Samiti BE–Ballkani Perëndimor i vitit 2022
.jpg) Fotoja grupore e pjesëmarrësve në samitin e vitit 2022 në Tiranë. | |
| Të dhëna kryesore | |
|---|---|
| Vendi | Tirana, Shqipëria |
| Mikpritësi | Edi Rama |
| Formati | Samit BE–Ballkani Perëndimor |
| Edicioni | I katërti |
| Përmbajtja | |
| Dokumenti përfundimtar | Deklarata e Tiranës |
| Rëndësia | Samiti i parë i këtij formati i zhvilluar në Ballkanin Perëndimor |
| Kronologjia | |
| I pasuar nga | Samiti i vitit 2023 |
Samiti BE–Ballkani Perëndimor i vitit 2022 ishte edicioni i katërt i samitit mes Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor, i mbajtur më 6 dhjetor 2022 në Tiranë, Shqipëri. Ishte samiti i parë i këtij formati i zhvilluar ndonjëherë në vetë rajonin e Ballkanit Perëndimor.[1] I organizuar nga kryeministri shqiptar Edi Rama, samiti mblodhi udhëheqësit e gjashtë partnerëve të Ballkanit Perëndimor, drejtuesit e institucioneve të Bashkimit Evropian dhe përfaqësues të shteteve anëtare të BE-së.[1] Në qendër të diskutimeve ishin perspektiva evropiane e rajonit, pasojat e luftës ruso-ukrainase, bashkëpunimi në fushën e sigurisë, migracioni, krimi i organizuar dhe lidhshmëria ekonomike e digjitale.[1][2]
Rezultati kryesor politik i samitit ishte Deklarata e Tiranës, e cila riafirmoi mbështetjen e qartë dhe të plotë të BE-së për perspektivën e anëtarësimit të Ballkanit Perëndimor, duke e lidhur përshpejtimin e procesit me reforma të besueshme, kushtëzim të drejtë e rigoroz dhe me parimin e meritave vetjake.[2][3]
Sfondi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Që nga fillimi i viteve 2000, Bashkimi Evropian e ka trajtuar Ballkanin Perëndimor si një rajon me perspektivë të qartë evropiane. Procesi formal i afrimit u zhvillua në kuadrin e Procesit të Stabilizim-Asociimit, i projektuar për të mbështetur reformat politike, ekonomike dhe institucionale në vendet e rajonit.[4]
Samiti i Tiranës u mbajt në një moment tensioni të lartë gjeopolitik, sidomos pas pushtimit rus të Ukrainës, dhe në një fazë kur Bashkimi Evropian kërkonte të thellonte bashkëpunimin politik, ekonomik dhe të sigurisë me rajonin.[1][2] Zhvillimi i samitit në Shqipëri pati edhe rëndësi simbolike, sepse shënoi herën e parë që një samit i tillë u organizua jashtë kufijve të Bashkimit Evropian.[1]
Pjesëmarrja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit].jpg)
Samiti mblodhi një grup të gjerë drejtuesish nga Bashkimi Evropian dhe nga vendet e Ballkanit Perëndimor. Delegacioni i BE-së udhëhiqej nga presidenti i Këshillit Evropian Charles Michel dhe presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen. Të pranishëm ishin edhe Josep Borrell, Olivér Várhelyi dhe sekretarja e përgjithshme e Këshillit të Bashkimit Evropian, Thérèse Blanchet.[1]
Nga rajoni morën pjesë, ndër të tjerë, Edi Rama për Shqipërinë, Vjosa Osmani për Kosovën, Milo Đukanović për Malin e Zi, Dimitar Kovaçevski për Maqedoninë e Veriut, Aleksandar Vučić për Serbinë dhe Željka Cvijanoviq për Bosnjë e Hercegovinën.[1] Para samitit, Vučić kishte paralajmëruar bojkot, por më pas e ndryshoi vendimin dhe mori pjesë në takim.[1]
.svg){kind=small}
Samiti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Forcimi i bashkëpunimit politik dhe të politikave
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Samiti riafirmoi synimin për të thelluar bashkëpunimin politik midis BE-së dhe partnerëve të Ballkanit Perëndimor, përmes samiteve të rregullta, dialogut të nivelit të lartë dhe afrimit më të madh me politikën e jashtme dhe të sigurisë së Bashkimit Evropian.[2][3]
Një pjesë e rëndësishme e këtij afrimi lidhej me integrimin gradual të rajonit në tregun e brendshëm të BE-së dhe me zhvillimin e Tregut të Përbashkët Rajonal. Në tekstin e deklaratës u vu theksi edhe te njohja e ndërsjellë e kualifikimeve profesionale dhe diplomave universitare, te afrimi me SEPA dhe te programe si Erasmus+, European Solidarity Corps dhe nisma e universiteteve evropiane.[3]
