Ndryshimi mes inspektimeve të "Sistemi nervor"

Jump to navigation Jump to search
284 bytes added ,  10 vjet më parë
ska përmbledhje të redaktimeve
v (roboti ndryshoj: no:Nervesystem)
[[Figura:Central nervous system.svg|thumb|Sistemi nervor qendror]]
 
Organizmi ka disa sensore (receptorereceptorë ndjeshmërie), pjesa më e madhe e te cilëve ndodhet në sipërfaqe, dhe kanë si "detyre" të ndjejnë botën që na rrethon dhe të informojnë qëndrëtqendrat që përbejnë sistemin nervor (SN). Informacioni percohetpërçohet nepërmjetnëpërmjet sinjaleve elektrike që deshifrohen nga vetë qëndratqendrat dhe perceptohen si "njesinjësi". <!--///Që ketukëtu e poshteposhtë ka nevoje perpër korigjiminkorrigjimin e fjalesfjalës (ë)\\\\-->
ReceptoretReceptorët e lekureslëkurës dhe mukozesmukozës se gojesgojës e te hundeshundës janejanë te ndjeshemndjeshëm ndaj ngacmimeve te prekjes, termike dhe te dhimbjes ; meqemeqë ato na mbajnembajnë ne kontakt me boten e jashtme ndjeshmeriandjeshmëria e tyre quhet ekzoceptive. Organizmi ka edhe organe te specializuar, qe ndodhen te gjithegjithë ne koke, qe janejanë pergjegjespërgjegjës perpër shikimin, degjimindëgjimin, nuhatjen dhe shijimin.
Disa receptore te tjere ndodhen ne kapsulat e artikulimit, ne muskujt skeletore dhe ne lidhjet muskul-tendine: jane te ndjeshem ndaj ndryshimeve te gjatesise ose ndja tensioneve te perberesve te sistemit muskulor (muskujt, tendinat, ligamentet), pra behen aktive kur trupi leviz.
Organet e brendshme kane sensore qe perceptojne dhimbjen dhe trysnine (per shembull kur mbushet fshikeza, ose ndryshimet kimike (per shembull sasia e dioksidit te karbonit ne gjak).
Te gjitha keto informacione duhet ti dergohen qendrave nervore te cilat i integrojne me njera tjetren dhe me ate qe ruajne ne memorie, dhe e perdorin jo vetem per te na lidhur me boten e jashtme, per te patur sensin e vendndodhjes dhe drejtimit ne hapesire dhe per te ditur nese forca muskulare qe perdoret eshte e pershtatshme per rezistencen qe duam te mundim, per edhe per te dhene pergjigje te pershtatshme. Keto te fundit mund te jene somatike (nese nderhyjne muskujt skeletore) ose te brendshme (nese ndryshohet aktiviteti i organeve te brendshme).
SN eshte nje kompleks perberesish ne vazhdimesi me njeri tjetrin te perbere kryesisht nga indi nervor (neurone dhe qeliza gliale): ndahet ne dy pjese te medha, sistemi nervor qendror (SNQ) i cili ndodhet ne kafke dhe ne palcen kurrizore, dhe sistemi qendror periferik (SNP) qe ndodhet ne gjithe pjesen tjeter te trupit edhe brenda te gjithe organeve. SNP ku bejen pjese te gjithe receptoret e ndjeshmerise te lartpermendur ka si detyre te perceptoje ngacmimet e ambjentit dhe ato te brendshmet dhe tia dergoje SNQ dhe me pas ti dergoje te gjithe organeve pergjigjet e SNQ. Ky i fundit ka si detyre deshifrimin e informacioneve qe vijne nga periferia, ti perpunoje dhe ti jape nje pergjijge te pershtatshme.
SNQ perbehet nga palca kurrizore, shtylla e trurit (qe perbeht nga palca e zgjatur, ura dhe truri i mesem), truri i vogel, truri i ndermjetem. SNp perbehet nga nervat, nyjet e receptoreve ndjesore, duke perfshire organet e aparatit te shikimit, degjimit, ekuilibrit, nuhatjes dhe shijes.
==Pergjithesime per sistemin nervor qendror==
SNQ perfaqeson bashkesine e te gjitha formacioneve nervore qe ndodhen brenda kafkes dhe shtylles kurrizore. Ne SNQ ndodhen te gjithe mekanizmat qe bejne te munudr pershtatjen e vazhdueshme te individit ndaj ndryshimeve te vazhdueshme te ambjentit. Ky funksion jep pergjigje mjaft komplekse nepermjet te cilave SNQ rregullon funksionimin e te gjithe aparateve.SNQ lejon pershtatjen si ndaj ambjnetit rrethues dhe ndaj ndryshimeve te manjentit te brendshem (sistemi nervor vegjetativ). Ai merr informacione si nga ambjenti i jashtem dhe nga ai i brendshem nepermjet fibrave qe cojne informacion nga periferia. Kjo mundesi rregullohet nga prania e disa receptoreve ndijore (retina e syut per driten, Aparati i Kortit ne vesh per tingujt, receptoret termike te lekures dhe organeve te brendshme per ndryshimet e temperatures,receptoret kimike per perceptimin e perqendrimeve jonike, receptoret e trysnise per ndryshimet e saj, receptoret hormonale per kontrollin e funksioneve sekretuese etj)
Keto infromacione arrijne ne sistemin qendror ku peprunohen per ti dhene nje pergjigje te pershtatshme natyres se ngacmimit te perceptuar dhe i dergohen periferise nepermjet fibrave qe dalin nga SNQ.
Aktiviteti levizor i mirfillte varet integriteti antomofunksioanl jo vetem i fibrave dalese po dhe nga formacionet receptoriale qe dergojne informacione ndijore ne SNQ dhe sidomos nga integriteti i ketij te fundit qe ben te mundur ne cdo moment dhenien e pergjigjeve te pershtatshme.
