Ukshin Hoti

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Ukshin Hoti

Ukshin hoti.jpg

Emri: Ukshin
Mbiemri: Hoti
Lindi më: 17 qershor 1943
Vendlindja: Krushë e Madhe Rahovec
Vdiq më: I zhdukur
Profesioni: Filozof, Politikan

Ukshin Hoti ka lindur më 17 qershor të vitit 1943[1] në Krushë të Madhe të Rahoveci-t. ishte politikan, profesor, filozof, hulumtues shkencor, athetar dhe veprimtar i shquar i çështjes kombëtare ne Kosove gjatë viteve '80 dhe '90. Ukshin Hoti ishte një ndër intelektualet me te arsimuar ne Kosovë. Ai kishte qenë edhe ligjerues ne disa universitete në Sh.B.A ku dhe kishte studiuar dhe diplomuar. Ukshin Hoti ishte arrestuar disa herë gjatë aktivitetit të tij politik atdhetar në Kosovë nga regjimi serb. Për herë të fundit arrestohet në vitin 1994 nga policia serbe me akuzën e ushtrimit të aktiviteve armiqësore kundër Jugollavisë dhe për pjesëmarrjën e tij në levizjet për Republikën e Kosovës[2][3] dhe më pas denohet 5 vjet burg. Më 16 Maj te vitit 1999, pas lirimit të tij nga burgu i Dubravës dhe pas daljes se tij nga qelia e burgut, zhduket nga polica serbe pa lenë gjurmë dhe që nga ajo datë nuk dihet asgjë për të. Njerëzit qe e kanë parë të gjallë kanë qenë vetëm shokët e burgut dhe të burgosurit e tjerë të cilët tregojnë se Ukshini ishte liruar nga burgu ditën e diel, një ditë kjo jo e zakonshme per lirimin e te burgosurve[4].

Jetëshkrimi[redakto | përpunoni burim]

Rinia dhe Edukimi[redakto | përpunoni burim]

Ukshin Nazif Hoti ka lindur në fshatin Krushe e Madhe të Rahovec-it më 17 qershor te vitit 1943[5][6]. Ishte femija më i madh e më i gjatë midis fëmijeve të familjes Hoti. Prindërit e tij ishin e ëma Fatimja, një amvise, ndërsa i ati Nazifi kishte qenë gazetashitës në fshat. Ukshin Hoti kreu me sukses shkollën fillore dhe atë të mesme në Prizren dhe në Prishtinë. Pas diplomimit Ukshini vijoi studimet në vitin 1964 në Zagreb ku u diplomua për shkencat politike dhe u dallua si student i veçantë. Më pas, në vitin 1968, kreu dhe dy vite postuniversitare në Beograd ku ndoqi fushën e tij të preferuar të marrëdhënieve ndërkombëtare në fushën e ekonomisë dhe politikës. Më pas ai vazhdon specializimet në Sh.B.A në vitin 1978 pasi kishte fituar bursen Fulbright[5][7] udhëton në Sh.B.A ku specializoi në Universitetin e Washigtonit më pas edhe në Universiteti e Çikagos dhe të Harvardit dhe gjatë specializimit morri pjesë në disa simpoziume shkencore të organizuara nga kongresmenët dhe senatorët amerikanë dhe Universitetin e Harvardit[8] ju ofruan kushte të larta studimi dhe nga ana rektorit ishte zgjedhur si i vetmi student që do të përfaqësonte të gjithë specializantët dhe postdiplomistët e Evropës në SHBA dhe punoi si shkencëtar dhe hulumtues i pavarur[5][9].

Por pavarsisht kushteve të ofruara nga Universiteti i Havardit në Boston,MassachusettsSh.B.A Ukshini nuk vendos të qëndroj në Sh.B.A por rikthehet në Kosovë.

Aktiviteti në Kosovë 1970 – 1978[redakto | përpunoni burim]

Në vitet '70 Ukshin Hoti kishte qenë i angazhuar në disa pozita të ndryshme të natyres politike dhe arsimore në Kosovë ku fillimisht kishte rënë në kundershtim me udhëheqesit jugosllavë në Kosove dhe me sitemin e regjimit jugosllav në Kosove [5] .

