Ndryshimi mes inspektimeve të "Xhamia el-Aksa"

Jump to navigation Jump to search
No change in size ,  5 vjet më parë
v
ska përmbledhje të redaktimeve
v
v
[[Skeda:Israel-2013-Jerusalem-Temple Mount-Al-Aqsa Mosque (NE exposure).jpg|250px|parapamje|djathtas|Pjesa veri-lindore e Xhamisë Al el-Aksa.]]
[[File:Israel-2013(2)-Aerial-Jerusalem-Temple Mount-Temple Mount (south exposure).jpg|thumb|250x250px|Fotografi ajrore e Malit të Tempullit në [[Jerusalemi|Jerusalem]]. ]]
'''Xhamia Al el-Aksa''' ([[Arabishtja|arab]]. المسجد الاقصى {{Audio|ArAqsaMosque.ogg|''Al-Masjid Al-Aqsa''}}, "Xhamia më e Largët") është vendi i tretë më i shenjtë në Islam dhe gjendet në [[Jerusalemi|Qytetin e Vjetër të Jerusalemit]]. Kjo xhami me kupolë prej argjendi së bashku me [[Kupola e Shkëmbit|Kupolën e Shkëmbit]], që njihen si a''l-Haram ash-Sharif'' ose "Faltorja Fisnike" gjenden në Malin e Tempullit, vendin më të shenjtë në [[Judaizëm]]. [[Myslimani|Myslimanët]] besojnë se [[Muhammedi]] ëshë transportuar nga [[Xhamia e Shenjtë]] në [[Mekka]] deri në Al el-Aksa gjatë Natës së [[Israja dhe Miraxhi|Isrës]]. Tradita islame tregon se Muhammedi është falur drejt këtij vendi deri në muajin e shtatëmbdhjetë pas [[Hixhra|Hixhrës]] (emigrimit), kur [[Allahu]] e urdhëroi atë që të drejtohet kah [[Qabeja]].
 
Xhamia në fillim ishte një shtëpi e vogël për falje, e ndërtuar nga [[Kalifati|kalifi]] [[Umar]]i, pastaj është rindërtuar dhe zgjeruar nga kalifi [[Abd al-Malik]]u dhe përfunduar nga djali i tij [[Al-Walid|al-Validi]] në vitin 705. Pas në termeti të vitit 746, xhami është shkatërruar plotësisht dhe u rindërtua nga kalifi [[Al-Mansur|al-Mansuri]] më 754, dhe prapë u rindërtua nga pasardhësi i tij [[Al-Mahdi|al-Mahdiu]] më 780. Një tjetër termet i vitit 1033 e dëmtoi shumë rëndë, por dy vjet më vonë kalifi [[Ali az-Zahir]]i ndërtoi në xhami tjetër që do të qëndroj deri në ditët e sotme. Gjatë renovimeve periodike të ndërmarrurra, dinasti të ndyshme që kanë udhëhequr [[Kalifati|Kalifatin Islamik]] i kanë shtuar xhamisë shtesa dhe kanë bërë ndërrime. Kur [[Kryqëzatat|Kryqëtarët]] kanë marrë [[Jerusalemi]]n më 1099, ata e kanë përdorur xhaminë si pallat dhe kishë, por funksioni si xhami është kthyer më 1187, pasi [[Saladini]] e rimorri Jerusalemin. Renovime, riparime dhe shtime janë ndërmarrë në shkujt e vonë nga dinastia e Ajubëve, dinastia e Mamlukëve, [[Osmanët|dinastia e Osmanëve]], Këshilli Suprem i Myslimanëve dhe [[Jordani]]. Sot, [[Jersalemi|Qyteti i Vjetër i Jersalemit]], ku gjendet xhamia, është nën kontrollin e [[Izraeli]]t, por xhamia ka mbetur nën administrimin e vakufit Islamik palestino-jordanez.
''Masjid al-Aqsa'' përkëthehet nga [[arabishtja]] në [[shqip]] si "xhamia më e largët". Emri i referohet një kapitulli të [[Kurani]]t që quhet [[Israja dhe Miraxhi|Udhëtimi i Natës]] në të cilin thuhet se [[Muhammedi]] udhëtoi nga [[Meka]] në "xhaminë më të largët", dhe prej aty në [[Xheneti|Xhenet]] me një krijesë qiellore të quajtur ''al-Buraq al-Sharif.''
 
Xhamia Al el-Aksa si e tërë është e ngatërruar me një ndërtesë të veçantë mbrenda saj, e njohur si ''al-Jami' al-Aqsa'', ''al-Qibli'', ''Masjid al-Jumah'' dhe ''al-Mughata'', këto emra i referohen ndërtesës jugore me kupol prej argjendi.
 
Për shekuj, ''al-Masjid al-Aqsa'' i referohej jo vetëm xhamisë, por edhe të githë faltores së shenjtë, ndërsa ''al-Jami' al-Aqsa'' i referohe vendit të vençantë të xhamisë. Kjo ndryshoi gjatë periudhës së [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] (rreth fillimit të shekullit 16 deri më 1918) kur kompleksi i faltores u bë i njohur si ''al el-Haram ashesh-SharifSherif'', që në shqip do të thotë "Faltorja Fisnike".
 