SNQ shfaqet i ndertuar nga perseritja e disa qarqeve. Keto qarqe perbehen nga 1) nje qelize qe ka kontakt me periferine, ku mbledh infromacionet (neuron ndijor); 2) nje qelize qe i dergon mesazhe periferise per te realizuar kontraktimet muskulore ose aktivitetet sekretore (neuron levizor); 3)nje qelize qe ndervendoset mes te dyjave dhe modulon informacionin qe vjen me sinjalin dales (neuron i ndermjetem). Parimet kryesore te funksionimit te SNQ mund te konceptohen duke imagjinuar nje numer shume te madh te ketyre zinxhireve. Ka zinxhire qe nuk kane neuron te ndermjetem dhe jane baza e pergjigjeve te menjehershme, reflekseve. Ne te vertete edhe zinxhiret ku neuroni i ndermjetem eshte i pranishem mund te japin pergjigje te menjehershme kryesisht si pergjigje ndaj nje gjendjeje urgjete ose per mbrojteje.
Baza e funksionimit te SNQ eshte neuroni. Neuroni eshte nje qelize e specializuar ne percimin e shpejte te sinjaleve elektrike qe pasi arrijne ne fund te zgjatimeve te tij clirojne substanca kimike nepermjet te cilave neuroni komunikon me qelizat e tjera. Neuroni mund te ndryshoje vazhdimisht sasine dhe cilesine e ketyre kontakteve duke krijuar nje plasticitet nepermjet te cilin SNQ mund te memorizoje eksperienca te reja.
===Teoria e neuronit===
Kjo teori mbështet në ndarjen anatomike të cdo elementi nervor nga të tjerët. Pra SNQ (''Sistemi Nervoz Qëndror'') është i ndërtuar nga elemente qelizore të ndarë nga forma, përmasat dhe karakteristikat morfologjike shumë të ndryshme, të lidhura mes tyre nga zona të specializuara të quajtura sinapse. Përgjate aksonit impulsi nervor përhapet me shpejtësi si nje vale qe con në një kthim total të potencialit elektrik. Kur potenciali arrin në fund të aksonit cliron në hapësirën ndërqelizore midis dy neuroneve një numër te caktuar neurotransmetuesish që modifikojnë aktivitetin elektrik të neuronit tjetër.
==Palca kurrizore==
===Pershkrimi makroskopik i palces kurrizore===
Palca kurrizore eshte pjese e SNQ, bashke me trurin me te cilin eshte e lidhur drejtpersedrejti. Ndodhet ne shtyllen kurrizore dhe ka formen e nje cilindri te gjate, paksa i shtypur para dhe mbrapa, i gjate retth 44cm, me nje diameter mesatar 1cm dhe peshe 28g. Lidhet me periferine me nje seri dyfishe prej 33 nervash shpinore qe dalin nga shtylla kurrizore nepermjet vrimave ndervertebrore. Cdo nerv degezohet ne dy rrenje, nje te pare dhe nje te pasme, qe jane te lidhur me palcen kurrizore.
Gjate viteve te para te jetes shtylla e qafes dhe pjesa perkatese e palces kurrizore rriten njesoj, ndersa shtylla e gjoksit dhe e barkut rriten me shume se palca perkatese. Ky fenomen ben te mundur qe ne fund te zhvillimit palca kurrizore mos ta mbushi teresisht ne gjatesi shtyllen kurrizore duke u ndalur ne vertebren e dyte te zones se mesit. Meqe nervat shpinore dalin nga shtylla kurrizore nepermjet vrimave perkatese ndervertebrore, si pasoje nervat e pare shpinore bejne nje rruge horizontale per te dale tek vrima e emergjences, ndersa te tjeret bejne nje rruge me te pjerret, derisa te fundit jante te detyruar te shkojne pothuajse vertikalisht ne crimat perkatese.
Palca kurrizore(PK) eshte e rrethuar nga tre fleteza lidhese qendersynuese, meningjet shpinore.
Ne pjesen e poshtme PK hollohet ne konin placor ndersa meningjet te fijen fundore qe fiksohet ne faqen e mbrapme te kockes se bishtit si ligamnet i bishtit. Ky ligament eshte e elemnt qendrueshmerie per palcen dhe ndihmon per ta mbajtur ne pozicion qendror ne kanalin kurrizor. Keshtu lengu i shtylles jo vetem qe e suhqen paceb por dhe e mbron duke zbutut trumat dhe shtypjet me skeletin.
PK nuk eshte uniforme, por ka dy pjese me te zgjeruara, nje ne nivelin e qafes (fryrja cervikale) dhe nje ne nivelin e belit ( fryrja lombare). Keto fryrje jane pasoje e pranise se gjymtyreve te siperme e te poshtme. Tek gjymtyret ne fakt ndodhen shume muskuj dhe nje inervim komplejs si levizor dhe ndijor, prndaj fibrat nervore jane te shumta. Kjo sjell nje numer me te madh dhe volum te larte ne pjesen perkatese te PK, qe sjell dhe fryrjet.
Ne siperfaqe PK ka disa hulli gjatesore qe pershkojne te gjithen. Pk ndhat ne nennjesi qe euhen neuromere ne te djathte dhe ne te majte te te cilve shafqen dy rrenje nje e parme dhe nje e pasme. E parmja pebehet nga aksone neuronesh levizore qe inervojne muskujt skeletore, ose muskulateuren e lemuar dhe gjendrat. Rrenja e pasme perbehet nga aksone neuronesh pseudounipolare qe vendosen ne nyjet shpinore dhe e i cojne PK informacionet qe marrin nga periferia.
 
