Ndryshimi mes inspektimeve të "Fan Noli"

Jump to navigation Jump to search
893 bytes added ,  1 vit më parë
perpunim te metejshem
(perpunim te metejshem)
| Emblema_përshkrim =
|Paraardhësi=[[Iljaz bej Vrioni]]|Pasardhësi=[[Ahmet Zogu]]}}
'''Theofan Noli''' i njohur më shumë si '''Fan Noli''' ([[İbriktepe]], [[6 janar]] [[1882]] - [[13 mars]] [[1965]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|ShBA]]) ka qenë dramaturg, prift, përkthyes, politikan, diplomat,<ref>[http://www.parlamenti.altirana.com/graphics/foto/Ligjv%EBn%EBsit%20Shqiptar%EB.pdf Ligjvënësit shqiptarë 1920-2005] - <tt>Republika e Shqipërisë KUVENDI</tt>. Tiranë 2005</ref> poet e historian [[shqiptar]].
 
== Biografia ==
Më [[1900]] mori të nisej [[Greqia|Greqi]], por në [[Stambolli|Stamboll]] u sëmur, u kurua dhe nisi punë në një ëmbëltore për ca kohë. Vitin tjetër u nis për në [[Athina|Athinë]] dhe të njohurit e tij i gjetën vend si nëpunës në një shoqëri belge, e cila kishte konçensionin e tramvajeve me kuaj në qytet. U regjistrua në Fakultetin e Filozofisë në kryeqytetin grek. Më tej, meqë kishte prirje për aktor, punoi si kopist, sufler e aktor me një trupë teatri me të cilën u end nëpër Greqi për gati dy vjet.<ref>{{Harvnb|Bala|1972|pages=21-26}}.</ref> Gjatë endjeve me trupën shkroi dramën "''To ksipnima''" ("Zgjimi"), e cila u luajt nga trupa në Pirgos të Peloponezit. Atë periudhë nisi të shkruante skeletin e dramës "Israelitë dhe filistinë". Në fillim të [[1903]] shkoi në [[Egjipti|Egjipt]], ku gjeti punë si mësues lëvizës greqishtes dhe po atë vit përktheu në greqisht traktatin e [[Sami Frashëri]]t "Shqipëria ç’ka qenë, ç’është e ç’do të bëhet". Ndikohet nga klima e veprimtarëve të [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare]] atje, ku Thanas Tashko dhe Jani Vruho e ndihmuan në botimin e përkthimit të Samiut, dhe më tej në komunikim me [[Nikolla Naço|Nikolla Naçon]], [[Shahin Kolonja|Shahin Kolonjën]] e [[Kristo Luarasi|Kristo Luarasin]].<ref>{{Harvnb|Bala|1972|pages=29-34}}.</ref>
 
Pas tre vjetësh qëndrimi në Egjipt, në prill 1906 u nis për në Shtetet e Bashkuara, duke kaluar nga Napoli, dhe mbërriti në Nju Jork më 10 maj.<ref name=":0">{{cite book|url=https://books.google.com.au/books?hl=en&lr=&id=8QPWCgAAQBAJ&oi=fnd&pg=PR15&dq=The+Albanian+National+Awakening&ots=zGjQbVyql8&sig=xsmbL-yAAtc-ny3v0E4vN87JOBY&redir_esc=y#v=onepage&q=Noli&f=false|title=The Albanian national awakening|last=Skendi|first=Stavro|authorlink=Stavro Skëndi|publisher=Princeton University Press|year=1967|isbn=9781400847761|location=Princeton|pages=160, 162|ref=harv}}</ref> Pasi ndenji në Buffalo, ku punoi në një fabrikë të sharrës për tre muaj,<ref name=":1">{{Harvnb|Bala|1972|pages=41-42}}.</ref> Noli shkoi në Boston. Atje,Gushtin botuesie [[Sotir1906 Peci]] i dha njëgjeti punë si zëvendës-redaktor i gazetës së Bostonit “Kombi”[[Filadelfia]],<ref kuname=":1" punoi/> deripor e majla 1907pasi dhe[[Sotir ku botoi artikuj me pseudonimin ''Ali Baba Qyteza''. Tensioni që ndjenin shqiptarët ortodoksë nga ndikimiPeci]] i Kishës Greke mbërriti kulmin gjatë varrimitofroinjëbënej patriotisi shqiptar,zv/redaktorcilit priftipërkohshmes grek nuk pranonte“Kombi”.<ref>{{cite t’i kryente shërbesat e fundmebook|url=https://books.google.com/books?id=ox3Wx1Nl_2MC|title=Albanian Meliterature: nismëna eshort vethistory|last=Elsie|first=Robert|author2=Centre Nolifor thirriAlbanian një mbledhje të shqiptarëve ortodoksë nga mbarë Nju Englandi, ku delegatët vendosën të themelojnë Kishën Ortodokse Autoqefale (autonome) Shqiptare, me Nolin si klerikun e saj të parëStudies|publisher=I.B.Tauris|year=2005|isbn=1-84511-031-5|pages=109}}</ref>
 
