Sanxhaku i Plevlës

Sanxhaku i Plevlës ose Sanxhaku i Tashlogjes (serbisht: Plevaljski sandzak, turqisht: Taşlıca Sancağı) ishte një provincë kufitare e Perandorisë Osmane që ekzistonte midis viteve 1880 dhe 1912, me qendrën e saj administrative në Plevla . Që nga themelimi i saj deri në fund të ekzistencës së saj, ajo ishte pjesë e Vilajetit të Kosovës .

Historia

Pas pushtimeve osmane në Bosnjë dhe në viset kufitare të Malit të Zi e të Rashkës gjatë shekullit XV, Pljevlja (atëherë e njohur si Tashligje) u bë qendër e një rrethi të madh administrativ. Në shekullin XVI u ngrit në nivelin e sanxhakut, duke përfshirë territore që shtriheshin ndërmjet viseve të Hercegovinës, Rashkës dhe Malit të Zi.

Sanxhaku i Tashligjes i përkiste Ejaletit të Bosnjës, por për periudha të caktuara është regjistruar edhe nën varësinë e Vilajetit të Kosovës. Ai u bë një ndër pikat kyçe të kontrollit osman në kufijtë veriorë të Malit të Zi, sidomos gjatë luftërave osmano-malazeze dhe konflikteve me Perandorinë Austro-Hungareze.

Pas Luftës Ruso-Turke (1877–1878) dhe vendimeve të Kongresit të Berlinit (1878), territoret e Sanxhakut të Tashligjes iu ndanë Malit të Zi dhe Austro-Hungarisë. Me këtë vendim, sanxhaku humbi statusin e tij administrativ brenda Perandorisë Osmane dhe u shpërbë.

Administrimi

Si një sanxhak osman, ai drejtohej nga një sanjakbej, me seli në Tashligje. Përbëhej nga disa nahije (nëpërkrahje), ku përfshiheshin qytete, krahina kodrinore e malore, si dhe pika strategjike tregtare dhe ushtarake.

Popullsia

Popullsia e Sanxhakut të Tashligjes ishte e larmishme etnikisht dhe fetarisht:

Myslimanë boshnjakë, të cilët përbënin një pjesë të konsiderueshme të qyteteve dhe fshatrave të islamizuara;
Sllavë ortodoksë, të pranishëm sidomos në zonat rurale dhe malore;
Shqiptarë në viset jugore dhe kufitare, të cilët shpesh migronin në drejtim të Sanxhakut të Novi Pazarit dhe Kosovës.

Ekonomia

Ekonomia e sanxhakut mbështetej kryesisht në:

bujqësi dhe blegtori, të përshtatura me terrenin malor;
tregti përgjatë rrugëve që lidhnin Bosnjën me Rashkën e Kosovën;
zejtari në qytetin e Pljevlës (Tashligje), që u zhvillua sidomos gjatë periudhës osmane.

Rëndësia strategjike

Sanxhaku i Tashligjes ishte nyje lidhëse ndërmjet Bosnjës osmane dhe viseve të Rashkës e të Kosovës. Ai shërbeu si bazë për kontrollin e kufirit me Malin e Zi dhe si korridor për ushtritë osmane në fushatat kundër kryengritjeve lokale.

Shpërbërja

Pas vitit 1878, me aneksimin e territoreve të tij nga Mali i Zi dhe Austro-Hungaria, sanxhaku pushoi së ekzistuari si njësi administrative osmane. Megjithatë, në kujtesën historike të rajonit, ai përmendet si pararendës i zhvillimeve të mëvonshme në Sanxhakun e Novi Pazarit, i cili mori më shumë rëndësi në fund të shekullit XIX.

Shih edhe