Disa receptorereceptorë te tjeretjerë ndodhen ne kapsulat e artikulimit, ne muskujt skeletore dhe ne lidhjet muskul-tendine : janejanë te ndjeshemndjeshëm ndaj ndryshimeve te gjatesise ose ndja tensioneve te perberesve te sistemit muskulor (muskujt, tendinat, ligamentet), pra behenbëhen aktive kur trupi leviz.
===Struktura e palces kurrizore===
Organet e brendshme kane sensore qe perceptojne dhimbjen dhe trysnine (perpër shembull kur mbushet fshikeza, ose ndryshimet kimike (perpër shembull sasia e dioksidit te karbonit ne gjak).
 
Te gjitha ketokëto informacione duhet ti dergohendërgohen qendrave nervore te cilat i integrojneintegrojnë me njeranjëra tjetrentjetrën dhe me ateatë qe ruajneruajnë ne memorie, dhe e perdorinpërdorin jo vetemvetëm per te na lidhur me boten e jashtme, perpër te patur sensin e vendndodhjes dhe drejtimit ne hapesire dhe per te ditur nesenëse forca muskulare qe perdoretpërdoret eshte e pershtatshmepërshtatshme perpër rezistencenrezistencën qe duam te mundim, perpër edhe per te dhene pergjigjepërgjigje te pershtatshmepërshtatshme. Keto te fundit mund te jene somatike (nesenëse nderhyjnendërhyjnë muskujt skeletore) ose te brendshme (nesenëse ndryshohet aktiviteti i organeve te brendshme).
 