Angazhimi i Politik gjate viteve 80-dhjeta dhe burgosja e parë[redakto | përpunoni burim]

Me 13 Mars të vitit 1981 organizohen protestat masive studentore të cilat kerkonin të drejta për shqiptaret brenda Republikës Fedrative Socialiste Jugosllave (RFSJ-së), Ukshin Hoti më 19 Nentor të vitit 1981[4] si profesor i Universitetit të Prishtinës del haptazi dhe mbeshtet fuqishëm kërkesat e studentëve shqiptarë për shpalljen e Kosovës Republikë dhe kundërshton regjimin represiv jugosllav në Kosove dhe pas kësaj deklarate më 21 Maj të vitit 1982[4][5] dënohet nga regjimi jugosllav më 9 vite burg më akuzën për mbështetjen e separatizimit (ndarjës) të Jugosllavisë.

Ukshin Hoti ishte i vetmi profesor dhe intelektual i Universitetit të Prishtinës që jo vetëm përkrahu haptazi kërkesat e studenteve për shpalljen e Kosovës Republikë, por këtë kërkesë e kishte argumentuar në mënyrë shkencore dhe politike me fakte të natyrës ekonomike, kulturore e historike. Ai kërkesën për republikë e kishte argumentuar si një kërkesë për zhvillim më të shpejtuar ekonomik, me qëllim që Kosova të barazohej me republikat e tjera të Jugosllavisë duke kërkuar që Kosova të jetë e pavarur dhe të vendoste për statusin e saj. Një ndër kërkesat e tij themelore kishte qenë edhe që për këto çështje të hapej dialogu demokratik në Jugosllavi. Por regjimi diktatorial jugosllav që kishte refuzuar çdo formë dialogu me kosovarët, iu përgjigj me 9 vite burg.

Ukshin Hoti qëndroi vetem tri vite në burg pasi në vitin 1983 Gjykata Supreme e Jugosllavisë në Beograd kishte reduktuar denimin e tij nga 9 vite ne 3-5[4] vite burg dhe gjatë kesaj kohe gruaja e tij Edi Shukriu kishe bërë shumë për lirimin e tij[5].

Pas arrestimit vuajti denimin në disa burgje fillimisht në burgun e Prishtinës e më pastaj në burgun e Zagrebit e më vone edhe në Ljublanë e se fundi transferohet në burgun e Gjilani-t[5][10].

Me pas ne vitin 1985 lirohet nga burgu por izolohet ne fashtin e tij te lindjes në Rahovec me qellim izolimin e aktivitetit te tij politik duke ju marre edhe pasaporta.

Aktiviteti politik gjatë viteve '90[redakto | përpunoni burim]

Në fillim të viteve 90 Ukshin Hoti serish i persekutuar nga regjimi serb i Milosheviçit riaktivizohet në politikë në Lidhjën Demokratike të Kosovës (LDK)[5] si kryetar i degës së LDK-se në Rahovec. Me pas merr detyra arsimore për studentët në Rahovec pasi Universitetet u mbyllën me dhunë nga regjimi serb i Sllobodan Miloshevicit dhe mesimet bëheshin nëpër shtepi private e në objekte fetare.

Në vitin 1992 në fshatin Brestovc të Rahovecit Ukshin Hoti organizon një homazh për viktimat e vrara nga policia serbe dy vjet më parë në një demonstratë për Republikën e Kosovës. Me këtë rast ndodh një përplasje midis qytetarëve që po merrnin pjesë në homazh dhe policisë serbe e cila kishte bllokuar rrugën. Ukshin Hoti kërkoi nga policët që ta lironin, ndërsa policët serbë u përgjigjen me breshëri armësh ndaj qytetarëve të paparmatosur të Rahovecit[3][5] dhe si pasojë u plagosën disa vetë. Pas kësaj ngjarjeje Ukshin Hoti arrestohet. Në këtë kohë ai jep dorëheqje nga LDK-ja pas përplasjeve që kishte pasur më herët me kryesinë e saj.

Me 1993 ai i bashkohet partisë Unitetit Kombetar Shqiptare (UNIKOMB) një parti e cila kishte në program bashkimin kombetar të Shqiptarëve në një shtet të vetëm. Por pasi represioni i regjimit në Kosovë po rritej, ai në një fjalim në një homazh për nder të dëshmoreve të renë nëpër demostrata në vitin 1994 në Rahovec del haptazi me idenë e formimit të Forcave të Armatosura të Republikes se Kosovës[10][11].

