Trazirat e vitit 2004 në Kosovë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
2004 unrest in Kosovo
Rrënojat e shtëpive serbe dhe manastiret ortodokse serbe
Data 17–18 mars 2004
(1 ditë)
Vendndodhja
Resulted in
Partitë në konflikt
Numri
Flag of Serbia (1992–2004).svg E panjohur
Civil Ensign of Albania.svg Mbi 50,000[7]

Trazirat e marsit (Serbisht: Мартовски погром / Martovski pogrom) është rasti më i keq i dhunës etnike në Kosovë që nga fundi i konfliktit 1999 shpërtheu në qytetin e ndarë të Mitrovicës, duke lënë qindra të plagosur dhe të paktën 14 njerëz të vdekur. Trazirat u përshpejtuan nga raporte mashtruese në mediat shqiptare të Kosovës që pretendonin në mënyrë të rreme se tre djem shqiptarë të Kosovës ishin mbytur pasi ishin ndjekur në lumin Ibër nga një grup serbësh të Kosovës. Paqeruajtësit e OKB-së dhe trupat e NATO-s u përpoqën të përmbajnë një betejë të ndezur me armë midis serbëve dhe shqiptarëve etnikë.[8]

Gjykatat ndërkombëtare në Prishtinë kanë ndjekur penalisht disa persona që sulmuan disa kisha ortodokse serbe, duke dhënë dënime me burg që variojnë nga 21 muaj deri në 16 vjet.[9] Një pjesë e kishave të shkatërruara janë rindërtuar që nga Qeveria e Kosovës në bashkëpunim me Kishën Ortodokse Serbe dhe misionin e OKB-së në Kosovë.[10]

Prapaskena[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK) ishte një organizatë paraushtarake etnike-shqiptare e cila kishte si qëllim themelimin e saj bashkimin e tokave të banuara shqiptare në Ballkan, duke theksuar kulturën, etninë dhe kombin shqiptar. Konflikti u përshkallëzua nga viti 1997 e tutje për shkak të ushtrisë jugosllave që hakmerret me një goditje në rajon që rezulton në dhunë dhe zhvendosje të popullsisë. Gjakderdhja, spastrimi etnik i mijëra shqiptarëve që i shtyn ata në vendet fqinje dhe potenciali i tij për të destabilizuar rajonin provokoi ndërhyrje nga organizata dhe agjenci ndërkombëtare, të tilla si Kombet e Bashkuara, NATO dhe OJQN.[11] Disa njerëz nga komunitetet jo-shqiptare si serbët dhe romët u larguan nga Kosova duke pasur frikë nga sulmet hakmarrëse nga njerëz të armatosur dhe kthimin e refugjatëve ndërsa të tjerët u bënë presion nga UÇK-ja dhe bandat e armatosura për t'u larguar. Pas konfliktit, Kosova u vendos nën një kornizë ndërkombëtare të Kombeve të Bashkuara me Misionin e Administratës së Përkohshme të OKB-së në Kosovë (UNMIK) që mbikëqyr çështjet administrative dhe KFOR-in që merret me mbrojtjen. Brenda shoqërisë shqiptare të Kosovës pas konfliktit, bën thirrje për hakmarrje për dhunën e mëparshme të bërë nga forcat serbe gjatë luftës që qarkulloi nëpër kulturën publike. Në vitin 2004, negociatat e zgjatura mbi statusin e ardhshëm të Kosovës, problemet sociopolitike dhe ndjenjat nacionaliste rezultuan në trazirat e Kosovës.

Hyrje[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Më 15 mars 2004, një djalosh serb 18 vjeçar Jovica Iviq u vra Çagllavicë.[12]

Më 16 mars, tre shoqata të veteranëve të luftës të UÇK-së organizuan demonstrata të përhapura në qytete dhe qytete etnike shqiptare, duke protestuar ndaj arrestimeve të ish-udhëheqësve të UÇK-së me akuza për krime lufte, përfshirë arrestimet e shkurtit të katër komandantëve. Protestat pro-UÇK-së, anti-UNMIK, me 18,000 protestues, vunë bazën për demonstratat vijuese të shkaktuara nga raportet e bujshme të mbytjes së tre fëmijëve shqiptarë.

