Shko te përmbajtja

Pjetri i Hungarisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Pjetër
Mbreti Pjetër në Kronikën e Pikturuar
Mbret i Hungarisë
Sundimi15 gusht 1038 – shtator 1041
korrik 1044 – vjeshtë 1046
Kurorëzimi1038 (Székesfehérvár)
ParaardhësiStefani I
PasardhësiSamueli (pas mbretërimit të parë)
Andrea I (pas mbretërimit të dytë)
Lindi1010 ose 1011
Venedik
Vdiq1046 ose 30 gusht 1059
Székesfehérvár
Varrimi
Katedralja e Shën Pjetrit dhe Palit, Pécs
Bashkëshort(i/ja)
  • Gruaja e parë (emri i panjohur)
  • Judita e Schweinfurtit
Shtëpia mbretëroreDinastia Orseolo
AtiOtone Orseolo (Dozh i Venedikut)
NënaHelena e Hungarisë
FejaKatolik i Romës

Pjetri ose Pjetri i Venedikut (hungarisht Péter ose Velencei Péter, italisht Pietro Orseolo; 1010 / 1011 – 1046 / 1059) ishte mbret i Hungarisë në dy periudha: nga viti 1038 deri në 1041, dhe nga 1044 deri në 1046. Si nipi i mbretit themelues Stefanit I, ai u përpoq të ruante orientimin perëndimor dhe të krishterë të mbretërisë, por politikat e tij autoritare dhe favorizimi i të huajve e bënë atë një nga monarkët më pak të pëlqyer në historinë hungareze.

Prejardhja dhe ardhja në Hungari

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pjetri lindi në Venedik. Ai ishte djali i Dozhit të Venedikut, Otone Orseolo, dhe i një princeshe hungareze nga dinastia Árpád (motrës së mbretit Stefan I, ndoshta me emrin Helena). Kur një rebelim në Venedik rrëzoi babanë e tij në vitin 1026, Pjetri dhe nëna e tij u detyruan të iknin dhe të gjenin strehim në oborrin mbretëror hungarez. Për këtë arsye, fisnikëria hungareze e quajti gjithmonë me përçmim si "Pjetri i Venedikut".

Pasi trashëgimtari legjitim i Stefanit I, Princi Emerik, vdiq në një aksident gjuetie në vitin 1031, mbreti Stefani i moshuar duhej të gjente një pasardhës. Për të parandaluar ardhjen në pushtet të kushëririt të tij, Vazul, i cili dyshohej për prirje pagane ose ndaj Krishtërimit Lindor, Stefani zgjodhi nipin e tij italian, Pjetrin. Ai madje urdhëroi verbimin e Vazulit për ta bërë atë të papërshtatshëm për fronin, duke shkaktuar kështu arratisjen e djemve të Vazulit (Leventes, Andreas dhe Bëlës) dhe një konflikt të thellë dinastik.

Mbretërimi i parë (1038–1041)

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pas vdekjes së Stefanit I në 1038, Pjetri mori kurorën. Megjithëse vazhdoi ndërtimin e institucioneve kishtare (siç ishte themelimi i Katedrales së Pécsit), ai injoroi këshillin mbretëror hungarez. Ai i përjashtoi fisnikët vendas nga pozitat e larta të shtetit dhe në vend të tyre emëroi komandantë dhe këshilltarë gjermanë dhe italianë.

Përveç pakënaqësisë së brendshme, ai u përfshi në konflikte të kushtueshme ushtarake, duke mbështetur Boheminë kundër Perandorisë së Shenjtë Romake dhe rebelët bullgarë kundër Bizantit. Kur ai konfiskoi madje edhe pronat e mbretëreshës së ve të Stefanit I, Gisela e Bavarisë, fisnikët e indinjuar hungarezë u rebeluan në vjeshtën e vitit 1041. Ata rrëzuan Pjetrin dhe e zëvendësuan atë me kunatin e Stefanit I, Samuelin. Pjetri i Venedikut u detyrua të arratisej nga vendi.

Vasalitet gjerman dhe mbretërimi i dytë (1044–1046)

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në dëshpërim për të rimarrë fronin, Pjetri iu drejtua armikut të tij të dikurshëm, Perandorit të Shenjtë Romak, Henrikut III. Perandori pa një mundësi të artë për ta nënshtruar Hungarinë dhe udhëhoqi një ushtri masive për ta rikthyer atë në pushtet.

Në betejën e Ménfő-s (5 korrik 1044), trupat perandorake mposhtën Samuelin. Henriku III e vendosi personalisht Pjetrin në fronin e Székesfehérvárit. Megjithatë, çmimi ishte i lartë: në vitin 1045, Pjetri i dorëzoi Henrikut një heshtë të artë, duke pranuar zyrtarisht se Mbretëria e Hungarisë po bëhej një shtet vasal i Perandorisë së Shenjtë Romake.

Ky nënshtrim dhe rifillimi i emërimeve të të huajve në postet kryesore vulosën fatin e tij. Fisnikët vendas komplotuan sërish dhe i bënë thirrje djemve të mërguar të Vazulit, Andreas dhe Leventes që të ktheheshin.

Kthimi i princave Árpád përkoi me një shpërthim të dhunshëm: Rebelimin e Vatës në verën e vitit 1046. Paganët u ngritën për të zhdukur krishterimin dhe ndikimin e huaj. Pjetri u përpoq sërish të ikte drejt ushtrive gjermane që po vinin në ndihmë, por ai u kap nga forcat rebele pranë fshatit Zámoly pas një beteje treditore dhe të ashpër. Mbreti i rrëzuar u verbua menjëherë për të mos lejuar kurrë më ngjitjen e tij në fron.

Ekzistojnë dy versione të ndryshme për fatin e tij pas verbimit. Një kronikë sugjeron se ai vdiq menjëherë nga pasojat e lëndimeve brenda vitit 1046. Një tjetër burim pohon se ai mbijetoi i verbër edhe për shumë vite, madje u martua me Juditën e Schweinfurtit dhe vdiq rreth vitit 1059 në Székesfehérvár.

Trupi i tij u varros në Katedralen e Pécsit, të cilën ai vetë e kishte themeluar. Nuk dihet nëse ai la pasardhës.

  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Kristó, Gyula; Makk, Ferenc (1996). Az Árpád-ház uralkodói [Sundimtarët e dinastisë Árpád] (në hungarisht). I.P.C. Könyvek. ISBN 963-7930-97-3.
  • Romsics, Ignác (2017). Magyarország története [Historia e Hungarisë] (në hungarisht). Kossuth Kiadó. ISBN 978-963-09-9005-9.