Perëndimor
Perëndimor është një zhanër i trillimit që zakonisht zhvillohet në Perëndimin e Vjetër dhe zakonisht shoqërohet me përralla popullore të Shteteve të Bashkuara Perëndimore, veçanërisht të Shteteve të Bashkuara Jugperëndimore, si dhe të Meksikës Veriore dhe Kanadasë Perëndimore.[1][2]: 7
Perëndimi i Vjetër përshkruhet si një rajon armiqësor me popullsi të rrallë i patrulluar nga kauboj, të jashtëligjshëm, sherifë dhe shumë personazhe të tjerë të armatosur. Narrativat perëndimore shpesh kanë të bëjnë me përpjekjet graduale për të zbutur Perëndimin Amerikan të mbushur me krime duke përdorur tema më të gjera të drejtësisë, lirisë, individualizmit të ashpër, manifest destiny dhe historisë dhe identitetit kombëtar të Shteteve të Bashkuara. Popullatat amerikane vendase shpesh portretizoheshin si armiq të urryer ose të egër.
Me origjinë nga trashëgimia vaquero dhe letërsia perëndimore, zhanri popullarizoi stilin e jetës perëndimore, muzikën country-perëndimor dhe veshjet perëndimore në nivel global.[3][4] Gjatë gjithë historisë së zhanrit, ai ka parë ringjallje popullore dhe është përfshirë në nënzhanre të ndryshme.
Karakteristikat
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Historitë dhe personazhet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Perëndimor klasik është një dramë morale, që paraqet konfliktin midis natyrës së egër dhe qytetërimit.[1] Historitë zakonisht përqendrohen në jetën e një endacaki mashkull, kauboj ose pushkëtar që hipën mbi një kalë dhe është i armatosur me një revolver ose pushkë. Personazhet meshkuj zakonisht veshin kapele Stetson me strehë të gjerë dhe me kurorë të lartë, shami qafeje, jelekë dhe çizme kaubojsh me mamuz. Ndërsa shumë veshin këmisha dhe pantallona konvencionale, alternativat përfshijnë lëkurë dreri dhe duster.
Gratë përgjithësisht vendosen në role dytësore si interesa dashurie për protagonistin mashkullor; ose në role mbështetëse si vajza saloni, prostituta ose si gra të pionierëve dhe kolonistëve. Personazhi i gruas shpesh ofron një masë lehtësimi komik. Personazhe të tjerë të përsëritur përfshijnë amerikanë vendas të fiseve të ndryshme të përshkruara si indianë ose indianë të kuq,[5] afrikano-amerikanë, amerikanët kinezë, spaniardë, meksikanë, oficerë të zbatimit të ligjit, gjuetarë shpërblimesh, të jashtëligjshëm, baristë, tregtarë, kumarxhinj, ushtarë (veçanërisht kalorësi të hipur) dhe kolonë (fermerë dhe banorë qyteti).
Ambienti zakonisht ndërpritet me një partiturë muzikore perëndimore, duke përfshirë muzikën popullore amerikane dhe muzikën popullore spanjolle/meksikane, siç është muzika country, muzika amerikane vendase, muzika e Meksikës së Re dhe ranchera.
Vendndodhjet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Filmat perëndimor shpesh theksojnë ashpërsinë e natyrës së egër dhe shpesh e vendosin veprimin në një peizazh të thatë dhe të shkretë me shkretëtira dhe male. Shpesh, peizazhi i gjerë luan një rol të rëndësishëm, duke paraqitur një "vizion mitik të fushave dhe shkretëtirave të Perëndimit Amerikan".[6] Vende specifike përfshijnë ferma, qytete të vogla kufitare, salone, hekurudha, natyrë të egër dhe fortesa ushtarake të izoluara të Perëndimit të Egër. Shumë filma perëndimor përdorin një komplot të zakonshëm që përshkruan një krim, pastaj tregon ndjekjen e keqbërësit, duke përfunduar me hakmarrje dhe ndëshkim, i cili shpesh shpërndahet përmes një shkëmbimi zjarri ose një dyluftimi të shpejtë.[7][8][9]
Nënzhanret
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Brenda fushëveprimit më të gjerë të zhanrit Western, ekzistojnë disa nënzhanre të njohura. Disa nënzhanre, siç janë spageti perëndimor, ruajnë mjedise dhe subjekte standarde Perëndimore, ndërsa të tjera e marrin temën dhe arketipet perëndimor në superzhanre të ndryshme, siç janë neo-perëndimor ose perëndimorët hapësinore. Për një kohë, Perëndimorët e prodhuara në vende të tjera përveç Shteteve të Bashkuara shpesh etiketoheshin sipas ushqimeve të lidhura me kulturën, siç janë spageti perëndimor (Itali), byrek me mish perëndimor (Australi), ramen perëndimor (Azi) dhe masala perëndimor (Indi).[10]
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 Rubin, Joan Shelley; Casper, Scott E., red. (2013). The Oxford Encyclopedia of American Cultural and Intellectual History (në anglisht). Vëll. 2. Oxford University Press. fq. 557. ISBN 978-0-19-976435-8.
- ↑ Carter, Matthew (2014). Myth of the Western: New Perspectives on Hollywood's Frontier Narrative (në anglisht). Edinburgh University Press. ISBN 9780748685592.
- ↑ "Vaqueros: The First Cowboys of the Open Range". History (në anglisht). 15 gusht 2003. Arkivuar nga origjinali më 17 mars 2023. Marrë më 26 mars 2023.
- ↑ Fraser, Kristopher (14 shkurt 2023). "Cowboy Core Fashion Is Trending: Beyoncé, Harry Styles & More Create Buzz Around Western-inspired Looks". WWD (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 29 mars 2023. Marrë më 26 mars 2023.
- ↑ Butts, Dennis (2004). "Shaping boyhood: British Empire builders and adventurers". përmbledhur nga Hunt, Peter (red.). International Companion Encyclopedia of Children's Literature (në anglisht). Vëll. 1 (bot. Second). Abingdon, Oxfordshire: Routledge. fq. 340–351. ISBN 0-203-32566-4.
By the 1840s, of course, adults were already reading tales of adventure involving Red Indians
- ↑ Cowie, Peter (2004). John Ford and the American West (në anglisht). New York: Harry Abrams Inc. ISBN 978-0-8109-4976-8.
- ↑ Agnew, Jeremy. December 2, 2014. The Creation of the Cowboy Hero: Fiction, Film and Fact, p. 88, McFarland. ISBN 978-0-7864-7839-2
- ↑ Adams, Cecil (25 qershor 2004). "Did Western gunfighters really face off one-on-one?" (në anglisht). Straight Dope. Arkivuar nga origjinali më 18 gusht 2020. Marrë më 4 tetor 2014.
- ↑ "Wild Bill Hickok fights first western showdown" (në anglisht). History.com. 21 korrik 2014. Arkivuar nga origjinali më 6 tetor 2014. Marrë më 4 tetor 2014.
- ↑ Groves, Derham (2022-10-28). Australian Westerns in the Fifties: Kangaroo, Hopalong Cassidy on Tour, and Whiplash (në anglisht). Springer Nature. fq. xii. ISBN 978-3-031-12883-7. Arkivuar nga origjinali më 5 prill 2023. Marrë më 6 shkurt 2023.