Në prill të vitit 1994 partia Unikomb i ofron Ukshin Hotit qe te bëhet lider i saj dhe kur pritej që kjo gjë të realizohej, Ukshin Hoti arrestohet rruges ne Prishtine më 17 Maj të vitit 1994 me akuzën se po punonte per rrënimin e shtetit jugosllav dhe se ishte pjesëtar i levizjes ilegale Levizja popullore per Republiken e Kosovës si dhe se partia Unikomb ishte subjekt ilegal dhe se nuk ishte e regjisturar si parti politike. Pas disa muajsh Ukshini denohet me 5 vjet burg[3][4][5].

Burgimi i dytë[redakto | përpunoni burim]

Pas homazhit qe organizoi per deshmoret Ukshin Hoti arrestohet ne vitin 1993 dhe denohet me 55 ditë burg, dhe ne kete kohe braktisë edhe LDK-në[5]

Dhe pas lirimit organizon takime dhe merr pjesë ne disa tubime politike ne Maqedoni (Kondovë, Tetova 1 e 2), me qellim te zhvillimit te idesë për bashkimit kombëtar.

Burgimi i fundit dhe aktiviteti i tij ne burg[redakto | përpunoni burim]

Gjatë burgimit të tij, partia “’Unikomb’’’lufton për lirimin e tij, duke u përpjekur ta bëjë të njohur Ukshin Hotin dhe mendimet e tija jashtë kufijve të Kosovës. Shkrimi i aktit të tij të mbrojtjes, është përkthyer në disa gjuhë dhe është shfrytëzuar si mundësi për ta bërë atë të njohur. Shoku i tij Bislim Elshani, po ashtu nxjerr një broshurë në lidhje me Ukshin Hotin : “Politika në Pranga”. Rasti i Ukshin Hotit më në fund bie në veshët e Parlamentit Evropian. Kështu, kur fillon lufta në Kosovë në mars 1998, bëhet një kërkesë në Këshillin Evropian që autoritetet e Beogradit ta bëjnë lirimin e parakohshëm të Ukshin Hotit. Ndonëse KNKK-ja e ka takuar më 1 mars 1999, Beogradi nuk ka pranuar të shqyrtonte lirimin e tij. Në tetor Parlamenti Evropian me propozimin e Partisë Radikale Transnacionale me seli në Romë, vendos ta nominojë Ukshin Hotin për çmimin Saharov[12]. Megjithatë, ishte Presidenti Ibrahim Rugova që e fiton këtë çmim në dhjetor të vitit 1998. Në shkurt të vitit 1999, gjatë konferencës së Rambujesë, që kishte për qëllim ta ndalojë luftën në Kosovë, përfaqësuesit e Kosovës të ballafaquar me përfaqësuesit serbë kërkojnë sipas Hydajet Hysenit, atëherë anëtar i delegacionit shqiptar, lirimin e Ukshin Hotit me qëllim që të mund të marrë pjesë në bisedimet për Kosovën, gjë të cilën Serbia e refuzon edhe një herë. Në burg Ukshin Hoti ka qasje në një numër të kufizuar librash, megjithatë ai vazhdon të hulumtojë e të shkruajë. Në këtë kohë atij i vijnë në burg disa pyetje nga shkrimtari Ismail Kadare. Përgjigjet shteruese që u jep pyetjeve do të përmblidhen dhe do të publikohen si libër vetëm pas zhdukjes së tij, në vitin 2000, me titullin: "Bisedë përmes hekurash". Ky ishte libri i tij i tretë i botuar. Pas "Luftës së ftohtë dhe detantit" me 1975, shoku i tij Bislim Elshani kishte bashkuar të gjitha shkrimet e tij të botuara në vitet 90 dhe i kishte publikuar ne librin e tij të dytë: Filozofia politike e çështjes shqiptare, Tiranë 1995. Ai po ashtu komunikon, me familjen e tij në veçanti me motrën e tij Myrveten, e cila të gjitha letrat që merrte nga i vëllai ua shpërndante gazetave në Kosovë dhe në masën më të madhe redaksisë së "Zërit të Kosovës" në Zvicër. Fshati i lindjes së Ukshin Hotit, Krusha e madhe, bombardohet më 25 mars të vitit 1999. Më pas, forcat serbe hyjnë në fshat duke krijuar një kaos tek banorët. Policia serbe depërton në shtëpinë e Ukshin Hotit dhe atë të prindërve të tij, shkatërruan gjithçka dhe në fund i vënë flakën. Supozohet se midis veprave të djegura të ketë qenë dhe teza e tij e doktoraturës që nuk arriti ta mbronte pas shpërthimit të luftës. Ekziston dyshimi që ndonjë kopje e saj mund të gjendet në ndonjë arkiv universitar të Prishtinës apo Zagrebit. Ndërsa banorët e fshatit marrin arratinë dhe gjejnë strehim nëpër vreshta dhe kodra. Kështu familja e Ukshin Hotit ndahet me dhunë nga policia serbe. Vëllai i tij Ragipi, duke dashur të gjejë gruan dhe vajzën e tij kthehet në fshat, për të mos u kthyer më. Trupi i tij i pajetë do të gjendet 53 ditë më vonë. Prindërit e Ukshin Hotit shkojnë në një fshat të afërt, në Nagavc, ku gjendeshin dhe mijëra banorë të ardhur nga fshatrat përreth. Edhe ky fshat bombardohet dhe Nazifi, babai i Ukshin Hotit, plagoset në krah nga një shpërthim granate. I moshuar, i pafuqishëm dhe në pamundësi për t’u shëruar, ai do të ndërrojë jetë nga plagët e marra më 18 prill të vitit 1999. Në këtë periudhë, kur Ukshin Hoti po vuante dënimin e tij në burgun e Nishit në Serbi, ai dhe shumë të burgosur të tjerë do të transferohen sërish në burgun e Dubravës.

