Ndryshimi mes inspektimeve të "Agostini"

Jump to navigation Jump to search
7 bytes removed ,  7 vjet më parë
rregullimi i ortografisë
(→‎Jeta: disa ndryshime ortografike)
(rregullimi i ortografisë)
 
== Jeta ==
Agostini lindi në vitin [[354]] në [[Tagaste]] një qytet provincial në [[provinca|Provincën]] [[Numidia]]. Qyteti sot quhet [[Souk-Arrhas]] dhe ndodhet në [[Algjeria|Algjeri]]. Kur lindi iu dha emri '''[[Aurelio Agostino]]'''. Ai lindi pas konvertimitkthimit të perandorit [[Konstantin]] në fenë e [[krishterimi|krishterë]]. Në këtë periudhë, [[Afrika e veriut]] do t'i nënshtrohej gjithnjë e më shumë ndikimit të kulturës së krishterë greke, ndërsa ndikimi i kulturës latine do të dobësohej. Kisha e krishterë në Numidia ishte e ndarë në shumë grupe dhe rryma besimi në rivalitet me njëra-tjetrën.
 
Babai i tij quhej Patricius, ishte qytetar romak, nëpunës i respektuar në administratën romake, dhe pronar i vogël tokash në [[Tagaste]]. Babai ishte [[Paganizmi|pagan]], por u [[pagëzimi|pagëzua]] i krishterë pak para vdekjes. Babai ishte shumë i rreptë dhe nuk pati kurrë marrëdhënie krejt të hapura me [[Shën Monika|Monikën]] ose [[Agostini]]n. Por ai ndikoi shumë në formimin e Agostinit duke e mësuar të admironte klasikët e letërsisë latine, dhe kjo e ndihmoi shumë Agostinin gjatë aktivitetitveprimtarisë tij si shkrimtar.
 
Nëna, [[Shën Monika|Monika]] (në literaturë ndeshet edhe me emrat Monica, Monnica) ishte e krishterë. Monika konsiderohet në traditën e krishterë si nëna perfekte. Ajo do të luajë një rol të veçantë në jetën e Agostinit dhe të vëllezërve dhe motrave të tij. Dihet se Agostini kishte të paktën një vëlla, [[Navigius]] dhe një motër e cila vdiq si virgjëreshë e bekuar, një formë e vjetër e jetës si murgeshë. Ajo nuk e pagëzoi djalin e sapolindur, por u kujdes që ai të merrte mësime mbi fenë e krishterë. Kur Agostini u sëmur shumë rëndë gjatë fëmijërisë, ai u lut që të pagëzohej i krishterë, por ai u shërua para se të kryhej pagëzimi dhe kërkoi që të shtyhej pagëzimi për më vonë. Kjo nuk ishte e pazakontë për atë kohë, kur njerëzit përpiqeshin që ta shtynin pagëzimin nga frika se ata mund të bënin mëkate pas pagëzimit.
 
== Veprimtaria në Itali ==
AgustiniAgostini dha mësime në [[Filozofia|filozofi]] dhe [[Retorika|retorikë]] në [[Thagaste]] dhe [[Kartagjena]], por ai dëshironte që të shkonte në [[Roma|Romë]] sepse ai besonte se atje ushtronin artin e tyre mjeshtërit më të mirë dhe të shkëlqyer të retorikës. Në vitin [[383]] AgustiniAgostini, kundër dëshirës së nënës së tij, u vendos në [[Roma|Romë]] për të hapur një shkollë për mësimin e retorikës. Nëna e tij [[Monika]] shkoi bashkë me të dhe u vendos me banim në [[Roma|Romë]]. AgustiniAgostini u zhgënjye shumë me shkollat romake të cilat ai i vlerësoi si apatike (të mërzitshme). Po ashtu nxënësit e tij ndërronin shpesh mësues për të mos paguar për orët e mësimit. Miqtë e tij të besimit [[manichean]] e njohën me [[Prefekti|prefektin]] e [[Roma|Qytetit të Romës]], [[Symmachus]], të cilit i ishte kërkuar të gjente një profesor të retorikës për oborrin perandorak në [[Mediolanum]] (qyteti i sotëm i [[Milano]]s).
 
