Shko te përmbajtja

Rrethimi i parë i Krujës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Lua error te Moduli:Arguments te rreshti 260: table index is nil.

Rrethimi i parë i Krujës
Pjesë e luftërave shqiptaro-osmane
Rrethimi i pare I krujes 1449-50
Rrethimi i parë i Krujës nga Jost Amman (1578)
Date14 maj 1450[1]–23 nëntor 1450[2]
Vendi
Krujë, Shqipëri
Rezultati Fitore shqiptare
Ndërluftuesit
Lidhja e Lezhës Perandoria Osmane
Komandantët dhe udhëheqësit
Skënderbeu
Vrana Konti		 Murati II
Princ Mehmeti
Fuqia
  • 8,000 jashtë kalasë nën komandën e Skënderbeut, çereku i të cilëve ishte këmbësori[3]
  • 1,500[4]–4,000[5] si garnizon nën komandën e Vrana Kontit
Viktimat dhe humbjet
1,000 viktima[8]
  • 20,000–40,000 viktima përgjatë rrethimit[9]
  • Akoma më shumë viktima teksa Murati u largua nga Shqipëria[10]

Rrethimi i parë i Krujës ndodhi në vitin 1450 kur një ushtri e Perandorisë Osmane, e udhëhequr nga sulltan Murati II dhe djali i tij Mehmeti, rrethoi dhe u përpoq të merrte qytetin shqiptar të Krujës.[11] Lidhja e Lezhës, e udhëhequr nga Skënderbeu, përjetoi moral të ulët pasi humbi Sfetigradin dhe Beratin midis viteve 1448 dhe 1450. Megjithatë, këshillat e Skënderbeut dhe mbështetja e klerit, i cili pretendonte se kishte pasur vizione engjëjsh dhe fitoreje, i motivuan shqiptarët të mbronin kryeqytetin e Lidhjes, Krujën, me çdo kusht. Pasi la një garnizon mbrojtës prej 4,000 burrash nën udhëheqjen e gjeneralit të tij të besuar Vrana Konti, Skënderbeu ngacmoi vazhdimisht kampet osmane përreth Krujës duke sulmuar karvanët e furnizimeve të ushtrisë së sulltanit. Deri në shtator, kampi osman ishte në rrëmujë ndërsa morali ra dhe sëmundjet u përhapën me shpejtësi. Ushtria osmane, duke pranuar se kalaja e Krujës nuk do të binte me forcën e armëve, e hoqi rrethimin dhe u drejtua për në Edrene. Menjëherë pas kësaj, në dimrin e viteve 1450–51, Murati vdiq në Edrene dhe u pasua nga djali i tij, Mehmeti II.

Ekspeditat e vitit 1448 dhe fillimit të vitit 1450

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pas disa pushtimeve të dështuara të Shqipërisë nga gjeneralë të ndryshëm osmanë, Murati II rrethoi kalanë e Sfetigradit (që mendohet të jetë Koxhaxhiku i sotëm) më 14 maj 1448, me një forcë prej 80,000 burrash.[12] Sfetigradi ishte një vend i rëndësishëm strategjik pasi kontrollonte rrugët nga Maqedonia në Shqipëri.[13] Garnizoni i vogël, i përbërë nga shqiptarë, bullgarë dhe evropianë të tjerë, dhe i drejtuar nga Pjetër Perlati, mbronte kalanë nga brenda teksa Skënderbeu sulmonte kampin osman nga jashtë. Pasi osmanët helmuan puset e kalasë, një grup prej ushtarëve mbrojtës vendosën të hapnin portat dhe t'i linin osmanët të hynin, duke u dhënë kështu kontrollin e kalasë.[14][15] Sulltani u tërhoq nga Shqipëria dhe Skënderbeu rrethoi Sfetigradin gati dy muaj më vonë, më 23 shtator. Pas disa sulmeve të dështuara, Skënderbeu e hoqi rrethimin dhe u tërhoq.[16] Në fillim të vitit 1450, Berati u pushtua nga pashai i Gjirokastrës përmes një sulmi nate, duke bërë që Gjergj Arianiti të braktiste Lidhjen e Lezhës dhe Skënderbeun.[17]

Sfondi

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Morali i shqiptarëve para rrethimit

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Morali i shqiptarëve ra pas humbjeve në vitet e mëparshme. Kur osmanët filluan të marshonin drejt Krujës më 5 prill 1450,[3] populli pretendonte se kishte parë kerubinë dhe engjëj që fluturonin mbi Shqipëri.[18] Vetë Skënderbeu pretendonte se kishte marrë një vizion të Shën Gjergjit, duke i dhënë atij një shpatë flakëruese për të "shkatërruar armiqtë e fesë së vërtetë (krishtërimit)".[19] Ky fjalim, së bashku me shumë vizione të tjera të klerit, ngriti moralin e shqiptarëve, duke i motivuar ata të luftonin.[5]

