Shko te përmbajtja

Viskonti

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Gjenerali francez Henri de La Tour d'Auvergne, viskonti i Turenne.

Viskonti (për meshkujt) ose viskontesha (për femrat) është një titull fisnikërie që përdoret në disa vende evropiane për një fisnik me status të ndryshëm, sipas traditës së secilit vend. Statusi dhe territori që zotëron një viskont quhen viskontatë.

Në rastin e viskontëve francezë, titulli nganjëherë lihet i papërkthyer si vicomte.

Fjala viskont vjen nga frëngjishtja e vjetër visconte (frëngjishtja moderne: vicomte), e cila rrjedh nga latinishtja mesjetare vicecomitem, rasa kallëzore e vicecomes. Ky term përbëhet nga:[1]

  • vice- (latinishtja e vonë), që do të thotë zëvendës ose nën;
  • comes (latinisht), që fillimisht do të thoshte shoqërues, ndërsa më vonë mori kuptimin e një zyrtari të besuar të perandorit romak dhe, në fund, u bë titulli kont.

Gjatë Perandorisë Karolingiane, mbretërit emëronin kontë për të administruar provincat dhe rajone të tjera më të vogla, si guvernatorë dhe komandantë ushtarakë. viskontët emëroheshin për të ndihmuar kontët në drejtimin e provincës dhe shpesh merrnin përgjegjësi gjyqësore. Mbretërit ndalonin rreptësisht që postet e kontëve dhe viskontëve të tyre të bëheshin të trashëgueshme, me qëllim që të konsolidonin pozicionin e tyre dhe të kufizonin mundësinë e rebelimit.

Titulli ishte në përdorim në Normandi të paktën në fillim të shekullit të 11-të. Ngjashëm me përdorimin e titullit nga Karolingët, viskontët normanë ishin administratorë lokalë, që punonin në emër të dukës. Roli i tyre ishte të administronin drejtësinë dhe të mblidhnin taksat dhe të ardhurat, shpesh duke qenë kastelan të kështjellës lokale. Nën Normanët, pozicioni u zhvillua në një pozicion të trashëgueshëm, një shembull i tillë ishin viskontët në Bessin. viskonti përfundimisht u zëvendësua nga administratorët dhe provostët.

Si një gradë e fisnikërisë britanike, u regjistrua për herë të parë në vitin 1440, kur John Beaumont u krijua viskont Beaumont nga Mbreti Henry VI.[2] Fjala viskont në Mbretërinë e Bashkuar korrespondon me fjalën anglo-sakson shire reeve (rrënja e zyrës jo-fisnikërore të sherifit, e emëruar nga mbretëria). Kështu, viskontët e hershëm fillimisht i merrnin titujt e tyre nga monarku, dhe jo në mënyrë trashëgimore; ata përfundimisht tentuan të krijonin principata trashëgimore në kuptimin më të gjerë. Grada është një hyrje relativisht e vonë në sistemin britanik, dhe në mbrëmjen e kurorëzimit të saj në 1838, Mbretëresha Viktoria shënoi në ditarin e saj një shpjegim për këtë nga Kryeministri i atëhershëm Lord Melbourne (vetë një viskont):

Fola me Ld M. në lidhje me numrin e kolegëve të pranishëm në Kurorëzimin, dhe ai tha se ishte mjaft i paprecedentë. Vura re se kishte shumë pak viskontë, të cilëve ai u përgjigj "Ka shumë pak viskontë", se ata ishin një lloj titulli i vjetër dhe jo vërtet anglez; se vinin nga Zëvendës-Komitet; se Dukët dhe Baronët ishin të vetmit tituj të vërtetë anglezë; - se Markizët gjithashtu nuk ishin anglezë, dhe se njerëzit thjesht bëheshin Markizë, kur nuk dëshirohej që ata të bëheshin Dukë.

  1. "Viscount - Etymology, Origin & Meaning". etymonline (në anglishte amerikane). Marrë më 2026-07-18.
  2. Lords, Great Britain Parliament House of (1870). Journals of the House of Lords (në anglisht). H.M. Stationery Office.