Dallime mes rishikimeve të "Delfini"

Jump to navigation Jump to search
4 bytes removed ,  5 vjet më parë
v
rregullim sintakse duke përdorur AWB
v
v (rregullim sintakse duke përdorur AWB)
{{Infobox|name=:Delfini|abovestyle=background:#cfc;|subheaderstyle=|above=Definët|subheader=Delfinët nuk janë një takson, ato janë një grupim joformal i rendit [[Cetacea]]|image=[[File:Tursiops truncatus 01.jpg|300px]]|caption=[[Delfini hundëshishe]]|headerstyle=background:#ccf;|labelstyle=background:#ddf;|header1=Të dhëna|label4=Klasifikimi i cetaceve|data4=Mbretëria: [[Animalia]] </br />
Tipi: [[Chordata]]</br />
Klasi: [[Mammalia]] </br />
Rendi: [[Cetacea]]|label5=Familjet që konsiderohen definë|data5=[[Delphinidae]] </br />
[[Iniidae]] </br />
†[[Lipotidae]] </br />
[[Platanistidae]]</br />
[[Pontoporiidae]]</br />}}'''Delfini''' është emri i përbashkët për një grup gjërësisht të shpërndarë dhe të larmishëm të [[Gjitarët|gjitarëve]] [[Placenta|placentarëplacenta]] të detit. Është një grupim joformal brenda rendit [[Cetacea]], duke përjashtuar [[Balena|balenatbalena]]t dhe derrat e detit.
 
Delfini është gjitar ujor i konsideruar si kafsha e tretë më e mençur në botë. Delfini ushqehet kryesish me peshq, është mjaft paqësor dhe krijon miqësi me njerëzit. Delfini është gjitar deti me trup deri ne 3,7 metra, me ngjyrë hiri ne kurriz dhe me bark te bardhe, me lëkure te lëmuar, me turi te zgjatur. Delfini jeton mbi 100 vjeç. Kjo kafshe pëlqen detet e ngrohta të klimës mesdhetare.
Delfinët e pare te njohur. Gjinore, i përkasin familjes se Hadrodelfineve dhe Kentriodon, nga familja e kentriodoneve.
 
Delfinet janë kafshe deti. Ata janë te lidhur me balenat, janë rreth 40 lloje delfinësh ne 17 gjenerata. Për, asat e tyre variojnë nga 1,2 m deri ne 9,5 m, nga 40 &nbsp;kg deri ne 10 ton (orka ose balena vrasëse). Ata gjenden ne boten e ujit me shume ne oqeane e ndarjeve kontinentale, janë mishngrënës, me shume ushqehen me peshq. Familja e delfinëve është me e madhja e oqeanit dhe me e shoqërueshmja. Delfinët kane ekzistuar rreth 10 milion vjet me pare, gjate miocenes. Delfinët janë kafshët me inteligjente dhe duken te shoqërueshme e lozonjare, qe i beri ata popullore ne kulturën njerëzore.
 
== Etimologjia ==
Emri ''delfin'' rrejdh nga [[greqishtja]] {{lang|grc|δελφίς}} (''delphís''), "delfin",<ref name="Liddel">{{cite web|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Ddelfi%2Fs|title=δελφίς|first1=Henry George|last1=Liddell|first2=Robert|last2=Scott|work=A Greek-English Lexicon|publisher=Perseus Digital Library}}</ref> që ka qenë i lidhur me {{lang|grc|δελφύς}} (''delphus''), "mitër".<ref name="Liddel" /> Emri i kafshës mund të interpretohet sipas kuptimit "peshku me mitër".<ref>{{cite book|url=http://dictionary.reference.com/browse/Dolphin|title=Dolphin|work=The American Heritage Dictionary of the English Language|publisher=[[Reference.com|Dictionary.com]]|accessdate=December 17, 2006|edition=Fourth}}</ref> Emri u përcoll në [[Latinishtja|latinisht]] si ''delphinus''<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Ddelphinus delphinus], Charlton T. Lewis, Charles Short, ''A Latin Dictionary'', on Perseus Digital Library</ref> (romanizimi i fjalës greke δελφῖνος – ''delphinos''<ref name="Liddel" />), që në latinishten mesjetare u bë ''dolfinus''.
 