Bashkëpunimi digjital u paraqit si një tjetër shtyllë kyçe. Samiti shënoi edhe fillimin e procesit për uljen e tarifave të roaming-ut mes BE-së dhe Ballkanit Perëndimor, si pjesë e përpjekjes më të gjerë për të rritur lidhshmërinë dhe integrimin rajonal.[6]
Pasojat e luftës ruso-ukrainase
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Një nga temat kryesore të samitit ishte ndikimi politik dhe ekonomik i luftës ruso-ukrainase mbi rajonin. Bashkimi Evropian riafirmoi gatishmërinë e tij për të mbështetur partnerët e Ballkanit Perëndimor në përballimin e krizës energjetike, inflacionit dhe pasigurive të reja gjeopolitike.[1][2]
Ndër rezultatet konkrete të diskutuara ishte paketa e mbështetjes energjetike prej 1 miliard eurosh për rajonin, e menduar për të ndihmuar familjet në nevojë, ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, si edhe investimet në energji të rinovueshme, eficiencë energjetike dhe infrastrukturë.[1] Samiti riafirmoi gjithashtu lidhjen midis perspektivës së zgjerimit dhe rritjes së qëndrueshmërisë energjetike të rajonit.[3]
Bashkëpunimi në siguri dhe mbrojtje
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Samiti i Tiranës përforcoi dimensionin e sigurisë në marrëdhëniet BE–Ballkani Perëndimor. Në deklaratë u theksua nevoja për koordinim më të ngushtë strategjik dhe operacional, si edhe për forcim të qëndrueshmërisë ndaj ndërhyrjeve të huaja, dezinformimit dhe kërcënimeve hibride.[3]
Në këtë kuadër u përmend edhe bashkëpunimi me partnerët e rajonit në kuadër të politikës së përbashkët të sigurisë dhe mbrojtjes, si dhe mbështetja për kapacitetet mbrojtëse, sigurinë kibernetike dhe komunikimin strategjik.[3]
Migracioni dhe krimi i organizuar
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Migracioni i parregullt, krimi i organizuar dhe terrorizmi ishin ndër temat më të theksuara të samitit. BE-ja dhe partnerët e Ballkanit Perëndimor e paraqitën bashkëpunimin në këto fusha si një përparësi të përbashkët politike dhe operative.[1][3]
Në deklaratë u theksua nevoja për përafrimin me politikat e vizave të Bashkimit Evropian, forcimin e kontrollit kufitar, bashkëpunimin më të ngushtë me Europol dhe Frontex, si edhe luftën kundër trafikimit të qenieve njerëzore, kontrabandës, pastrimit të parave, korrupsionit të nivelit të lartë dhe financimit të terrorizmit.[3]
Pasojat
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Samiti i vitit 2022 dëshmoi njëkohësisht vullnetin për thellimin e bashkëpunimit midis BE-së dhe Ballkanit Perëndimor dhe vështirësitë që vazhdonin të shoqëronin procesin e integrimit evropian të rajonit.[1]
Një nga pasojat më konkrete të menjëhershme ishte deklarata për roaming-un, e nënshkruar po atë ditë nga operatorët e telekomunikacionit të BE-së dhe të Ballkanit Perëndimor, e cila hapi rrugën për uljen e tarifave të roaming-ut duke filluar nga 1 tetori 2023.[6] Deklarata e Tiranës mbeti dokumenti politik kryesor i samitit dhe një pikë reference për diskutimet e mëvonshme mbi zgjerimin, sigurinë dhe energjinë në marrëdhëniet mes BE-së dhe rajonit.[2]
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 "EU-Western Balkans summit in Tirana, 6 December 2022". Council of the European Union (në anglisht). Marrë më 20 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 "Tirana Declaration, 6 December 2022". Council of the European Union (në anglisht). Marrë më 20 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 "Full text of the Tirana declaration of the EU-Western Balkans summit" (PDF). Council of the European Union (në anglisht). Marrë më 20 prill 2026.
- ↑ "Candidate countries and potential candidates". European Commission (në anglisht). Marrë më 20 prill 2026.
- ↑ "Samiti në Tiranë, valle tradicionale shqiptare para liderëve të Europës". Gazeta 10. 6 dhjetor 2022. Marrë më 15 nëntor 2024.
{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Shërbim arkivimi i vjetruar (lidhja) - 1 2 "Significant reduction of data roaming prices between Western Balkans and EU to start as of 1 October 2023". European Commission (në anglisht). Marrë më 20 prill 2026.