SN eshte njenjë kompleks perberesish ne vazhdimesivazhdimësi me njeri tjetrin te perberepërbërë kryesisht nga indi nervor (neurone dhe qeliza gliale): ndahet ne dy pjese te medhamëdha, sistemi nervor qendror (SNQ) i cili ndodhet ne kafke dhe ne palcen kurrizore, dhe sistemi qendror periferik (SNP) qe ndodhet ne gjithegjithë pjesenpjesën tjetertjetër te trupit edhe brenda te gjithegjithë organeve. SNP ku bejen pjese te gjithe receptoret e ndjeshmerisendjeshmërisë te lartpermendurlartpërmendur ka si detyre te perceptoje ngacmimet e ambjentitambientit dhe ato te brendshmet dhe tia dergojedërgojë SNQ dhe me pas ti dergojedërgojë te gjithegjithë organeve pergjigjetpërgjigjet e SNQ. Ky i fundit ka si detyre deshifrimin e informacioneve qe vijnevijnë nga periferia, ti perpunojepërpunoje dhe ti japejapë njenjë pergjijgepërgjigje te pershtatshmepërshtatshme.
 
SNQ perbehetpërbëhet nga palca kurrizore, shtylla e trurit (qe perbehtpërbëhet nga palca e zgjatur, ura dhe truri i mesem), truri i vogelvogël, truri i ndermjetemndërmjetëm. SNp perbehet nga nervat, nyjet e receptoreve ndjesore, duke perfshire organet e aparatit te shikimit, degjimitdëgjimit, ekuilibrit, nuhatjes dhe shijes.
 
==Pergjithesime perPërgjithësime për sistemin nervor qendror ==
SNQ perfaqesonpërfaqëson bashkesinebashkësinë e te gjitha formacioneve nervore qe ndodhen brenda kafkeskafkës dhe shtyllesshtyllës kurrizore. Ne SNQ ndodhen te gjithegjithë mekanizmat qe bejne te munudrmundur pershtatjenpërshtatjen e vazhdueshme te individit ndaj ndryshimeve te vazhdueshme te ambjentitambientit. Ky funksion jep pergjigje mjaft komplekse nepermjetnëpërmjet te cilave SNQ rregullon funksionimin e te gjithegjithë aparateve. SNQ lejon pershtatjenpërshtatjen si ndaj ambjnetitambientit rrethues dhe ndaj ndryshimeve te manjentit te brendshembrendshëm (sistemi nervor vegjetativ). Ai merr informacione si nga ambjentiambienti i jashtemjashtëm dhe nga ai i brendshembrendshëm nepermjetnëpërmjet fibrave qe cojneçojnë informacion nga periferia. Kjo mundesimundësi rregullohet nga prania e disa receptoreve ndijore (retina e syut perpër dritendritën, Aparati i Kortit ne vesh perpër tingujt, receptoret termike te lekures dhe organeve te brendshme per ndryshimet e temperatures, receptoret kimike perpër perceptimin e perqendrimeve jonike, receptoret e trysnise perpër ndryshimet e saj, receptoret hormonale perpër kontrollin e funksioneve sekretuese etj)
 
Keto infromacioneinformacione arrijnearrijnë ne sistemin qendror ku peprunohenpërpunohen perpër ti dhenedhëne njenjë pergjigjepërgjigje te pershtatshmepërshtatshme natyresnatyrës se ngacmimit te perceptuar dhe i dergohendërgohen periferiseperiferisë nepermjetnëpërmjet fibrave qe dalin nga SNQ.
Aktiviteti levizorlëvizor i mirfilltemirëfillte varet integriteti antomofunksioanl jo vetemvetëm i fibrave dalesedalëse po dhe nga formacionet receptoriale qe dergojne informacione ndijore ne SNQ dhe sidomos nga integriteti i ketijkëtij te fundit qe benbën te mundur ne cdoçdo moment dheniendhënien e pergjigjevepërgjigjeve te pershtatshmepërshtatshme.
 
