Shko te përmbajtja

Principata e Temnikovit

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

 

Principata e Temnikovit ose Principata e Tumenit i njohur edhe si Principata Bekhanide e Tümenit e njohur edhe si Principata Bekanide e Tumenit, ishte një principatë e përbërë nga Misharët dhe Mokshat[1] në rajonin lindor të Mishar Yurt (rrethet Temnikovsky dhe Kadomsky).[2] Ky shtet kishte një aleancë të ngushtë me Dukatin e Madh të Moskës.

Tatarisht: Төмән ханлыгы, e romanizuar: Tömän xanlığı dhe në sllavishten kishtare: темник do të thotë komandant i një tümeni (njësi ushtarake prej 10,000 vetësh) dhe i referohet themeluesit të qytetit, princit Tenish Kugushev ose paraardhësve të tij të afërt.[3] Studiues të tjerë si M. Safargaliev dhe P. Chermensky e konsiderojnë Temnikovin si qendrën e dytë më të rëndësishme të një ulusi pas Mukhshës, pasi vetë etimologjia e emrit të vendit tregon për selinë e komandantit të një tumeni të Hordhisë së Artë.

Principata u themelua nga Princi Bekhan në vitin 1388.[4][5] Më vonë, ajo u zgjerua dhe përfshiu territoret midis lumenjve Oka, Tsena dhe Sura në Mokshalandin Verior, Perëndimor dhe Lindor. Temnikovi, Kadomi, Sacony dhe vendbanimi Andreev u shkatërruan gjatë sulmeve të Principatave të Moskës dhe Riazanit në dekadat e para të shekullit XV, por më pas u rindërtuan në qytete të reja. Kjo është konfirmuar nga gjetje arkeologjike të viteve 1960.[6]

Anëtarët në Family TreeDNA që gjurmojnë prejardhjen mbretërore deri te Princi Bekhan i Principatës së Temnikovit janë të grupuar si (07 Princat Tatarë – Bekanidët) në projektin gjenetik të fisnikërisë ruse (Russian Nobility DNA Project). Të gjithë anëtarët i përkasin Y-haplogrupit J2b-L283 > Y12000.[7]

Princat e Tumenit

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Kugushevët – Dinastia Mishar[8]
  • Rastët – Dinastia Moksha (nganjëherë gabimisht e referuar si "Siberiane" meqenëse Tümen dhe Tyumen ishin të përziera[9] Djagfar Tarikhy i përmend Rastët si Princat Seber, që do të thotë "me prejardhje Moksha ose Hungareze "

Të përmendur në burimet ruse si Princat Mordvin.[10][11]

Principata ishte e ndarë në beljakë.

Toka ishte e banuar kryesisht nga Mokshat, Misharët dhe Erzia. Disa Burtasë u vendosën në Mokshalandinin Verior dhe në dokumentet e mëvonshme ruse përmenden si tatarët posop, pasi shërbenin si furnizues me bukë për ushtrinë e princit dhe paguanin taksën e bukës.[12]

  1. Filjushkin 2008 p.94
  2. Belyakov & Yengalycheva 2014
  3. Akchurin & Isheev 2017
  4. Bikkinin
  5. Pervushkin Shishlov
  6. Fedorov-Davydov & Tsirkin 1966 pp. 235–249
  7. "Russian Nobility DNA Project". Familytreedna.com. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. Akchurin & Isheev 2017
  9. Belyakov 2013
  10. Akchurin & Isheev 2017
  11. Belyakov 2013
  12. Akchurin 2012 pp. 43–48.