Rrëzimi i avionit Antonov An-24 të Forcave Ajrore Sllovake në vitin 2006
Më 19 janar 2006, një avion Antonov An-24 i operuar nga Forcat Ajrore Sllovake u rrëzua në Hungarinë veriore, pranë fshatit Hejce dhe qytetit Telkibánya. Aeroplani mbante paqeruajtës sllovakë nga Kosova. Nga 43 personat në bord, vetëm një mbijetoi.[1] Aksidenti mbetet më vdekjeprurësi në historinë hungareze dhe sllovake.[2]
Sfondi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Aeroplani i përfshirë në aksident ishte një Antonov An-24V, versioni me 50 vende i Antonov An-24, një aeroplan transporti me dy turbohelika. Avioni u prodhua më 31 tetor 1969 në Bashkimin Sovjetik me numrin serik 97305605.
Aeroplani mbante paqeruajtës sllovakë të cilët kishin përfunduar një shërbim gjashtëmujor në misionin KFOR të NATO-s në Kosovë. Aeroplani po fluturonte nga Aeroporti Ndërkombëtar i Prishtinës në Prishtinë, Kosovë, për në Aeroportin Ndërkombëtar të Košices në Košice, Sllovaki.[3]
Përplasja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Rreth orës 19:38 CET (18:38 GMT), avioni u zhduk nga ekranet e radarëve të kontrollorëve të trafikut ajror.[2] Avioni u rrëzua në një terren me dëborë dhe të pyllëzuar në kodrën Borsó në një lartësi prej 700 metrash (2,300 këmbë) pranë fshatrave hungareze Hejce dhe Telkibánya. Vendi i rrëzimit është rreth 20 km (12 milje) nga Košice dhe rreth 3 km (1.9 milje) nga kufiri sllovak.[4]
Sipas Agjencisë Hungareze të Menaxhimit të Fatkeqësive, aeroplani goditi majat e pemëve përpara se të merrte flakë dhe të rrëzohej. Tibor Dobson, nga njësia e parandalimit të fatkeqësive të Ministrisë së Brendshme Hungareze, u citua të ketë thënë se trupat dhe rrënojat ishin të shpërndara në një zonë të madhe, dhe zëdhënësi i policisë hungareze László Garamvölgyi u citua të ketë thënë se ishte −18 °C (0 °F) në vendin e rrëzimit dhe se trupi i avionit ishte djegur plotësisht.[1]
Reagimi emergjent
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Punonjësit e emergjencës që mbërritën në vendngjarje u ngarkuan jo vetëm me kërkimin e të mbijetuarve, por edhe me shuarjen e zjarrit në vendin e rrëzimit. Autoritetet hungareze raportuan se terreni i pyllëzuar dhe i pjerrët, si dhe temperaturat e ulëta, kontribuan në shkatërrim dhe penguan përpjekjet e shpëtimit. Gjithashtu u raportua se helikopterët nuk mundën të uleshin në vendin e rrëzimit.[1] Qasja u bë gjithashtu e vështirë sepse rruga që të çonte në vendngjarje ishte e mbuluar me borë.[2]
Michaela Farkasova, gruaja e udhëtarit të vetëm që mbijetoi, raportoi se mori një telefonatë në celular nga bashkëshorti i saj, Martin Farkaš. Ajo tha se e mori telefonatën rreth orës 19:30 CET (18:30 GMT). Ajo citohet të ketë thënë se bashkëshorti i saj i tha se avioni i tij ishte rrëzuar në një pyll. Pak para se linja të ndërpritej, ai i kërkoi asaj të njoftonte shërbimet e shpëtimit dhe policinë.[2]
I mbijetuari i vetëm
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]I vetmi i mbijetuar i rrëzimit ishte Togeri i Parë i Ushtrisë Sllovake Martin Farkaš. Ai pësoi ënjtje të lehtë të trurit dhe lëndime në mushkëri në rrëzim dhe u transportua në Košice për trajtim të mëtejshëm. Ai u vendos komë mjeksëre, por shpejt u raportua se ishte në gjendje të qëndrueshme.[1][2]
Sipas ekipeve të shpëtimit, mbijetesa e tij ishte fat i pastër pasi u gjet në tualetin e avionit, i cili pësoi pak dëme.[2]
Reagimet dhe pasojat
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ambasadori i Shteteve të Bashkuara në Sllovaki, Rodolphe Vallee, lëshoi një deklaratë më 30 janar duke shprehur ngushëllimet e tij për familjet dhe miqtë e viktimave, për Forcat e Armatosura Sllovake dhe për Republikën Sllovake.[5] Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jaap de Hoop Scheffer, lëshoi një deklaratë disa orë pas incidentit në të cilën shprehu ngushëllimet e tij.[6]
Përkujtimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Menjëherë pas rrëzimit, flamujt u ulën në gjysmështizë dhe sirenat u dëgjuan në shenjë nderimi për viktimat.[2]
Më 30 mars 2006, Gjenerali Major i Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara R. Martin Umbarger, Komandant i Përgjithshëm për Gardën Kombëtare të Ushtrisë së Indianës, i dorëzoi një memorial Gjeneral Majorit të Ushtrisë Sllovake Peter Gajdoš në një ceremoni në ndërtesën e Ministrisë së Mbrojtjes së Sllovakisë në Bratislavë . Më 27 mars, memoriali udhëtoi për në Prešov dhe më 29 mars për në Trebišov përpara se të kthehej në Bratislavë.[7]