SNQ shfaqet i ndertuarndërtuar nga perseritja e disa qarqeve. Keto qarqe perbehenpërbëhen nga 1) njenjë qelize qe ka kontakt me periferineperiferinë, ku mbledh infromacionet (neuron ndijor) ; 2) njenjë qelize qe i dergondërgon mesazhe periferiseperiferisë perpër te realizuar kontraktimet muskulore ose aktivitetet sekretore (neuron levizorlëvizor) ; 3) nje qelize qe ndervendoset mes te dyjave dhe modulon informacionin qe vjen me sinjalin dalesdalës (neuron i ndermjetemndërmjetëm). Parimet kryesore te funksionimit te SNQ mund te konceptohen duke imagjinuar njenjë numernumër shume te madh te ketyrekëtyre zinxhirevezinxhirëve. Ka zinxhirezinxhirë qe nuk kane neuron te ndermjetemndërmjetëm dhe janejanë baza e pergjigjevepërgjigjeve te menjehershmemenjëhershme, reflekseve. Ne te vertetevërtete edhe zinxhiretzinxhirët ku neuroni i ndermjetemndërmjetëm eshte i pranishem mund te japin pergjigje te menjehershmemenjëhershme kryesisht si pergjigje ndaj nje gjendjeje urgjete ose perpër mbrojteje.
 
Baza e funksionimit te SNQ eshte neuroni. Neuroni eshte njenjë qelize e specializuar ne percimin e shpejte te sinjaleve elektrike qe pasi arrijnearrijnë ne fund te zgjatimeve te tij clirojneçlirojnë substanca kimike nepermjetnëpërmjet te cilave neuroni komunikon me qelizat e tjera. Neuroni mund te ndryshoje vazhdimisht sasinesasinë dhe cilesinecilësinë e ketyrekëtyre kontakteve duke krijuar njenjë plasticitet nepermjetnëpërmjet te cilin SNQ mund te memorizojememorizojë eksperienca te reja.
 
=== Teoria e neuronit ===
Kjo teori mbështet në ndarjen anatomike të cdoçdo elementi nervor nga të tjerët. Pra SNQ (''Sistemi Nervoz Qëndror'') është i ndërtuar nga elemente qelizore të ndarë nga forma, përmasat dhe karakteristikat morfologjike shumë të ndryshme, të lidhura mes tyre nga zona të specializuara të quajtura sinapse. Përgjate Përgjatë aksonit impulsi nervor përhapet me shpejtësi si njenjë vale qe con në një kthim total të potencialit elektrik. Kur potenciali arrin në fund të aksonit cliron në hapësirën ndërqelizore midis dy neuroneve një numër te caktuar neurotransmetuesish që modifikojnë aktivitetin elektrik të neuronit tjetër.
 
== Palca kurrizore ==
===Pershkrimi Përshkrimi makroskopik i palcespalcës kurrizore ===
Palca kurrizore eshte pjese e SNQ, bashke me trurin me te cilin eshte e lidhur drejtpersedrejti. Ndodhet ne shtyllen kurrizore dhe ka formenformën e nje cilindri te gjate, paksa i shtypur para dhe mbrapa, i gjate retth 44cm44 cm, me nje diameter mesatar 1cm dhe peshe 28g28 g. Lidhet me periferine me nje seri dyfishe prej 33 nervash shpinore qe dalin nga shtylla kurrizore nepermjetnëpërmjet vrimave ndervertebrore. Cdo nerv degezohetdegëzohet ne dy rrenjerrënje, njenjë te pare dhe nje te pasme, qe janejanë te lidhur me palcenpalcën kurrizore.
 
Gjate viteve te para te jetesjetës shtylla e qafesqafës dhe pjesa perkatese e palcespalcës kurrizore rriten njesojnjësoj, ndersa shtylla e gjoksit dhe e barkut rriten me shume se palca perkatese. Ky fenomen benbën te mundur qe ne fund te zhvillimit palca kurrizore mos ta mbushi teresisht ne gjatesi shtyllen kurrizore duke u ndalur ne vertebrenvertebrën e dyte te zones se mesit. Meqe Meqë nervat shpinore dalin nga shtylla kurrizore nepermjetnëpërmjet vrimave perkatese ndervertebrore, si pasoje nervat e pare shpinore bejne njenjë rruge horizontale perpër te dale tek vrima e emergjencesemergjencës, ndersandërsa te tjerettjerët bejne njenjë rruge me te pjerretpjerrët, derisa te fundit jante te detyruar te shkojneshkojnë pothuajse vertikalisht ne crimat perkatese.
Palca kurrizore(PK) eshte e rrethuar nga tre fleteza lidheselidhëse qendersynueseqendërsynuese, meningjet shpinore.
 