Në vitin [[384]] AgustiniAgostini pranoi ftesën për të punuar si mësues i retorikës në Mediolanum. Monika e shoqëroi atë edhe në Mediolanum. Atje ai ra nën ndikimin e [[neoplatonizmi]]t dhe kjo i hapi rrugën edhe kthimit në fenë e krishterë të nënës së tij. Gjithë veprimtaria e tij si [[Teologjia|teolog]] do të karakterizohet nga ndërthurja e mendimit të krishterë dhe neoplatonizmit. Ndikimi i neoplatonizmit tek AgustiniAgostini solli si pasojë vazhdimin e ndikimit të [[Platoni]]t edhe në [[Mesjeta|mesjetë]], ndërsa [[Filozofia|filozofët]] e tjerë [[Greqia|grekë]] u harruan.
 
Në moshën 30 vjeç, AgustiniAgostini, një i sapoardhur nga krahina kishte postin akademik më të shquar në botën latine, në një kohë që poste të tilla të hapnin rrugën për të filluar karrierën në [[Politika|politikë]]. Megjithatë, AgustiniAgostini nuk e pëlqente jetën plot tensione në oborrin perandorak, dhe një ditë ndërsa ishte në karrocën e tij duke shkuar për të dhënë një fjalim përparapara perandorit, ai u ankua se një lypës i dehur që sapo kishte kaluar në rrugë bënte një jetë me më pak mërzitje se ai.
 
Nëna tij [[Shën Monika|Monika]] i bënte gjithmonë presion që ai të bëhej katolik, por ishte [[Ipeshkvi|peshkopi]] [[Shën Ambrozi]] i Mediolanumit, i cili ndikoi më shumë tek AgustiniAgostini. Ambrozi ishte një mjeshtër i retorikës, ashtu si AgustiniAgostini, por më i vjetër dhe më me përvojë. Ambrozi ishte një mbrojtës i [[Ortodoksia nikeane|ortodoksisë nikeane]]. Ai e njihte shumë mirë gjuhën greke dhe ishte për AgustininAgostinin një burim i vyer njohurish mbi teologjinë lindore. Agustini hoqi dorë nga [[teologjia]] manikeane pjesërisht për shkak të predikimeve dhe studimeve të tjera të Sh. Ambrozit dhe pjesërisht pas një takimi zhgënjyes me peshkopin manikean [[Faustus]]. Por Agustini nuk u bë katolik si Ambrozi dhe Monika, por përqafoi një drejtim neoplatonik pagan mbi të vërtetën. Ai deklaroi se për një farë kohe, atij iu duk sikur po përparonte në përpjekjet e tij, por më në fund ai ra në [[Skepticizmi|skepticizëm]].
 
Nëna e tij i bënte presion që ai të martohej. Agustini vendosi të ndiqte këshillën e nënës dhe të martohej. Për këtë arsye ai i dha fund bashkëjetesës me gruan me të cilën kishte bashkëjetuar për 14 vjet. Megjithëse bashkëjetesa pranohej nga shumica e njerëzve, ai nuk mund të martohej me të pas një marrëdhënie të tillë. Djali i tij, [[Adeodatusi]], qëndroi me të, ndërsa nëna e djalit u kthye në [[Afrika veriore|Afrikën veriore]]. Nëna e AgustinitAgostinit rregulloi martesën e AgustinitAgostinit me një vajzë në përputhje me pozitën shoqërore të familjes, por AgustiniAgostini duhej të priste 2 vjet meqënësemeqenëse vajza ishte ende e re. AgustiniAgostini menjëherë filloi të bashkëjetonte me një grua tjetër. Në këtë kohë, AgustiniAgostini i [[Hippo]]s do të hartonte lutjen e tij më të famshme: "Më jep dëlirësi dhe vetpërmbajtjevetëpërmbajtje, por jo akoma" [da mihi castitatem et continentiam, sed noli modo] (Rrëfimet, VIII. vii (17)).
 