Më 16 mars, tre fëmijë shqiptarë u mbytën në lumin e Ibrit në fshatin Çabër, afër Zubin Potokut. Një djalë i katërt mbijetoi. Ishte spekuluar se ai dhe miqtë e tij ishin ndjekur në lumë nga serbët në shenjë hakmarrje për pushkatimin e Iviqit një ditë më parë, por ky pretendim nuk është provuar.[13]

Zëdhënësi i policisë së OKB-së Neeraj Singh tha se djali i mbijetuar kishte qenë nën presion të madh nga gazetarët shqiptarë etnikë të cilët kishin sugjeruar atë që ai duhet të thoshte. Versioni i tij i ngjarjeve ndryshonte nga ai i dy fëmijëve të tjerë që kishin qenë gjithashtu në lumë, tha Singh në një konferencë shtypi në Prishtinë. Zëdhënësi tha se kishte mospërputhje "shumë të rëndësishme" në llogaritë e dhëna nga fëmija gjatë dy intervistave të ndara, dhe mungesa e vërtetimit të historisë së tij. "Në fakt, është logjikisht në kundërshtim në disa aspekte me provat e tjera," tha Singh.[14][15] OKB nuk gjeti prova se serbët ishin përgjegjës për mbytjen e tre fëmijëve shqiptarë.[15]

Kishat e shkatërruara[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Kisha ortodokse serbe e Shën AndrejësPodujevë u shkatërrua në trazirat e vitit 2004 destroyed nga shqiptarët e Kosovës

Në një apel urgjent, të lëshuar më 18 mars nga seanca e jashtëzakonshme e Thirrjes së Zgjeruar të Sinodit të Shenjtë të Kishës Ortodokse Serbe (SPC), u raportua se një numër kishash dhe faltoresh aerbe në Kosovë ishin dëmtuar ose shkatërruar nga protestuesit. Të paktën 30 vende u shkatërruan plotësisht, pak a shumë të shkatërruara, ose të shkatërruara më tej (vendet që ishin dëmtuar më parë). Përveç kishave dhe manastireve, dhjetëra ndërtesa mbështetëse (të tilla si ndërtesat e famullisë, ndërtesat ekonomike dhe rezidencat) u shkatërruan, duke e çuar numrin afër 100 ndërtesave të SPC të shkatërruara.

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ "Kosovo clashes 'ethnic cleansing'". BBC News (në anglisht). 20 mars 2004. Marrë më 22 prill 2010.
  2. ^ B92.net, FM talks Kosovo at U.S. college, 18 mars 2011
  3. ^ RIC, RECONSTRUCTION IMPLEMENTATION COMMISSION FOR ORTHODOX RELIGIOUS SITES IN KOSOVO ACTIVITY REPORT
  4. ^ "Six years since March violence in Kosovo" (në anglisht). B92. 17 mars 2010. Marrë më 7 shtator 2015.
  5. ^ "Kosovo: Protection and Conservation of a Multi-Ethnic Heritage in Danger" (PDF) (në anglisht). UNESCO. prill 2004.
  6. ^ Ferrari, Professor Silvio; Benzo, Dr Andrea (2014). Between Cultural Diversity and Common Heritage: Legal and Religious Perspectives on the Sacred Places of the Mediterranean (në anglisht). ISBN 9781472426017.
  7. ^ "Commentary No. 87: The Status of Kosovo: Political and Security Implications for the Balkans and Europe" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali origjinali më 2012-12-17. Marrë më 2012-02-13.
  8. ^ "Fourteen dead as ethnic violence sweeps Kosovo". theguardian.com (në anglisht). Marrë më 17 mars 2018.
  9. ^ "Bitter Memories of Kosovo's Deadly March Riots". balkaninsight.com (në anglisht). Marrë më 17 mars 2018.
  10. ^ "Rindërtimi i kishave serbe në Kosovë pritet të përfundojë këtë vit". Deutsche Welle. 17 mars 2010. Marrë më 9 shkurt 2020.
  11. ^ Jordan, Robert S. (2001). International organizations: A comparative approach to the management of cooperation (në anglisht). Greenwood Publishing Group. fq. 129. ISBN 9780275965495.
  12. ^ "U Čaglavici pucano na srpskog mladića iz automobila u pokretu" (në serbisht). B92. Beta. 15 mars 2004. Marrë më 21 dhjetor 2014.
  13. ^ "No evidence over Kosovo drownings" (në anglisht). BBC. 28 prill 2004. Marrë më 2010-01-05.
  14. ^ "Lack of evidence stalls probe into drowning of 3 Kosovo children, UN Mission says". ReliefWeb (në anglisht). Marrë më 15 shkurt 2015.
  15. ^ a b "UN Investigation Clears Serbs of Kosovo Drownings" (në anglisht). 29 prill 2004. Marrë më 15 shkurt 2015.