Termi "delfin" mund të përdoret për ti u referuar antarëve të nënrendit [[Odontoceti]] që i përkasin familjes [[:en:Delphinidae|Delphinidae]] (delfinët oqeanik) dhe familjeve të delfinëve lumor: [[Iniidae]] (delfinët e lumit amerikanojugor), [[Pontoporiidae]] (delfinët e lumit La Plata), [[:en:Lipotidae|Lipotidae]] (delfinët e lumit kinez) dhe [[:en:Platanistidae|Platanistidae]] (delfinët e lumit indian).<ref>{{cite book|url={{google books|plainurl=y|id=p5IiaOb5XxgC|page=652}}|title=Aquatic Life of the World|date=1 November 2000|publisher=Marshall Cavendish|accessdate=23 July 2013|isbn=978-0-7614-7170-7|page=652}}</ref><ref name="Walker2007">{{Cite book|url={{google books|plainurl=y|id=5Buh9FtAG8AC|page=6}}|title=Dolphins|last=Walker|first=Sally M.|date=November 2007|publisher=Lerner Publications|isbn=978-0-8225-6767-7|pages=6, 30}}</ref>
 
Në përdorimin e zakonshëm termi "[[Balena|balenë]]" përdoret vetëm për llojet e mëdha të [[Cetacetë|cetaceve]],<ref name="Leatherwood1988">{{cite book|url={{google books|plainurl=y|id=LpMxr35NBCcC|page=6}}|title=Whales, Dolphins, and Porpoises of the Eastern North Pacific and Adjacent Arctic Waters: A Guide to Their Identification|publisher=Courier Dover Publications|accessdate=23 July 2013|year=1988|isbn=978-0-486-25651-1|page=6|author=Stephen Leatherwood}}</ref> ndërsa për cetacetë e vogla me sqep ose me hund të zgjatuar konsiderohen "delfinë".<ref name="Hirschi2002">{{cite book|url=|title=Dolphins|last=|first=|date=April 2002|publisher=Marshall Cavendish|accessdate=23 July 2013|year=|isbn=978-0-7614-1443-8|location=|page=7|pages=|author=Ron Hirschi}}</ref> Emri "delfin" përdoret zakonisht si një sinonim për [[Delfini hundështypur|delfinin hundështypur]], lloji më i përhapur dhe më i njohur nga delfinët.<ref name="NowacekNowacek2006">{{cite book|url={{google books|plainurl=y|id=PF8LlgiRUMIC|page=5}}|title=Discovering Dolphins|publisher=Voyageur Press|accessdate=23 July 2013|year=2006|isbn=978-0-7603-2561-2|pages=5, 9|author1=Stephanie Nowacek|author2=Douglas Nowacek}}</ref> Gjashtë lloje të delfinëve zakonisht mendohet të jenë balena: [[balena vrasëse]], balena kokëpjepër, balena vrasëse e vogël, delfini i zi, dhe dy lloje të ''[[Globicephala]]'', por që të gjitha i takojnë familjes [[Delphinidae]] dhe klasifikohen si definë.<ref>{{cite book|title=''Records of 'blackfish' (killer, false killer, pilot, pygmy killer, and melon-headed whales) in the Indian Ocean Sanctuary, 1772-1986 in'' Cetaceans and cetacean research in the Indian Ocean Sanctuary|last2=Prematunga|first2=W.P.|last3=Girton|first3=P.|last4=McBrearty|first4=D.|publisher=UNEP Marine Mammal Technical Report|year=1991|pages=33–65|asin=B00KX9I8Y8|last1=Leatherwood|first1=S.|last5=Ilangakoon|first5=A.|last6=McDonald|first6=D}}</ref>
 
Duke u bazuar në sjelljen e tyre, disa studiues shkruajtën librin : "Strategjia e delfinit". Kemi të bëjmë me një libër që ka si teme menagjmentin, por që titulli dhe përmbajtja e tij bazohet në karakteristikat e delfinëve. Përmbajtja e këtij libri bën që lexuesi i këtij libri nuk duhet të interesohet medoemos për menaxhimin dhe bizneset. Elementet e problamatizimit që përmban e bëjnë të dobishëm për çdonjëri që interesohet për Vetënjohjen dhe vetëzhvillimin e tij, ashtu si edhe me marrëdhëniet e tij me njerëzit përreth.
 
[[Kategoria:Gjitarë]]
[[Kategoria:Cetace]]
[[Kategoria:Delfinë]]
 
[[ml:ഡോള്‍ഫിന്‍]]
[[ru:Дельфиновые]]
 
== Shiko dhe ==
== Referencat ==
{{Reflist}}
 
[[Kategoria:Gjitarë]]
[[Kategoria:Cetace]]
[[Kategoria:Delfinë]]
 
[[ml:ഡോള്‍ഫിന്‍]]
[[ru:Дельфиновые]]

Menyja e lëvizjeve