Shkrimi krijues
Shkrimi krijues është çdo shkrim që shkon përtej kufijve të formave normale profesionale, gazetareske, akademike ose teknike të letërsisë, të identifikuara zakonisht nga një theks i caktuar profesional dhe teknik, siç janë struktura narrative, zhvillimi i personazheve, tropet letrare, zhanri dhe poetika . Veprat si fiktive ashtu edhe jofiktive bien në këtë kategori, duke përfshirë forma të tilla si romanet, biografitë, tregimet e shkurtra, poezitë dhe madje edhe disa forma të gazetarisë. [1] Në mjediset akademike, shkrimi krijues zakonisht ndahet në klasa të trillimit dhe poezisë, me fokus në shkrimin në një stil origjinal, në krahasim me imitimin e zhanreve para-ekzistuese si krimi ose horrori. Të shkruarit për ekranin dhe skenën, shkrimi i skenarëve dhe dramaturgjia, shpesh mësohen veçmas, por futen edhe në kategorinë e shkrimit krijues.[2] [3] [4]
Vështrim
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Shkrimi krijues është një formë e të shkruarit që shkon përtej kufijve të shkrimit të zakonshëm informativ apo akademik. Qëllimi i tij nuk është vetëm të përcjellë fakte, por të shprehë ndjenja, ide, imazhe dhe përvoja njerëzore në mënyrë origjinale, të gjallë dhe artistike. Ai shfrytëzon fuqinë e imagjinatës për të krijuar botë, personazhe dhe situata që shpesh dalin jashtë realitetit të përditshëm, por që megjithatë prekin të vërtetat më të thella të njeriut.
Në thelb, shkrimi krijues është një akt artistik po aq sa është një mjet komunikimi. Ai përfshin zhanre si: poezia, tregimi, romani, drama, eseja letrare, madje edhe disa forma të publicistikës ose të shkrimit digjital që përdorin elemente stilistike dhe emocionale.
Një veçori themelore e shkrimit krijues është zëri personal i autorit, mënyra e tij unike e të shprehurit, zgjedhja e fjalëve, ritmi i fjalive, mënyra e ndërtimit të atmosferës dhe karaktereve. Shkrimtari krijues përpiqet të gjejë origjinalitetin në formë dhe përmbajtje, duke e bërë lexuesin të përfshihet emocionalisht, të mendojë dhe të ndjejë bashkë me tekstin.
Në procesin e krijimit, rëndësi të madhe kanë elementet si:
- Imagjinata – që ushqen botën e shkrimit dhe i jep jetë ideve.
- Gjuha figurative – metaforat, simbolizmi dhe ritmi që e bëjnë tekstin poetik.
- Perspektiva – mënyra nga e cila rrëfehet historia ose përjetohet përmbajtja.
- Struktura – mënyra se si ndërtohet rrëfimi, ngjarja ose ndjenja.
Në mjedisin arsimor, shkrimi krijues përdoret si mjet për të nxitur shprehjen e lirë, zhvillimin e të menduarit kritik dhe për të ushqyer aftësinë e nxënësve për të vëzhguar botën përreth me sy më të ndjeshëm.
Shkrimi krijues teknikisht mund të konsiderohet çdo shkrim me kompozim origjinal . Në këtë kuptim, shkrimi krijues është një emër më bashkëkohor dhe i orientuar drejt procesit për atë që tradicionalisht është quajtur letërsi, duke përfshirë shumëllojshmërinë e zhanreve të saj. [5] Në veprën e saj, Themelet e Kreativitetit, Mary Lee Marksberry i referohet librit të Paul Witty dhe Lou LaBrant për të përcaktuar shkrimin krijues. Marksberry vëren:
Witty dhe LaBrant... [shkrimi krijues] është një kompozim i çdo lloji shkrimi në çdo kohë kryesisht në shërbim të nevojave të tilla si
- nevoja për të mbajtur të dhëna mbi përvojën e rëndësishme,
- nevoja për ndarjen e përvojës me një grup të interesuar, dhe
- nevoja për shprehje të lirë individuale e cila kontribuon në shëndetin mendor dhe fizik. [6]
Në një përkufizim të thjeshtë mund të thuhet se:
Shkrimi krijues është arti i të shprehurit përmes fjalës, me qëllim që të ngjallet një përvojë e re në mendjen dhe zemrën e lexuesit.[7] [8] [9] [10]
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Literatura
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Brewer, R. L., red. (2013). 2014 Writer's Market. Cincinnati: Writer's Digest Books. ISBN 9781599638409.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Cox, M. (2010). A Dictionary of Writers and Their Works. Oxford: Oxford University Press.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Everett, Nick (2005). "Creative Writing and English". The Cambridge Quarterly. 34 (3): 231–242. doi:10.1093/camqtly/bfi026.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Fenza, D. (2004). The AWP Official Guide To Writing Programs. Fairfax, Va: Association of Writers & Writing Programs.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - McGurl, Mark (2009). The Program Era: Postwar Fiction and the Rise of Creative Writing. Harvard University Press. ISBN 978-0-67-403319-1.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Mitchell, S (2020). "Writing the Way to Regeneration: How the Minnesota Prison Writing Workshop (MPWW) is instilling hope in incarcerated inmates". Corrections Today. 82 (2): 44–47.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Myers, D. G. (2006). The Elephants Teach: Creative Writing since 1880. Chicago: University of Chicago Press.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Palmer, A. J. (2010). Writing and Imagery - How to Deepen Your Creativity and Improve Your Writing. Aber Books.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) Republished as Writing and Imagery - How to Avoid Writer's Block (How to Become an Author). Aber Books. 2013.{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - Roy, Pinaki (2014). "Reflections on the Art of Producing Travelogues". përmbledhur nga Mullick, S. (red.). Images of Life: Creative and Other Forms of Writing. Kolkata: The Book World. fq. 111–129. ISBN 978-93-81231-03-6.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Nguyen, Minh-Hoang (2024). "How can satirical fables offer us a vision for sustainability?". Visions for Sustainability. 23 (11267): 323–328. doi:10.13135/2384-8677/11267.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Richard (26 shkurt 2016). "Should I get a BFA in Creative Writing?". EveryWriter (në anglishte amerikane). Marrë më 11 maj 2024.
- ↑ "Writing Courses : National Association of Writers in Education ::". www.nawe.co.uk. Marrë më 11 maj 2024.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Choosing a Course : National Association of Writers in Education :". www.nawe.co.uk. Marrë më 11 maj 2024.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Tran, Thanh Tu (2025). Flying Beyond Didacticism: The Creative Environmental Vision of ‘Wild Wise Weird’. Young Voices of Science.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Marksberry, Mary Lee. Foundation of Creativity. Harper's Series on Teaching. (New York; London: Harper & Row, 1963), 39.
- ↑ "Teaching of Writing - History, Issues and Trends in School-Based Writing Instruction, Research". education.stateuniversity.com (në anglisht). Marrë më 11 maj 2024.
- ↑ "The Rise of Creative Writing". National Association of Writers in Education. Marrë më 11 maj 2024.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Creative Writing - UEA". www.uea.ac.uk. Arkivuar nga origjinali më 22 maj 2014. Marrë më 14 maj 2014.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Creative Writing Major | BA and BFA in Creative Writing". www.creativewritingedu.org (në anglishte amerikane). 27 tetor 2022. Marrë më 11 maj 2024.