Jump to content

Dallime mes rishikimeve të "Lazër Mjeda"

1.263 bytes added ,  4 vjet më parë
++
[Redaktim i kontrolluar][redaktim i pashqyrtuar]
(rregullim i hyrjes me burim)
(++)
[[Skeda:1219761093 imzot lazer mjeda.jpg|thumb|Lazër Mjeda]]
'''Lazër Mjeda''' ([[Mjeda|Mjedë]], [[6 Mars|6 mars]] [[1869]] - [[Shkodra|Shkodër]], [[8 Korrik|8 korrik]] [[1935]]) ka qenë klerik katolik, themelues i shoqërisë kulturore "Agimi" dhe mbrojtës i çështjes kombëtare<ref>{{Cite book|title=''Grupi "Ora e Maleve" dhe publicistika e tij''|last=Çefa|first=Kolec|publisher=Enti botues "Gjergj Fishta"|year=2013|isbn=978-9928-161-21-5|location=Tiranë|pages=174-179}}</ref> - [[Shkodra|Shkodër]], [[8 Korrik|8 korrik]] [[1935]]) ka qenë klerik katolik, themelues i shoqërisë kulturore "Agimi" dhe mbrojtës i çështjes kombëtare.
 
== Biografia ==
U lind në Mjedë më 6 mars 1869, i biri i Jakut të Zef Kryeziut dhe Luçije Thaçit. I mbetur jetim nga i ati herët, me ndërhyrjen e jezuitit [[Jak Jungu|Atë Jungg]] u regjistrua me të vëllanë, [[Ndre Mjeda|Ndreun]] studimet në një [[Ish-kolegji saverian, Gjimnazi "At Pjetër Meshkalla"|kolegjin saverian]].<ref name=":0">{{Cito web|url=http://www.regione.basilicata.it/giunta/files/docs/GIORNALE_FILE_2073680.pdf|title=Rebeli Ndre Mjeda: Përballjet me De Martinon, At Junggun e Gustav Mayerin|date=26 maj 2013|accessdate=11 mars 2018|publisher=Shqiptarja.com [Suplementi i së dielës]|last=Quku|first=Mentor|pages=14-15}}</ref>
 
Me 6 gusht të vitit 1891 u shugurua meshtar në kapelën e Seminarit Papnor të Shkodrës; shërbeu si famullitar në Plan, Pog e Mëgullë në Pult. Bortoi vjersha që këndohen ende sot nga fshtararët vendas. Me 20 janar të vitit 1901 u shugurua ipeshkëv i Sapës dhe qe ndër ma të rinjtë nga mosha.
Si ipeshkëv ndërtoi shumë struktura kishtare si dhe krijoi e ndërtoi shkolla, si: në Dajç, ku mësoi për do kohë vëllai i tij Dom Ndre Mjeda, i cili administronte atë famulli kishtar; pastaj shkollën e Hajmelit të Iballës. Së bashku me të vëllain dom Ndreun krijoi Shoqninë Letrare "Agimi" e cila botoi tekstet shkollore të asaj kohe. Më 1905 qe emëruar si ndihmës i ipeshkvit Imzot [[Pashk Guerini|Guerinit]] dhe si i tillë rrethoi me mure e parmakë hekurit oborrin e Katedrales dhe ndërtoi rreshtin e dyqaneve në pjesën jugperëndimore të oborrit, si dhe plotësoi kullën e kishës.
 
Imzot Lazer Mjedja kryeipeshkëv metropolit i Shkodrës, ka qenë ipeshkëv edhe në dioqezën e Sapës, kryeipeshkëv i dioqezës së Shkupit. Luftëtar i pathyeshëm për të drejtat e fesë, atdhetar i flakët e veprues i panjollë, punëtor i vlefshëm i gjuhës e këshilltar dhe mbrojtës i shndritur, ndihmëtar zemërgjerë i letërsisë kombëtare, themelues e kryetar i shoqnisë letrare “Agimi” dhe i shoqněs botuese Jeronyme<ref name="dlm">[http://storico.radiovaticana.org/alb/storico/2010-07/406518_imzot_lazer_mjedja_ne_pervjetorin_e_vdekjes.html Imzot Lazer Mjedja, në përvjetorin e vdekjes]</ref>.
Në Shkup hapi shumë shkolla nëpër fshatra dhe punoi për lulëzimin e fesë e të kulturës në atë krahinë; ngriti struktura kishtare e i pasuroi, si dhe zbukuroi Kishën Katedrale të Prizrenit të Zojës Ndihmëtare. Át [[Pal Dodaj]] do shkruajnë në ditarin e vet:
 