Ne pjesenpjesën e poshtme PK hollohet ne konin placor ndersandërsa meningjet te fijen fundore qe fiksohet ne faqen e mbrapme te kockeskockës se bishtit si ligamnetligament i bishtit. Ky ligament eshte e elemntelement qendrueshmerie per palcen dhe ndihmon per ta mbajtur ne pozicion qendror ne kanalin kurrizor. Keshtu lenguKështu lëngu i shtyllesshtyllës jo vetemvetëm qe e suhqen paceb por dhe e mbron duke zbutut trumat dhe shtypjet me skeletin.
PK nuk eshte uniforme, por ka dy pjese me te zgjeruara, njenjë ne nivelin e qafes (fryrja cervikale) dhe nje ne nivelin e belit ( fryrja lombare). Keto fryrje jane pasoje e pranisepranisë se gjymtyrevegjymtyrëve te sipermesipërme e te poshtme. Tek gjymtyretgjymtyrët ne fakt ndodhen shume muskuj dhe nje inervim komplejs si levizor dhe ndijor, prndaj fibrat nervore jane te shumta. Kjo sjell nje numer me te madh dhe volum te larte ne pjesen perkatese te PK, qe sjell dhe fryrjet.
Ne siperfaqe PK ka disa hulli gjatesore qe pershkojne te gjithen. Pk ndhat ne nennjesi qe euhen neuromere ne te djathte dhe ne te majte te te cilve shafqen dy rrenje nje e parme dhe nje e pasme. E parmja pebehet nga aksone neuronesh levizore qe inervojne muskujt skeletore, ose muskulateuren e lemuar dhe gjendrat. Rrenja e pasme perbehet nga aksone neuronesh pseudounipolare qe vendosen ne nyjet shpinore dhe e i cojne PK informacionet qe marrin nga periferia.
 
=== Struktura e palces kurrizore ===
Neqoftese e seksjonojme terthortazi PK vihet re se lenda gri ndodhet ne qender ndersa e bardha ne periferi. Ne qender PK pershkohet nga nje kanal i holle qe quhet kanali qendror i cili vazhdon ne shtyllen e trurit dhe brenda tij mban lengun e shtylles kurrizore.
 
Lenda gri eshte noforme fluture. Pjesa terthore eshte lidhja gri ku kalon kanali qendror, ndersa krahet ndahet ne te parme e te pasme.
 
NeseNëse e shikojme ne menyre tredimensionale lenda gri perbeht nga shtylla me neurone, ndersa e bardha nga fibra nervore qe transportojne impulset. Quhen shtylla neuronesh nese jane te gjate perndyrshe marrin emrin berthama.
Lenda e bardhe e perbere nga fibra nervore krysisht me mieline ndahet nga grija nga disa kordone. Ne vdo gjysme te PK dallohen nje kordon i pasem, nje anesor dhe nje perparem.
 
==== Substanca gri e shtylles kurrizore ====
Substanca gri ka neurone me akson te gjate me mieline qe del nga ajo dhe neurone me akson te shkurter pa mieline qe rrijne brenda saj.
 
Neuronet levizore grupohen ne pjesen e parme ku formojne shtylla me gjatesi te ndryshme ose berthama. Jane neurone multipolare dhe aksonet e tyre pershkojne lenden e bardhe mes dy kordoneve dhe shfaqen te veshur me mieline. Pasi dalin nga palca bejne pjese ne rrenjet e parme te nervave shpinore. Ndahen ne alfa dhe gama ku te paret sherbejne per fibrat muskulore te lemuara skeletore ku degezohen dhe cdo dege krijon sinaps me nje fiber muskulore, ndersa te dytet inervojne mukulaturen e lemuar te boshtit neuromuskulor.
 
Me hark reflektor kuptojme kur nje akson pasi del nga palca arrin ne nje muskul
 
== Shiko dhe këtë ==
 
 
 
==Shiko dhe këtë==
* [[Njeriu]]
 
 
{{bio-cung}}
{{Medi-cung}}
 
[[Category:anatomi]]
[[Kategori:Anatomi]]
[[Kategoria:Anatomia e njeriut]]
 
10.357

edits

Menyja e navigimit