== Mendimi teologjik dhe filozofik ==
* vlerëson jetën e [[Jezu Krishti]]t, i cili i nënshtrohet me dashje së keqes.
Shtysa e fundit ka pasoja të tjera të rëndësishme:
* ''Po atëhere Perëndia, që është i përsosur, a mund t´'i nënshtrohet së keqes ?''
* ''Dhe nëse kjo ndodh, a është Ai ende Perëndi?''
Agostini besonte që ka dy lloje të këqiashkëqijash :''e keqja metafizike'' dhe ''e keqja fizike'' (trupore).
 
=== Në vepra ===
== Letrat ==
== Ndikimet, shpjegimet dhe teoritë ==
[[Skeda:Hierarkia_e_rendit.jpg|thumb|left|250px|Në majë të hierarkisë qëndron Zoti dhe gjithçka është e orientuar kah Ai. E liga rrjedh kur gjërat e prishin këtë rend dhe orientohet tjetërkah.]]
AugustiniAugostini ishte filozof [[Platoni|platonik]], i një brezi të ri të platonistëve, për arsye se besonte në filozofi si mënyrë të jetesës. Para konvertimitkthimit fe të krishterë ishte manikaistmanikeist, ndërsa me pranimin e besimit të ri ai forcoi besimin pelgianist (sipas murgut Pelag) se vetëm me hir të Zotit njerëzit mund t’iu shmangen mëkateve dhe se njerëzit nuk janë aq të fuqishëm.
 
Në pikëpamje teleologjike, AugustiniAugostini besonte se gjithçka orientohet drejt Zotit si qëllim përfundimtar. Këtë e shprehte edhe në lutjen: “Zemrat janë të shqetësuara derisa prehen në Ty <nowiki>[Zot]</nowiki>.” AugustiniAgostini mendonte se çdo qëllim tjetër do të jetë zhgënjyes, ndërsa Zoti jo.
 
AugustiniAgostini ndërtoi shpjegimin e ligës përmes qëndrimit se “rendi dhe mirësia janë të pandara nga krijesa”. Ai ofron në shpjegime shtesë hierarkinë e rendit, ku Zoti është në majë. Meqë Zoti është krijues i gjithçkaje, AugustiniAgostini argumenton se çdo krijesë është e mirë dhe e liga shkaktohet vetëm kur gjërat dalin nga vendi i caktuar që kanë në hierarkinë e rendit.
 
AugustiniAgostini vazhdon përpjekjet e [[Sokrati]]t, Platonit e [[Aristoteli]]t për të përkufizuar dhe shpjeguar fenomenin e vullnetit. Ai definonpërkufizon vullnetin si një dashuri a dëshirë në njerëz e engjëj që lidhet për objektin e dashurisë. Sipas tij, meqë shpirti përqendrohet në gjërat që i do, ato gdhendin jetën. Përmes mendimeve të tij rreth vullnetit, AugustiniAgostini arrin te përkufizimet se “e liga është humbje e së mirës” sikur sëmundja që është humbje e shëndetit dhe se “mëkati është drejtimi i gabuar i vullnetit”, pra jo drejt Zotit.
 
Duke analizuar më tej vullnetin mëkatar, AugustiniAgostini ngre nocionin se vullneti është i lirë, por duke u larguar nga Zoti, bëhet skllav i objektit të ri dashurisë. Kështu, duke u larguar nga Zoti dhe duke u përqendruar në para, njeriu bëhet skllav i pasurisë. Këtu kemi të bëjmë me një hierarki të re të përkohshme sepse gjithçka që nuk është e orientuar drejt Zotit është e prirë të dështojë. AugustiniAgostini vetë ofron si shembull Perandorinë Romake jo të krishterë, që kishte në majë të hierarkisë madhështinë romake dhe për atë arsye nuk mund të ekzistonte pambarimpa mbarim dhe u desh të dështojë.
 
== Thënie nga Sh. Agostini ==
[[Kategoria:Neoplatonistë]]
[[Kategoria:Shenjtorë|Augustini]]
[[Kategoria:Shenjtorë katolikë|AugustiniAgostini]]
[[Kategoria:Shenjtorë ortodoksë|AugustiniAgostini]]
[[Kategoria:Shkrimtarë të krishterë]]
[[Kategoria:Teologë]]

Menyja e navigimit