Më 18 shtator 2006, qeveria e Sllovakisë ndau 1.5 milion koruna nga fondi i saj rezervë për të ndërtuar një memorial në fshatin hungarez Hejce, pranë vendit të rrëzimit. Ministria e Mbrojtjes e Sllovakisë arriti të mbledhë 1.496 milion koruna përmes mbledhjes së fondeve. Kabineti Sllovak u zotua të barazonte donacionet publike dhe caktoi 1.5 milion koruna. Memoriali kushtoi rreth 4.5 milion koruna.[8]
Më 19 janar 2007, përvjetori i parë i rrëzimit u përkujtua nga të dashurit e viktimave, Martin Farkaš dhe gruaja e tij, si dhe nga ushtritë sllovake dhe hungareze. Midis të pranishmëve ishte Ministri Sllovak i Mbrojtjes, František Kašický, Shefi i Shtabit të Ushtrisë Sllovake, Ľubomír Bulík, Sekretari i Shtetit të Mbrojtjes së Hungarisë, József Bali, dhe Zëvendës Shefi i Shtabit të Ushtrisë Hungareze, János Mikita. Të pranishmit vendosën kurora dhe lule dhe ndezën qirinj në vendin e rrëzimit. Gjithashtu në ceremoni, klerikët sllovakë dhe hungarezë bekuan gurthemelin e një monumenti për viktimat që do të jetë pranë një kishe lokale në fshatin hungarez Hejce.[9]
Në vitin 2016, në 10-vjetorin e ngjarjes, në Parkun e Qytetit të Prishtinës u vendos një pllakë përkujtimore me emrat e viktimave. Përurimi u krye nga Presidentja e Republikës së Kosovës, Atifete Jahjaga, dhe Zëvendëskryeministri dhe Ministri i Punëve të Jashtme dhe Evropiane i Republikës së Sllovakisë, Miroslav Lajčák.[10]
Shërbimi përkujtimor shtetëror në Sallën Sportive të Qytetit të Presovit, 26 janar 2006.
Memorial për viktimat e aksidentit i vendosur nga KFOR-i
Memoriali i viktimave në kodrën Borsó
Presidentja e Republikës së Kosovës, Jahjaga, vendos kurorë me lule në nder të ushtarëve sllovakë të KFOR-it në 10 vjetorin e aksidentit.
Hetimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sipas Tibor Dobson të njësisë së parandalimit të fatkeqësive të Ministrisë së Brendshme Hungareze, avioni kishte humbur rrugën 3 km (1.9 mi) jashtë trajektores së fluturimit të përcaktuar në planin e fluturimit pasi kontrollorët sllovakë të trafikut ajror kishin marrë përsipër fluturimin nga kontrollorët hungarezë.[2]
Hetimi tregon se piloti zbriti shumë herët në errësirë drejt dritave të Košices.
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 "Slovak plane crash leaves 42 dead" (në anglisht). BBC News. 2006-01-20. Arkivuar nga origjinali më 10 nëntor 2012. Marrë më 2007-05-01.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 "Plane crash sole survivor". The Sydney Morning Herald (në anglisht). 2006-01-26. Arkivuar nga origjinali më 13 shtator 2008. Marrë më 2007-05-01.
- ↑ "NATO peacekeepers among dead in Slovak military plane crash" (në anglisht). CBC News. 2006-01-19. Arkivuar nga origjinali më 1 shkurt 2015. Marrë më 2007-05-01.
- ↑ "Slovak air crash kills 42, black box found" (në anglisht). Xinhua News Agency. 2006-01-21. Arkivuar nga origjinali më 8 maj 2006. Marrë më 2007-05-01.
- ↑ "Ambassador Vallee Expresses U.S. Condolences in Response to Plane Crash" (në anglisht). United States Embassy in Bratislava. 2006-01-20. Arkivuar nga origjinali më 2007-08-10. Marrë më 2007-05-02.
- ↑ "Plane Crash Claims Slovak Peacekeepers Returning from Kosovo" (në anglisht). United States Mission to NATO. 2006-01-20. Arkivuar nga origjinali më 2007-09-27. Marrë më 2007-05-02.
- ↑ "Indiana remembers Slovaks lost in An-24 crash" (në anglisht). Public Affairs Section, United States Embassy in Bratislava. 2006-03-27. Arkivuar nga origjinali më 2007-02-19. Marrë më 2007-05-02.
- ↑ "Around Slovakia: Memorial to aircraft crash victims". The Slovak Spectator (në anglisht). 2007-09-18. Arkivuar nga origjinali më 2007-09-21. Marrë më 2007-07-04.
- ↑ "Around Slovakia: Plane crash victims commemorated". The Slovak Spectator (në anglisht). 2007-01-29. Arkivuar nga origjinali më 2007-09-30. Marrë më 2007-05-02.
- ↑ "A Memorial Plaque in honour of the Slovak KFOR soldiers was unveiled today". President of the Republic of Kosovo (në anglisht). 7 mars 2012. Marrë më 7 gusht 2025.
Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]