Dispozitat dhe përgatitjet e shqiptarëve

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Para se të fillonte rrethimi, Skënderbeu doli nga Kruja me 8,000 burra – midis të cilëve ishin shumë sllavë, italianë, francezë dhe gjermanë.[20][21] 2,000 prej tyre ishin këmbësorë dhe 6,000 ishin kalorës. Skënderbeu zgjodhi malin Tumenishta (tani të njohur si mali Skënderbeu) si një pozicion të përshtatshëm, nga i cili mund të sulmonte osmanët. Brenda Krujës mbeti një garnizon prej 4,000 burrash nën komandën e Vrana Kontit.[5] Vrana kishte gjithashtu nën komandën e tij edhe gjermanë, italianë dhe francezë.[22] Kruja kishte furnizime të mjaftueshme për një rrethim prej gjashtëmbëdhjetë muajsh. Gratë dhe fëmijët e Krujës u dërguan për mbrojtje në Arbërinë Venedikase, ndërsa të tjerëve iu urdhërua të digjnin të mbjellat e tyre dhe të shpërnguleshin në male dhe kala të tjera.[1]

Mali Tumenishta (Skënderbeu) siç shihet nga Fushë-Kruja

Dispozitat dhe përgatitjet e osmanëve

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Sulltan Murati II arriti në Krujë më 14 maj me afërsisht 100,000 ushtarë (60,000 prej të cilëve ishin kalorësi).[23] Murati i propozoi Vranës që t'ia dorëzonte kalanë, por Vrana refuzoi.[1] Pasi kësaj, Murati e urdhëroi ushtrinë e tij të gjuante dhjetë topa, njëri prej të cilëve mund të qëllonte me gurë që peshonin rreth 180 kilogramë dhe një tjetër rreth 90 kilogramë.[6][7][20] Pavarësisht fuqisë së zjarrit, pozicionet osmane të zjarrit ishin në disavantazh, pasi Kruja "ishte pothuajse pjesë e malit mbi të cilin ishte ndërtuar". Topat mund të qëllonin dy ose tre herë në ditë dhe nuk ishin të saktë.[7] Dy topa të mëdhenj dhe katër më të vegjël ishin vendosur në anën e Tiranës, dhe pjesa tjetër ishte e drejtuar nga porta kryesore.[6][7]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. 1 2 3 4 Francione 2006, f. 88
  2. ↑ Hodgkinson 1999, f. 115
  3. 1 2 3 Hodgkinson 1999, f. 107
  4. ↑ Setton 1978, f. 100
  5. 1 2 3 Francione 2006, f. 87
  6. 1 2 3 Francione 2006, f. 89
  7. 1 2 3 4 Hodgkinson 1999, f. 109
  8. ↑ Hodgkinson 1999, f. 112
  9. ↑ Jaques 2006, f. 548
  10. ↑ Francione 2006, f. 94
  11. ↑ Calic 2019, f. 57
  12. ↑ Francione 2006, f. 77
  13. ↑ Hodgkinson 1999, f. 95
  14. ↑ Hodgkinson 1999, f. 102
  15. ↑ Francione 2006, f. 80
  16. ↑ Francione 2006, f. 81
  17. ↑ Francione 2006, fq. 82–83
  18. ↑ Francione 2006, f. 85
  19. ↑ Francione 2006, f. 86
  20. 1 2 Setton 1978, f. 101
  21. ↑ Babinger 1978, f. 60
  22. ↑ Hodgkinson 1999, f. 108
  23. ↑ Gibbon 1957, f. 465

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Francione, Gennaro (2006). Aliaj, Donika (red.). Skënderbeu, një hero modern: (Hero multimedial) [Skanderbeg, a modern hero (Hero multimedia)]. Përkthyer nga Aliaj, Tasim. Tirana: Naim Frashëri. ISBN 99927-38-75-8.
  • Hodgkinson, Harry (1999). Scanderbeg: From Ottoman Captive to Albanian Hero (në anglisht). London: Centre for Albanian Studies. ISBN 978-1-873928-13-4.
  • Setton, Kenneth Meyer (1978). The Papacy and the Levant, 1204-1571 (në anglisht). Vëll. II. Philadelphia: American Philosophical Society. ISBN 978-0-87169-127-9.
  • Jaques, Tony (2006). Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity Through the Twenty-first Century (në anglisht). Westport: Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-33536-5.
  • Calic, Marie-Janine (2019). The Great Cauldron: A History of Southeastern Europe (në anglisht). Cambridge: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-98392-2.
  • Babinger, Franz (1978). Hickman, William C. (red.). Mehmed the Conqueror and His Time (në anglisht). Përkthyer nga Manheim, Ralph. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-01078-6.
  • Gibbon, Edward (1957). History of the Decline and Fall of the Roman Empire (në anglisht). Vëll. VI. New York: P. F. Collier & Son.
  • Housley, Norman (1992). The Later Crusades, 1274-1580: From Lyons to Alcazar (në anglisht). Vëll. VI. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-822136-4.
  • Kadare, Ismail (2010). The Siege (në anglisht). Përkthyer nga Bellos, David. New York: Canongate. ISBN 978-0-8021-4475-1.

41°31′N 19°48′E / 41.517°N 19.800°E / 41.517; 19.800

Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Rrethimi_i_parë_i_Krujës&oldid=2944899"