Qiproja
|
Kıbrıs Cumhuriyeti (Turqisht) |
|||||
|---|---|---|---|---|---|
|
|||||
|
Vendndodhja e Qipros (e gjelbër e errët)
– në Europë (e gjelbër & gri e errët) |
|||||
| Himni Kombëtar | Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν" (qipriotët grekë) (Hymn Lirisë) | ||||
| Kryeqyteti | Nikosia (gjithashtu qyteti më i madh) | ||||
| Gjuha zyrtare | Greqisht Turqisht |
||||
| Anëtarësimi në OKB | 20 shtator 1960 | ||||
| Forma e qeverisjes | Republikë Presidenciale | ||||
| President | Nicos Anastasiades | ||||
| Sipërfaqja – totale – % ujë |
Vëndi i 168-të 9.251 km² 0,9 |
||||
| Popullsia (2013) – totale – dendësia |
Vëndi i 158-të 1.141.166 banorë 123,4 banorë/km² |
||||
| PBB (2014) PBB për banor |
23,263 miliard dollarë 26.109 dollarë |
||||
| Monedha | Euro (EUR) | ||||
| Zona kohore – zakonisht – në verë |
UTC+2 UTC+3 |
||||
| Prefiksi telefonik | +357 | ||||
| Kodi i internetit | .cy | ||||
| Kodi ISO 3166-1 | CY | ||||
Republika e Qipros apo Qipro (greqisht: Κύπρος, Kýpros; turqisht: Kıbrıs) është shteti i ndodhur në ishullin me të njëjtin emër në Detin Mesdhe, 113 kilometra në jug të Turqisë dhe 120 kilometra në perëndim të bregdetit të Sirisë. 37 % i territorit të Republikës së Qipros është okupuar nga Turqia që nga 1974 (shiko Qiproja Veriore).Vendi ka dy gjuhë zyrtare: greke dhe turke. Qiproja është vend ishullor në skajin verilindor të Detit Mesdhe , më afër Turqisë se Greqisë , i banuar shumë herët dhe i njohur për shfrytëzimin e bakrit, prej nga rrjedh edhe emri i tij. Më parë ka qenë i banuar kryesisht nga grekët por më vonë edhe nga Turqit. Nga natyra vend tipik mesdhetar. Në vitin 1974 , pas një tentimi të juntës ushtarake greke për ta lidhur me Greqinë ndërhyri Turqia me ushtri dhe pushtoi dhe e ndau ishullin në dy pjesë. Pjesa Greke(Limasol , Larnaka , Famagusta) me 5896km2(63,7%). Pjesa Turke ( Girne , Gyzeljurt , Dipkarpaz) me 3355km2(36,3%). Qipro më parë ishte republike nga viti 1960 dhe ka qenë koloni Angleze. Më datë 01.05.2004 pjesa Greke u anëtarësua në BE , përkundër votimit grek kundër bashkimit të ishullit ndërsa Turqit votuan për bashkim.
Përmbajtja
Historia[redakto | redakto tekstin burimor]
Politika[redakto | redakto tekstin burimor]
Njësitë administrative[redakto | redakto tekstin burimor]
Qipro ndahet në gjashtë njësi administrative
- (Αμμόχωστος/Ammochostos - Gazimağusa)
- (Κερύvεια/Keryneia - Girne)
- (Λάρνακα/Larnaka - Larnaka)
- (Λεμεσός/Lemesos - Limasol/Leymosun)
- (Λευκωσία/Lefkosia - Lefkoşa)
- (Πάφος/Pafos - Baf)
Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]
Sipërfaqja e përgjithshme e Qipros së bashku me pjesën veriore është 9.250 km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 35° 00 V, 33° 00 L dhe 9.240 km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 10 km² ujë.
Në vitin 1958 ne Qipro jetuan 639 mijë Grekë qipriot (85 %) dhe 88 mije turq qipriot (12 %).
Vija bregdetare e Qipros është 648 km e gjatë ndërsa të gjatësia për kufiri tokësorë me bazat britanike nuk është e dhënë.
Klima e Qipros është Mesdhetare, me verë të nxehtë e të thatë dhe dimër të ftohtë.
Relievi i Qipros në pjesën qendrore është terren me rrafshnalta ndërsa në veri dhe jug terren malorë. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregdetit të detit Mesdhe dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 1.951 metrave në vendin e quajtur "Mali Olimpik" (ang.:Mount Olympus) në veriperëndim të vendit.Qytetet me te njohura jane NIKOZIA,LIMASOL,LARNAKA,FAMAGUSTA,GIRNE,GYZELJURT,DIPKARPAZ, e plote qytete te tjera te cilat klasifikohen si fshatra te Qipros
Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]
Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]
Feja[redakto | redakto tekstin burimor]
Komuniteti grek është pothuajse tërësisht në kishën ortodokse greke e Qipros është autonome. Turqit, megjithatë, t'i përmbahen doktrinës suni Islamit. Ka edhe pakicat, Armenëve, katolikë, Maronites dhe Latins doktrinë, Anglicans dhe protestantëve.
Gjuha dhe etnike[redakto | redakto tekstin burimor]
Gjuhët zyrtare janë greqisht, anglisht dhe turqisht. Gjatë gjithë ishullit, vlerësoi se grekët qipriotë është rreth 77 % të popullsisë, turqit 18 %, ndërsa kombësitë e mbetur 5 % ndryshme (armenëve, Maronites, angleze, etj.)
Arsim[redakto | redakto tekstin burimor]
Arsimi fillor është gjashtë vjet, falas dhe e detyrueshme. Arsimit mesatare është gjithashtu i lirë dhe është e ndarë në dy cikle dhe tre-vjeçar. E parë (të shkollave të mesme) është i detyrueshëm. Shkolla e dytë (të larta ose të arsimit profesional) është opsional. Ka shumë institucione të arsimit të lartë (publike dhe private). Më parë, grekët qipriotë që dëshironin të studimit në institucionet e lartë u detyruan të mbështetet në universitetet e huaja, por kryesisht në Greqi. Që nga viti 1992, megjithatë, e krijuar në Universitetin e Qipros. Analfabetizmit, në territorin e lirë të Qipros është e kufizuar në 2,4 %, ndërsa në territoret e pushtuara nga turqit, i mbyllur në 16,7 %.
Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]
Të tjera[redakto | redakto tekstin burimor]
- Telekomunikacioni
- Transporti
- Ushtria
- Pushime
Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]
- Qeveria : Republic of Cyprus
- Kryetari
- Parlamenti
- Ministria e informimit :Press and Information Office
- Statistical Service of the Republic of Cyprus
Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]
| Ky artikull nga gjeografia është një cung. Ju mund të ndihmoni Wikipedian duke e zgjeruar atë. |
|
|||||||||||||||||
|
||||||||
|
||||||||