Shko te përmbajtja

Qyteti metropolitan i Gjenovës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Gjenova
Genova
Qytet metropolitan
Città metropolitana di Genova
Palazzo Doria Spinola, selia institucionale
Palazzo Doria Spinola, selia institucionale
Flag of Gjenova
Flamuri
Coat of arms of Gjenova
Coat of arms
Vendndodhja e qytetit metropolitan të Gjenovës në Itali
Vendndodhja e qytetit metropolitan të Gjenovës në Itali
Koordinatat: 44°24′25″N 8°56′21″E / 44.40694°N 8.93917°E / 44.40694; 8.93917
ShtetiItalia
RajoniLiguria
KryeqendraGjenova
Komunat67
Qeverisja
 • Kryetarja metropolitaneSilvia Salis
Sipërfaqja
 • Total
1,835.91 km2 (708.85 sq mi)
Popullsia
 (1 janar 2025)[1]
 • Total
818.651
Zona kohoreUTC+1 (CET)
 • Verë (DST)UTC+2 (CEST)
Faqja zyrtarewww.cittametropolitana.genova.it

Qyteti metropolitan i Gjenovës (italisht: Città metropolitana di Genova) është një njësi administrative territoriale në Italia, në rajonin e Ligurias, me kryeqendër Gjenovan. Ai zëvendësoi ish-provincën e Gjenovës dhe është një ent territorial i zonës së gjerë.[2][3] Më 1 janar 2025 kishte 818.651 banorë dhe përfshinte 67 komuna.[1]

Gjeografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Territori i qytetit metropolitan shtrihet në pjesën qendrore e lindore të Ligurias dhe ka një sipërfaqe prej 1.835,91 km².[1][4] Ai përfshin një brez të gjatë bregdetar përgjatë Detit Ligur, si edhe lugina të shumta të brendshme dhe zona malore apeninike.

Sipas të dhënave zyrtare të entit, pjesa më e madhe e territorit ka karakter malor: 1.275,77 km², që përbëjnë 69,5% të sipërfaqes së përgjithshme. Vija bregdetare e territorit metropolitan arrin rreth 160 km.[4]

Historia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qyteti metropolitan i Gjenovës është një nga qytetet metropolitane të parashikuara nga ligji italian nr. 56 i vitit 2014, i njohur si Ligji Delrio.[2] Sipas faqes zyrtare të entit, ai zëvendësoi Provincën e Gjenovës duke filluar nga 1 janari 2015.[3]

Si ent i zonës së gjerë, ai ushtron funksione të planifikimit strategjik, koordinimit territorial dhe organizimit të shërbimeve me interes metropolitan, në lidhje të ngushtë me rolin qendror të Gjenovas në rajon.[2]

Ndarja administrative

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qyteti metropolitan përbëhet nga 67 komuna.[1] Përveç Gjenovas, ndër qendrat më të rëndësishme të territorit përfshihen Rapallo, Chiavari, Sestri Levante, Lavagna, Arenzano, Recco dhe Santa Margherita Ligure.[5]

Administrata

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Kryetarja metropolitane është Silvia Salis, e cila e ushtron këtë funksion si kryetare e komunës së Gjenovës.[6][7]

Organet kryesore të entit janë kryetarja metropolitane, këshilli metropolitan dhe konferenca metropolitane.[8][9][10]

Selia institucionale ndodhet në Palazzo Doria Spinola, pallat historik në qendrën e Gjenovës dhe pjesë e sistemit të njohur të Palazzi dei Rolli.[11]

Demografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qyteti metropolitan i Gjenovës kishte 818.651 banorë më 1 janar 2025.[1] Ai përfaqëson hapësirën urbane dhe territoriale më të rëndësishme të Ligurias, me një përqendrim të madh popullsie në kryeqendër dhe në qendrat bregdetare të rivierës.

Sipas dokumenteve zyrtare të planifikimit, qyteti i Gjenovas kishte 563.947 banorë në të njëjtën datë.[1]

Transporti

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Territori metropolitan i Gjenovës është një nga nyjat kryesore të transportit në Italinë veriperëndimore. Genova Piazza Principe ka 9 binarë për shërbimin e udhëtarëve, ndërsa Genova Brignole ka 10 binarë.[12][13]

Transporti ajror mbështetet te Aeroporti i Gjenovës Cristoforo Colombo, i cili regjistroi 1.577.159 pasagjerë gjatë vitit 2025, duke arritur një rekord historik për aeroportin.[14]

Kultura dhe turizmi

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Brenda territorit metropolitan ndodhet qendra historike e Gjenovas me sitin e UNESCO-s Le Strade Nuove e il sistema dei Palazzi dei Rolli, i njohur si një shembull i jashtëzakonshëm i urbanistikës dhe arkitekturës aristokratike të shekujve XVI–XVII.[15]

Territori metropolitan përfshin gjithashtu disa nga qendrat më të njohura turistike të rivierës ligure, si Camogli, Rapallo, Santa Margherita Ligure, Portofino, Chiavari dhe Sestri Levante, si edhe lugina të brendshme me fshatra historike dhe peizazhe malore.[4][16]

Shih edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. 1 2 3 4 5 6 "Documento Unico di Programmazione 2026-2028" (PDF) (në italisht). Città Metropolitana di Genova. Marrë më 14 prill 2026.
  2. 1 2 3 "Legge 7 aprile 2014, n. 56". Normattiva (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  3. 1 2 "Chi siamo". Città Metropolitana di Genova (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  4. 1 2 3 "Il territorio metropolitano". Città Metropolitana di Genova (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  5. ↑ "Comuni della Città Metr. di Genova per popolazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  6. ↑ "Silvia Salis". Città Metropolitana di Genova (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  7. ↑ "Silvia Salis è la nuova Sindaca della Città Metropolitana di Genova". Città Metropolitana di Genova (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  8. ↑ "Sindaco Metropolitano". Città Metropolitana di Genova (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  9. ↑ "Consiglio Metropolitano". Città Metropolitana di Genova (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  10. ↑ "Conferenza Metropolitana". Città Metropolitana di Genova (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  11. ↑ "Palazzo Doria Spinola, sede istituzionale della Città Metropolitana di Genova". Città Metropolitana di Genova (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  12. ↑ "Genova Piazza Principe". Rete Ferroviaria Italiana (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  13. ↑ "Genova Brignole". Rete Ferroviaria Italiana (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  14. ↑ "L'aeroporto di Genova chiude il 2025 con un record di 1.577.159 passeggeri" (PDF). Aeroporto di Genova (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  15. ↑ "Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli". UNESCO World Heritage Centre (në anglisht). Marrë më 14 prill 2026.
  16. ↑ "Comuni della Città Metr. di Genova per popolazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.[lidhje e vdekur]

Lidhje të jashtme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Qyteti_metropolitan_i_Gjenovës&oldid=2976771"