Shkup1909 u emërua Arqipeshkëve i Shkupit, ku hapi shumë shkolla nëpër fshatra dhe punoi për lulëzimin e fesë e të kulturës në atë krahinë; ngriti struktura kishtare e i pasuroi, si dhe zbukuroi Kishën Katedrale të Prizrenit të Zojës Ndihmëtare. Át [[Pal Dodaj]] do shkruajnë në ditarin e vet:
:«''Imzot Mjeda niset prej Shkodre për Vienë, për t'u operue atje. Asht i shoqënuem nga vëllai i tij D. Ndreu''.»<ref>Marrë nga [[Hylli i Dritës]], nr. 1-2 (224-225) vjeti XXII/1994 Tr. 1994 fq. 140. Át Pal Dodaj: Shënime vorjtimesh vetjake 1907-1911</ref>
 
Át [[Pal Dodaj]] do shkruajnë në ditarin e vet:
 
:«''Imzot Mjeda niset prej Shkodre për Vienë, për t'u operue atje. Asht i shoqënuem nga vëllai i tij D. Ndreu''.»<ref>Marrë{{Cite ngabook|title=Shënime [[vorjtimesh vetjake 1907-1911|last=Dodaj|first=Pal|publisher=Hylli i Dritës]], nr. 1-2 (224-225) vjeti XXII/1994 Tr. |year=1994 fq. |isbn=|location=Tiranë|pages=140. Át Pal Dodaj: Shënime vorjtimesh vetjake 1907-1911}}</ref>
 
Gushtin e 1920 për shkak të veprimtarisë patriotike, u burgos nga serbët bashkë me parinë e [[Pejë|Pejës]] dhe të [[Prizreni|Prizrenit]] për shkak të veprimtarisë së çetës së [[Drenica|Drenicës]]. Në korrik të 1921 ministri italian në [[Beogradi|Beograd]] njoftonte se Imzot Lazër Mjeda ka kaluar një periudhë kurimi në manastirin e Karlsbadit në [[Sllovenia|Slloveni]]. Dhjetorin e atij viti, [[Vatikani]] e caktoi që të zinte vendin e Imzot [[Jak Serreqi|Jak Serreqit]] në krye të [[Arqipeshkvia katolike Shkodër-Pult|Arqipeshkvisë së Shkodrës]].<ref>{{Cite book|title=Mjeda 4: Identitet (1912-1925)|last=Quku|first=Mentor|publisher=ILAR|year=2009|isbn=978-99956-07-60-9|location=Tiranë|pages=392-395}}</ref>
 
