Provinca e Viterbos
Viterbo
Provincia di Viterbo | |
|---|---|
| Provincia di Viterbo | |
 Palazzo dei Papi në Viterbo | |
 Vendndodhja e provincës së Viterbos në Itali | |
| Koordinatat: 42°25′N 12°06′E / 42.417°N 12.100°E | |
| Shteti | Italia |
| Rajoni | Lacio |
| Kryeqendra | Viterbo |
| Komunat | 60 |
| Qeverisja | |
| • Presidenti i provincës | Alessandro Romoli |
| Sipërfaqja | |
• Total | 3.616,26 km2 (139,625 sq mi) |
| Popullsia (1 janar 2025)[1] | |
• Total | 307.405 |
| • Dendësia | 85,01/km2 (22,020/sq mi) |
| Faqja zyrtare | www |
Provinca e Viterbos (italisht: Provincia di Viterbo) është një njësi administrative territoriale në Italia, në rajonin e Lacios, me kryeqendër Viterbon. Ajo shtrihet në pjesën veriperëndimore të rajonit dhe përfshin pjesën më të madhe të Tuscias historike. Provinca kufizohet me provincat e Grossetos dhe Sienës në veri e veriperëndim, me provincën e Ternit në lindje, me provincën e Rietit në juglindje, me qytetin metropolitan të Romës në jug dhe me Detin Tirren në perëndim. Më 1 janar 2025 kishte 307.405 banorë.[1][2]
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Territori i provincës përfshin të gjithë pjesën perëndimore të Altos Lacio, midis Detit Tirren dhe luginës së Teveres. Në të dallohen skaji jugor i Maremës, zona e mesme e karakterizuar nga Malet Volsini dhe Cimini, si edhe ana e djathtë e luginës së Teveres.[2]
Ndër elementet natyrore më të njohura të territorit janë liqenet vullkanike të Tuscias, veçanërisht liqeni i Bolsenës dhe liqeni i Vicos, si edhe peizazhet kodrinore dhe pyjore të brendësisë provinciale.[3]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Provinca e Viterbos u krijua në vitin 1927, në kuadër të riorganizimit të qarqeve provinciale në Itali, me Viterbon si kryeqendër të saj.[4]
Territori i saj përkon në masë të madhe me Tuscian historike, një hapësirë me trashëgimi të fortë etruske, mesjetare dhe fetare. Në Mesjetë zona e sotme e provincës fitoi rëndësi të madhe falë pozitës së saj strategjike përgjatë boshtit Cassia-Francigena dhe zhvillimit të qendrave urbane si Viterbo, Tarquinia, Tuscania dhe Sutri.[5]
Ndarja administrative
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Provinca përbëhet nga 60 komuna.[1][6]
Komunat
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Acquapendente
- Arlena di Castro
- Bagnoregio
- Barbarano Romano
- Bassano in Teverina
- Bassano Romano
- Blera
- Bolsena
- Bomarzo
- Calcata
- Canepina
- Canino
- Capodimonte
- Capranica
- Caprarola
- Carbognano
- Castel Sant'Elia
- Castiglione in Teverina
- Celleno
- Cellere
- Civita Castellana
- Civitella d'Agliano
- Corchiano
- Fabrica di Roma
- Faleria
- Farnese
- Gallese
- Gradoli
- Graffignano
- Grotte di Castro
- Ischia di Castro
- Latera
- Lubriano
- Marta
- Montalto di Castro
- Monte Romano
- Montefiascone
- Monterosi
- Nepi
- Onano
- Oriolo Romano
- Orte
- Piansano
- Proceno
- Ronciglione
- San Lorenzo Nuovo
- Soriano nel Cimino
- Sutri
- Tarquinia
- Tessennano
- Tuscania
- Valentano
- Vallerano
- Vasanello
- Vejano
- Vetralla
- Vignanello
- Villa San Giovanni in Tuscia
- Viterbo
- Vitorchiano
Administrata
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Presidenti i provincës është Alessandro Romoli. Organet kryesore të entit janë presidenti i provincës, këshilli provincial dhe asambleja e kryetarëve të komunave. Sipas faqes zyrtare të entit, këshilli provincial ka mandat dyvjeçar, ndërsa asambleja përbëhet nga kryetarët e të gjitha komunave të provincës.[7][8][9]
Selia institucionale e provincës ndodhet në Palazzo Gentili, në rrugën Via Saffi 49 në Viterbo.[10]
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Provinca e Viterbos kishte 307.405 banorë më 1 janar 2025.[1]
Qendra më e madhe demografike është Viterbo, e ndjekur nga Tarquinia, Civita Castellana, Vetralla, Montefiascone, Nepi dhe Orte.[11]
Transporti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Transporti në territorin provincial mbështetet në rrjetin rrugor provincial dhe në lidhjet hekurudhore me pjesën tjetër të Lacios dhe të Italisë qendrore. Provincia ka miratuar edhe një plan të posaçëm për fuqizimin e linjave hekurudhore provinciale.[12]
Një nga lidhjet më të rëndësishme është linja Roma-Civita Castellana-Viterbo. Nyja e Orte-s ka gjithashtu një rol strategjik në lëvizshmërinë e territorit: ajo është përfshirë në qarkun e Alta Velocità dhe lidhet me Viterbo-Riello edhe përmes shërbimit intermodal Orte Link.[13][14]
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 "Provincia di Viterbo (VT) - Guida ai comuni e info utili" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 "Viterbo". Treccani (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "I laghi della Tuscia!". Visit Lazio (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Regio decreto-legge 2 gennaio 1927, n. 1 - Riordinamento delle circoscrizioni provinciali". Normattiva (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Medioevo in Tuscia". Visit Lazio (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Comuni". Provincia di Viterbo (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Presidente della Provincia". Provincia di Viterbo (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Consiglio Provinciale". Provincia di Viterbo (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Assemblea dei sindaci". Provincia di Viterbo (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Urp". Provincia di Viterbo (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Comuni della Provincia di Viterbo per popolazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Potenziamento delle linee ferroviarie provinciali". Provincia di Viterbo (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Presentata la nuova fermata di Orte nel circuito dell'Alta Velocità". Ferrovie dello Stato Italiane (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Trenitalia e Cotral insieme per i servizi intermodali nel Lazio". Trenitalia (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
| Italia veriperëndimore | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Italia verilindore | |||||
| Italia qendrore | |||||
| Italia jugore | |||||
| Ishujt |
| ||||
* Lugina e Aostës nuk është e ndarë në provinca, funksionet provinciale kryhen nga rajoni | |||||