Lirimi nga burgu dhe Zhdukja[redakto | përpunoni burim]

Me 16 maj 1999, atëherë kur lufta po zgjaste që gati një vit, Ukshin Hoti arrin tek fundi i dënimit të tij. Sipas Bajrush Xhemailit, një nga të burgosurit, ai do të shoqërohet nga dy roje drejt daljes, ditën e diel, me 16 maj, një ditë jo e zakonshme për lirimin e të burgosurve. Që atëherë nuk dihet gjë për të. Fati i tij ishte në duart e pushtetit serb. Tre ditë më vonë, me 19 maj 1999, burgu i rrethuar me tanke dhe me armë antiajrore të ushtrisë serbe, bombardohet nga NATO. Në ditët në vazhdim rojet dhe paramilitarët serbë radhisin në oborr 800 të burgosur shqiptarë nga 1000 që kishte burgu, ndërsa të tjerët fshihen nëpër qeli të burgut. Rojet dhe paramilitarët serbë zbrazin rafalet e tyre mbi të burgosurit me të gjithë arsenalin që ata kishin në dorë: granata, mitralozë, snajperë dhe bazukë. Masakrohen 176 persona dhe plagosen mbi 200 të tjerë. Organizata mbi të drejtat e njerit Human Right Watch shkoi në vendin e ngjarjes me 24 maj të vitit 1999 dhe vuri në dukje dëmet që do t’i publikojnë më vonë në raportin e tyre.

Veprat[redakto | përpunoni burim]

  • “Lufta e ftohtë dhe detanti", 1975
  • "Filozofia politike e çështjes shqiptare", 1995

Të tjerët për Ukshin Hotin[redakto | përpunoni burim]

  • Rexhep Qosja: "Ukshin Hoti - ky sot është simbol i vetëdijes historike, i ndërgjegjes dhe i qëndresës së pamposhtur shqiptare. Nuk është e çuditshme pse ky është emri më i kuptimshëm, më domethënës, më frymëzues në jetën tonë politike sot. Dhe, kjo tregon se populli ynë e çmon, ashtu siç duhet, njeriun e gatshëm për sakrifica. Dua të besoj se Ukshin Hoti do të dijë ta mbajë si duhet domethënien gjithëkombëtare, që rrezaton sot emri i tij."[13]
  • Ismail Kadare: “Kam frikë se pikërisht ky nivel i lartë ka qenë edhe burim i fatkeqësisë, që e ka ndjekur hap pas hapi këtë martir... Është e papranueshme që një personalitet i një populli, pavarësisht se ç'partie i përket, ose nuk i përket, të mbahet në zinxhirë. Është fyerje për krejt atë popull. Më fort se kurrë, kombi shqiptar ka nevojë për njerëz të aftë e me nivel të lartë. Njerëzit e zotë janë princat e vërtetë të një kombi. Për fat të keq, princat goditen shpesh në mënyrë të vdekshme."[13]

Referenca dhe shënime[redakto | përpunoni burim]

Lidhje të jashtme[redakto | përpunoni burim]