Në Shkup ndërtoi selinë arqipeshkvnore dhe shtëpinë e Kishës famullitare.Lazër Mjeda, që ishte arqipeshkvi i fundit i Arqipeshkvisë së Shkupit (i emëruar që më 1909), e cila më vonë ishte transformuar në ipeshkvi. Sipas disa dokumenteve që gjenden në Arkivin Ushtarak të Beogradit, në to flitet për imzot Lazër Mjedën se i kishte arritur një letër nga dom Mikel Tarabulluzi nga Stublla, letër kjo që e mban datën 15 janar 1920. Ajo është e shkruar në gjuhën italiane. Nga letra pushteti dyshonte se këta të dy (Mjeda e Tarabulluzi) veprojnë kundër shtetit jugosllav, sepse ata dëshironin që të mos mbyllen shkollat në gjuhën shqipe, që gjendeshin në kuadër të kishave (famullive) nëpër Kosovë dhe në Shkup. Kjo letër zihet nga pushteti i atëhershëm jugosllav. Në bazë të saj, dom Mikel Tarabulluzi burgoset për shkaqe të angazhimit për shkollën në gjuhën shqipe. Megjithatë, siç duket qeveria serbe kishte telashe më të mëdha me arqipeshkvin e Shkupit, imzot Lazër Mjedën, sesa me dom Mikel Tarabulluzin. Mirëpo, pushteti serb ishte i vetëdijshëm se po të ushtronte ndonjë aktivitet ndaj imzot Lazër Mjedës, do të kishte probleme ndërkombëtare, sepse Lazër Mjeda ishte ipeshkëv. Nga prefekti i atëhershëm i Prizrenit (1921) na lejohet të kuptojmë se Lazër Mjeda bënte “atak” mbi popullatën serbe me letrat që ia dërgonte botës mbarë, lindi ideja për kërkesë drejtuar Ministrisë së Punëve të Jashtme që “Dom Tarabulluzi të pensionohet në mënyrë që gradualisht të krijohen mundësitë për ta larguar nga arqipeshkvia jo vetëm dom Mikel Tarabulluzin, por edhe arqipeshkvin imzot Lazër Mjedën. Qeveria serbe pretendonte që Selinë ipeshkvore ta shpërngulte nga Prizreni dhe ta vendoste në Shkup. Qarqet e caktuara, me rekomandim të Beogradit, e bënë aktpadinë kundër imzot Lazër Mjedës, të cilin edhe e dënuan, kurse për t’u ikur telasheve, Vatikani e emëroi Mjedën (në vitin 1922) metropol të Arqipeshkvisë së Shkodrës. Largimi i tij nga Arqipeshkvia e Shkupit u bë fshehurazi, për të mos e hetuar e burgosur organet shtetërore. Kështu, ai më 14 shkurt 1922 arrin në Arqipeshkvinë metropolitane në Shkodër. Pas largimit të Mjedës nga Arqipeshkvia, Beogradi krijohet arqipeshkvi, kurse Shkupi bëhet ipeshkvi. Më 1922 erdhi Arqipeshkëv i Shkodrës ku u vu menjëherë në punë për të përmirësuar dhe pasuruar Kishën e shtëpitë famullitare dhe nisi ndërtimin e kishës së Rusit. Stolisi kapelën e Arqipeshkvisë, në formë artistike, nën drejtimin e artistit Kolë Idromeno, i cili me duart e veta goditi Elterin.
Themeloi Fletoren e Klerit Katolik dhe Fletoren e së dielës, botoi librin "Rruga e Shelbimit" dhe me 19 mars1923 bekoi kambanat e reja të Kishës Katedrale. Me 4 gusht 1929 shuguroi ipeshkëv Imzot Pjetër Gjurën Arqipeshkëv të Durrësit dhe Imzot Frano Gjinin ipeshkëv Abat të Mirditës në shtator të vitit 1930.
Të dielën më 7 korrik kur nëpër Kishat e maleve e të katundeve të Shqipërisë jehonte kënga monotone për nga melodia, por plot dalldi e burrëri për nga shprehja e fjalëve: “Un prej Zotit jam i kështenë”, hartuesi i saj, imzot Lazer Mjedja, metropolit i Shkodrës, kryeipeshkëv i drejtë dhe i parimeve të ngurta, njeri i çmuar dhe i dashur - i kundërshtuar dhe i respektuar, fillonte fazën e mbrame të jetës tokësore, hynte në agoni e të nesërmen më 8 korrik të vitit 1935 në ora 17.20 të, shpirti i tij i bardhë shkëputej ëmbël e fluturonte ndër krahë të Krijuesit të vet. e funerali i imzot Lazër Mjedjes qe ndër ma madhështorët që iu banë arqipeshkvijve katolikë në Shkodër e Shqipëri. Me 1926 pati kremtuar 25- vjetorin e ipeshkvisë<ref name="dlm" />.
369

edits