Piro Milkani
Piro Milkani | |
|---|---|
Milkani më 2008 | |
| Lindi | Piro Kristaq Milkani 9 dhjetor 1939 |
| Vdiq | 24 maj 2025 (85 vjeç) Tiranë, Shqipëri |
| Arsimi | Akademia e Arteve të Bukura |
| Vite aktiviteti | 1960–2025 |
| Njohur për | Zonja nga qyteti |
| Bashkëshorti/ja |
Margarita Kristidhi
(m. 1967; vdiq më 2025) |
| Fëmijë | Eno Milkani |
| Çmimet | |
Piro Kristaq Milkani (9 dhjetor 1939 - 24 maj 2025) ishte një regjisor filmi shqiptar, i njohur më së miri për drejtimin e dy prej filmave më të famshëm shqiptarë, Zonja nga qyteti dhe vazhdimi i tij.[1] Karriera e tij në kinemanë shqiptare e ka bërë atë të konsiderohet si një nga regjisorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave..[2]
Jeta dhe karriera
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Milkani lindi më 9 dhjetor 1939 në Korçë, nga prindërit Kristaq Milkani dhe Magalina Kita. Pas përfundimit të arsimit të mesëm, ai ndoqi studimet e larta në Akademinë e Arteve të Bukura në Pragë, Çekosllovaki,[3] ku u diplomua në kinematografi.[4] Udhëtimi profesional i Milkanit në film shtrihet në dekada, gjatë të cilave ai drejtoi më shumë se 20 filma artistikë dhe dokumentarë.[5] Disa nga veprat e tij më të shquara përfshijnë Kur zbardhi një ditë (1971), Zonja nga qyteti (1976), Ballë për ballë (1979), Militanti (1984) dhe Ngjyrat e moshës (1990).
Përtej regjisë, Milkani ka dhënë kontribute të rëndësishme në kinemanë shqiptare si skenarist, kameraman dhe producent filmash, duke forcuar statusin e tij si një nga figurat më me ndikim në historinë kinematografike të vendit. Në vitin 2005, Milkani filloi xhirimet e filmit Trishtimi i zonjës Shnajder[6] në Republikën Çeke, një bashkëprodhim me aktorë të njohur si nga kinemaja shqiptare ashtu edhe nga ajo çeke[7], përfshirë Nik Xhelilaj, Anna Geislerová, dhe Arta Dobroshi. Filmi gjithashtu shfaqi performanca nga dy figura të shquara të kinemasë italiane dhe shqiptare, Michele Placido[8] dhe Violeta Manushi. Milkani kishte bashkëpunuar më parë me Manushin në filmin e tij të mirënjohur shqiptar Zonja nga qyteti.[9]
Veprat artistike si regjizor
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]2012. Kryekenga e Kombit. Producent. Regjia Petrit Ruka.
- 2008 Smutek paní Snajdrové (Trishtimi i zonjës Shnajder)
- 1990 Ngjyrat e moshës
- 1988 Pranvera s'erdhi vetëm
- 1987 Eja!
- 1985 Në prag të jetës
- 1984 Militanti
- 1983 Fraktura
- 1982 Besa e kuqe
- 1981 Në kufi të dy legjendave
- 1980 Një shoqe nga fshati
- 1979 Ballë për ballë
- 1977 Shëmbja e idhujve
- 1976 Zonja nga qyteti
- 1975 Çifti i lumtur
- 1974 Shtigje lufte
- 1974 Një firmë e hekurt (dokumentar)
- 1973 Festë e madhe (dokumentar)
- 1971 Kur zbardhi një ditë
- 1969 Përse bie kjo daulle
- 1969 Festivali 7-te i femijeve (dokumentar)
- 1968 Fitues
- 1967 Gadhnjim mbi vdekjen
Por ai ka interpretuar edhe si aktor në këto filma të huaj:
- ...kai to treno paei ston ourano (2001), film grek
- Lamerica (1994), Selimi, film italian
- Srpnová nedele (1961), film cekosllovak
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ re, Kinostudio Shqipëria e (1977). Albanian film. 8 Nëntori.
- ↑ Elsie, Robert (2010). Historical Dictionary of Albania (në anglisht). Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-8108-6188-6.
- ↑ International Directory of Cinematographers, Set and Costume Designers in Film (në anglisht). Saur. 1986. ISBN 978-3-598-21436-3.
- ↑ Saracino, Vito (2024-11-23). A Century of the Media in Italian-Albanian Cultural Relationships (në anglisht). Springer Nature. ISBN 978-3-031-75515-6.
- ↑ "Dokumentar për Kadarenë. Prodhuar nga Pirro Milkani dhe Top Channel, shfaqet në Gjirokastër". top-channel.tv (në anglishte amerikane). Marrë më 2025-05-25.
- ↑ ""Trishtimi i Zonjës Shnajder"/ Milkani: Historia ime, e kërkova pas 30 vitesh t'i tregoj se i kam dedikuar filmin, nuk e gjeta". Marrë më 2025-05-25.
- ↑ "Figurë emblematike që la gjurmë të pashlyeshme në artin dhe kulturën shqiptare, kush ishte Piro Milkani?!". top-channel.tv (në anglishte amerikane). Marrë më 2025-05-25.
- ↑ "Kujtimet e Regjisorit Piro Milkani për 'Gjeneralin e Ushtrisë së Vdekur'! Intervista e dhënë për 'Esencë' në Report Tv - Shqiptarja.com". shqiptarja.com. Marrë më 2025-05-25.
- ↑ "Prapaskenat e "Zonjës nga qyteti", pse zgjodha Violeta Manushin". www.panorama.com.al. 2025-05-24. Marrë më 2025-05-25.
Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Piro Milkani tek IMDb