HISTORY (në anglisht). Marrë më 2025-11-15. {{cite web}}: |last= ka emër të përgjithshëm (Ndihmë!)
  4. ↑ MacMillan, Margaret (2009-09-11). "Rebuilding the world after the second world war". The Guardian (në anglishte britanike). ISSN 0261-3077. Marrë më 2025-11-15.
  5. ↑ "World War II | Facts, Summary, History, Dates, Combatants, & Causes | Britannica". www.britannica.com (në anglisht). 2025-11-15. Marrë më 2025-11-15.
  6. ↑ "World War II: How a Global Conflict Changed the World" (PDF).
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Pasojat_e_Luftës_së_Dytë_Botërore&oldid=2873633"