== Arkitektura ==
Xhamia Al el-Aksa dhe rrethina e saj marrin një sipërfaqe prej 144,000 metra katror, ndërtesa e xhamisë ka vetëm 35,000 metra katror dhe mund të mbaj deri në 5,000 besimtarë. Është 83 metra e gjatë dhe 56 metra e gjërë.
 
=== Kupola ===
]]
 
Në krahasim me [[Kupola e Shkëmbit|Kupolën e Shkëmbit]], e cila është e ndërtuar sipas stilit klasik Bizantin, Xhamia Al el-Aksa është e ndërtuar sipas [[Arkitektura Islame|arkitekturës Islame]] të hershme. Asgjë nuk ka mbetura nga kupola origjinale e ndërtuar nga Abd al-Maliku. Kupola e sotme është ndërtuar nga az-Zahiri dhe është ndërtuar nga duri dhe fleta plumbi. Në vitin 1969, kupola është rikonstruktuar me beton dhe është mbuluar me [[Alumini|aluminum]]. Në vitin 1983, alumini u zëvendësua me plumb, sipas dizajnit origjinal të az-Zahirit.
 
Kupola e Al el-Aksës është një nga të paktat kupola e cila është e ndërtuar përpara ''mihrab'' gjatë periudhës së Umajjadëve dhe Abbasidëve, të ngjajshme me këtë është edhe Xhamia e Umajjadëve në [[Damasku|Damask]] dhe Xhamia e Madhe në Sousse.
 
=== Minaretë ===
[[File:Israel-2013-Jerusalem-Temple_Mount-Al-Fakhariyya_Minaret.jpg|thumb|
Minareja al-Fakhariyya është e para nga katër minaretë e Xhamisë Al el-Aksa, e ndërtuar në vitin 1278.
]]
Xhamia ka katër [[Minareja|minare]] në pjesën jugore, veriore dhe perëndimore. Minareja e parë, e njohur si Minareja al-Fakhariyya, është ndërtuar më 1278 në cepin jugperëndimor të xhamisë, nën urdhërin e sulltanit mamluk Lajinit. Është emëruar sipas Fakhr al-Din al-Khalilit, babait të al-Din Abd al-Rahmanit i cili ka mbikëqyrur ndërtimin e ndërtesës. Është ndërtuar në stilin tradicional sirian, me një bazë katror.
E dyta, e njohur si Minareja Ghawanima, është ndërtuar në cepin veriperëndimor të Faltores së Shenjtë në vitin 1297-98 nga arkitekti Qadi Sharaf al-Din al-Khalili, nën urdhërat e Sulltan Lajinit. Është minareja më e gjatë e Faltores së Shenjtë. Është pothuajse plotësisht e ndërtuar nga guri, përveç ballkonit të muezinit. Për shkak të strukturës së fortë kjo minare ka qenë pothuajse e paprekëshme nga termetët.
 
Në vitin 1329, Tankizi, guverneri mamluk i Sirisë, urdhëroi të ndërtohet në minare e tretë e quajtur Minareja Bab al-Silsila e cila gjendet në kufirin perëndimor të Xhamisë Al el-Aksa. Është e ndërtuar sipas sitilit sirian dhe me gurë. Që nga shekulli i 16-të, ka qenë traditë që muezini më i mirë ta thërras [[Ezani|ezanin]] nga kjo minare.
 
Minareja e fundit është ndërtuar më 1367, dhe është e njohur si Minareja al-Asbat. Është rindërtuar pas termetit të vitit 1927.
 
== Rëndësia fetare në Islam ==
Në Islam, termi "Xhamia Al el-Aksa" i referohet Faltorës së Shenjtë. Xhamia besohet së është vendi i dytë për namaz i ndërtuar pas [[Xhamia e Shenjtë|Xhamisë së Shenjtë]] në [[Meka|Mekë]]. Dijetarët Islamik tradicionalisht e indentifikojnë xhaminë si vendin që referohet në [[Israja dhe Miraxhi|suren al-Isra]].
 
=== Isra and Miraxhi ===
Bazuar në Kuran dhe traditën Islame, Xhamia Al el-Aksa është vendi ku [[Muhammedi]] ka qenë gjatë Udhëtimin e Natës i hipur mbi Burkanë, i cili e ka marrë Muhammedin prej Mekës për në Al Aksë.
 
=== Statusi fetar ===
Jeruzalemi është i njohur në Islam si vend i shenjtë. Disa ajete të Kuranit i referohen Jeruzalemit. Jeruzalem është i përmendur shumë herë në [[Hadith|hadithe]].
 
Disa shkrime mesjetare, si dhe politika moderne, e klasifikon Al Aksën si vendin e tretë më të shenjtë në Islam. Si përshembull, Bukariu citon Abu Dardën duke thënë: "Pejgamberi i Zotit Muhammedi ka thëne se një namaz në [[Xhamia e Shenjtë|Xhaminë e Shenjtë]] (në Mekë) vlen sa 100,000 namaze; një namaz në [[Xhamia e Profetit|xhaminë time]] (në Medinë) vlen 10,000 namaze; dhe një namaz në Xhaminë Al el-Aksa vlen 1,000 namaze", më shumë se në çdo xhami tjetër. [[Organizata e Bashkëpunimit Islamik]] i referohet Xhamisë Al el-Aksa si vendit të tretë më të shenjtë në Islam dhe bën thirrje për suvernitet Arab mbi të.
 
== Shiko dhe ==
1.368

edits

Menyja e navigimit