=== Incidenti i Hadsonit ===
Më 9 shkurt 1908, në moshën njëzetegjashtëvjeçare, Fan Noli u bë diakon (dhjak) në Bruklin, kurse më 8 mars 1908 Platoni, kryepeshkopi ortodoks rus i Nju Jorkut, e shuguroi si prift ortodoks. Vetëm dy javë më vonë, më 22 mars 1908, Noli i ri krenar mbajti për herë të parë liturgji në gjuhën shqipe, në 'Knights of Honor Hall' në Boston. Ky ishte hapi i parë drejt organizimit dhe njohjes zyrtare të [[Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë|Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare]].
Në Boston disa shqiptarë ishin pjesë e Kishës Ortodokse Greke, e cila i kundërvihej bindshëm çështjes kombëtare shqiptare. Kur një pop ortodoks refuzoi t'ia kryente shërbesat përfundimtare të ndjerit [[Kristaq Dishnica]], Noli me një grup shqiptarësh kombëtaristë krijuan Kishën Ortodokse Shqiptare të pavarur.<ref name="Biernat1415">{{harvnb|Biernat|2014|pp=14–15}}.</ref> Noli, prifti i parë i kishës së re, u hirotinos prift më 8 mars 1908 nga kryepeshkopi Platon Rozhdestvensky i Kishës Ruse në Shtetet e Bashkuara, në kushte të dyshimta.<ref name=":0" /><ref name="Austin34">{{harvnb|Austin|2012|pp=3–4}}.</ref><ref name="Vickers61">{{harvnb|Vickers|2011|p=61}}.</ref>
 
Më pas, po atë vit u regjistrua në Universitetin e Harvardit, duke e përfunduar më 1912 ''Bachelor of Arts''.<ref name="Austin34" /> Zuri vendin e Pecit si redaktor i "Kombit", detyrë që e kreu deri në janar të 1909. Një muaj më vonë, nisi të botojë e drejtojë fletoren “[[Dielli (gazetë)|Dielli]]”,<ref>{{Harvnb|Bala|1972|page=50}}.</ref> zëdhënëse e bashkësisë shqiptare të Bostonit.
Nga shkurti 1909 deri në korrik 1911 Noli botoi gazetën “Dielli”, zëdhënëse e bashkësisë shqiptare të Bostonit. Më 10 gusht 1911 ai u nis për në Evropë, ku ndenji katër muaj dhe kreu shërbesa kishtare në gjuhën shqipe për kolonitë në Kishinjov, Odesë, Bukuresht dhe Sofje.
 
Nga shkurti 1909 deri në korrik 1911 Noli botoi gazetën “Dielli”, zëdhënëse e bashkësisë shqiptare të Bostonit. Më 10 gusht 1911 ai u nis për në Evropë, ku ndenji katër muaj dhe kreu shërbesa kishtare në gjuhën shqipe për kolonitë në Kishinjov, Odesë, Bukuresht dhe Sofje.
 
Më 28 prill 1912, bashkë me [[Faik Konica|Faik bej Konicën]] është ndër themeluesit kryesor të shoqatës pan-shqiptare [[Vatra]] (në fillim më 6 janar 1907 shoqatën "Besa-Besë" me sekretar [[Kol Tromara|Kol Tromarën]], që u shkri me Vatrën) bashkë me organin e saj të shtypit "Dielli" i Bostonit, gjithashtu dhe "Shkopi" i Kairos që lëvizën kundër një artikulli të [[Mid'hat bej Frashëri|Mit'hat Frashërit]] në shtypin e Selanikut.
Nga viti 1908 deri më 1912 kryen studimet e larta për arte në [[Universiteti i Harvardit|Universitetin e Harvardit]], të cilat i përfundon me ''cum laude'' në [[Bachelor of Arts]]. Pas shpalljes së Pavarësisë, Noli përkrahu qeverinë e kryesuar nga [[Ismail Qemali]]. Në marsin e vitit 1913 ai mori pjesë, në Kongresin Shqiptar të Triestes, i organizuar nga shoku dhe rivali i tij Faik bej Konica.
 
Në korrik 1913 Fan Noli shkoi për herë të parë në [[Shqipëria|Shqipëri]] ku mbajti shërbesën e parë kishtare ortodokse në gjuhën shqipe në vend, më 10 mars 1914, në prani të [[Princ Vidi|princit Vilhelm zu Vid]], i cili kishte mbërritur në Durrës vetëm tri ditë më parë me një anije austro-hungareze. Në gusht 1914 Noli qëndroi për një farë kohe në Vjenë, por me afrimin e reve të zeza të luftës, u kthye në Shtetet e Bashkuara në maj 1915. Nga 21 dhjetori 1915 deri më 6 korrik 1916, u bë përsëri kryeredaktor i “Diellit” të Bostonit, tashmë gazetë e përditshme. Në korrik 1917 u bë edhe një herë kryetar i Federatës Vatra. Në shtator të vitit 1918 Noli themeloi të përmuajshmen në anglishte ''The Adriatic Review'' (Revista e Adriatikut), që financohej nga Federata për të përhapur informacion për Shqipërinë dhe për kauzën e saj. Gjashtë muajt e parë revista u botua nga Noli, ndërsa më 1919, këtë detyrë e mori në dorë [[Kostë Çekrezi|Kostandin Çekrezi]].
 
== Referencat ==
 
=== Citimet ===
{{reflist|2}}
 
=== Literatura ===
 
* {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Mwi137osWhMC|title=Founding a Balkan State: Albania's Experiment With Democracy, 1920–1925|last=Austin|first=Robert Clegg|publisher=University of Toronto Press|year=2012|isbn=978-1-4426-4435-9|location=Toronto|ref=harv}}
 
* {{cite book|url=https://books.google.com.au/books?id=IzI0uOZ2j6gC&dq=The+Albanians%3A+A+Modern+History+hapless&q=Noli#v=snippet&q=Noli&f=false|title=The Albanians: a modern history|last=Vickers|first=Miranda|publisher=IB Tauris|year=2011|isbn=9780857736550|location=London|ref=harv}}
 
==Lidhje të jashtme ==
{{commonscat|Fan Stilian Noli}}
562

edits

Menyja e navigimit